Phóng to

TT - Từ lâu đã có quy định nghiêm cấm thầy thuốc tham gia quảng cáo. Thế nhưng gần đây vẫn xuất hiện một số tên tuổi, hình ảnh, chức danh của các bác sĩ, dược sĩ quảng cáo cho thuốc chữa bệnh, sữa, dầu ăn, thực phẩm chức năng, dầu tắm và cả nệm ngủ...

Ghi nhận trên hàng chục tờ báo có thể thấy không ít bác sĩ, dược sĩ viết bài, trả lời bài phỏng vấn mà thực chất là quảng cáo cho sản phẩm một cách trực tiếp hoặc khéo léo gián tiếp. Trong số đó có những thầy thuốc tên tuổi rất quen thuộc với người bệnh nhưng cũng có người “vô danh, vô tiếng”.

Thầy thuốc “khuyên dùng”!

Một trang quảng cáo của tạp chí Đ có bài “Huyết áp thấp có nguy hiểm?”, dưới bài viết ghi tên dược sĩ Nguyễn H.. Trong bài này có đoạn quảng cáo cho sản phẩm Hồng Mạch Khang “là sản phẩm với sự kết hợp độc đáo của các thành phần thiên nhiên... có tác dụng tăng tạo máu, tăng lưu thông máu, cung cấp oxy và dinh dưỡng tới não, tim, thận...Vì vậy Hồng Mạch Khang ngày càng được nhiều bệnh nhân huyết áp thấp tin dùng”.

“Công nghệ dinh dưỡng để phòng, chống sát thủ ung thư” là bài quảng cáo cho sản phẩm “Tinh chất nhung hươu ELK 280” được đăng trên báo P. Dưới bài viết có tên bác sĩ Tr. Th. X.M. (Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM), trong bài có đoạn: “Có nhiều bệnh nhân ung thư sau hai tháng sử dụng ELK 280 đã có phản hồi tốt với sản phẩm này. Tiêu biểu như trường hợp bệnh nhân Nguyễn Văn Sính, 58 tuổi (Bình Phước), bị ung thư phổi, hiện đã khỏe nhiều, tự đi lại và làm được việc nhẹ...”.

Cũng trang quảng cáo của báo P còn có bài viết “Hiểu đúng về rối loạn cương và xuất tinh sớm” quảng cáo cho viên nang hải cẩu Bill Seal Oil 500mg, người viết là BS Ng.B.Nh. (Bệnh viện Chợ Rẫy), trong đó có đoạn: “Gần đây nhiều quý ông rất chuộng sản phẩm chiết xuất từ thiên nhiên quý hiếm như viên nang hải cẩu Bill Seal Oil 500mg...”.

Giảng viên y, dược viết bài quảng cáo!

Cách nào cũng sai cả! “Sai quá rồi, sai quá rõ ràng”! Ông Lê Mạnh Hà - giám đốc Sở Truyền thông thông tin TP.HCM - đã nói như vậy với PV Tuổi Trẻ khi ông xem mấy chục bài viết quảng cáo có ghi tên các bác sĩ, dược sĩ trên các báo mà chúng tôi mang tới. Ông Lê Mạnh Hà khẳng định: quy định đã cấm các cơ sở y tế, thầy thuốc, nhân viên y tế không được để các tổ chức, cá nhân hoạt động quảng cáo sử dụng hình ảnh, danh nghĩa của mình để quảng cáo trong lĩnh vực y tế, nhưng hình ảnh, tên tuổi của họ vẫn có trên các bài quảng cáo là quá sai. Ông Lê Mạnh Hà nói rằng nếu thầy thuốc có trách nhiệm thì khi gửi bài viết phải nói rõ “không được đăng ở trang quảng cáo”. Quy định về quảng cáo thuốc rất nghiêm ngặt, do vậy người thầy thuốc cũng phải biết rõ quy định “sản phẩm là không bao giờ được đăng ở trang nội dung và bài viết cũng không được đăng ở trang quảng cáo”.

Trong số những người tham gia quảng cáo không chỉ đang làm ở các bệnh viện mà còn đang giảng dạy ở trường đại học y dược.

Cụ thể, trên báo N có bài viết “Biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường”. Bài có đoạn: “Đặc biệt, dây thìa canh - một loại thảo dược quý hiếm được đánh giá qua hàng trăm nghiên cứu trên thế giới cho tác dụng hạ đường huyết tốt, an toàn... Đây thật sự là một giải pháp tối ưu, đáng tin cậy để ngăn ngừa các biến chứng cho bệnh nhân tiểu đường”. Bài viết này được đăng trên trang quảng cáo và gián tiếp quảng cáo cho sản phẩm Diabetna. Dưới bài viết có tên TS Tr.V.Ơ. (Đại học Dược Hà Nội).

Bài viết “Chọn vitamin E cho làn da đẹp” lại quảng cáo cho sản phẩm Toconat. Dưới bài viết có tên thạc sĩ, dược sĩ Ph.Ng.A.T.(Đại học Y dược TP.HCM). Bài viết này thể hiện quảng cáo rất rõ: “Toconat có tác dụng hữu hiệu trong việc bảo vệ làn da tránh khỏi tổn thương do lão hóa, làm giảm tác hại của tia cực tím, giúp da duy trì sự săn chắc, tươi trẻ và mịn màng”. Đặc biệt hơn, bài “Nám da và cách chữa trị tại gốc” không chỉ có tên thạc sĩ - bác sĩ Tr.Ng. A. (Đại học y Phạm Ngọc Thạch) trả lời phỏng vấn mà còn có cả hình ảnh bác sĩ này mặc áo blouse trắng cười rất tươi, đi kèm bài viết là thông tin về thuốc trị nám Domina: “Trị nám ngay từ gốc, ngăn chặn sự sản sinh nám mới và đào thải vết nám cũ”.

Bài “Trẻ đẹp hơn với hợp chất chống oxy hóa” do thạc sĩ - bác sĩ L.Th.V.Th. (Trường đại học Y dược TP.HCM) trả lời phỏng vấn cũng là một dạng quảng cáo cho thuốc Cyskin. Trong bài có hình ảnh tác giả mặc áo blouse và thông tin của thuốc Cyskin: “Thuốc đẹp da và tóc Cyskin có chứa hỗn hợp chất chống oxy hóa cho da và tóc, làm chậm tiến trình lão hóa hữu hiệu hơn”.

Có cả phó giáo sư, tiến sĩ

Ngay cả một số lãnh đạo hoặc từng là lãnh đạo của Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm, Viện Dinh dưỡng quốc gia (thuộc Bộ Y tế) cũng viết bài quảng cáo cho một thực phẩm chức năng, sữa, dầu ăn. Gần đây nhất là PGS.TS.BS Ng.Th.L. (Viện Dinh dưỡng quốc gia) đứng tên trên bài viết quảng cáo trên báo N cho dầu ăn Neptune với tiêu đề “Gamma Oryzanol - bí quyết ngăn ngừa quá trình lão hóa trong dầu gạo”. Ở báo T cũng thấy có tên tiến sĩ này trong bài viết quảng cáo “Thế hệ dầu ăn hoàn toàn mới cho sức khỏe”. Nội dung các bài viết đều khuyên người dân nên ăn loại dầu ăn có thành phần là gamma oryzanol, mà dầu ăn Neptune được giới thiệu là có thành phần này!

“Bổ gan tiêu độc Livsin-94 giải pháp điều trị hiệu quả” là tựa đề một bài viết quảng cáo cho thuốc bổ gan tiêu độc Livsin-94 đăng trên trang quảng cáo của báo N. Trong bài viết này (có kèm hình ảnh sản phẩm) có câu “hiện tại chưa có thông tin phản ánh tác dụng phụ của Livsin-94”. Dưới bài viết ghi tên tác giả là tiến sĩ dược sĩ Ng.Kh.V..

Có thù lao nhưng cũng có... mạo danh!

Thường là nhà sản xuất nhờ một công ty PR liên hệ với bác sĩ, dược sĩ đặt hàng viết bài hoặc “trả lời phỏng vấn” về vấn đề sức khỏe, bệnh tật nào đó để quảng cáo sản phẩm. Mỗi bài viết nhà sản xuất thông qua công ty PR trả thù lao cho thầy thuốc 1-3 triệu đồng hoặc hơn nữa. Có khi công ty PR nói với bác sĩ, dược sĩ là bài viết được đăng trên báo A., nhưng thực tế họ lại gửi đăng quảng cáo trên hàng chục tờ báo khác nhau mà chính tác giả cũng không biết!

Một bác sĩ trưởng khoa ở Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP.HCM) đã phủ nhận việc nhận thù lao khi viết bài quảng cáo cho một sản phẩm sữa. Nhưng chỉ mười phút sau, nhân viên của một công ty PR đã gọi cho chúng tôi đề nghị đừng đưa tên bác sĩ này lên báo, mọi chuyện là do công ty PR này làm. Công ty PR này cũng xác nhận có cung cấp thêm một số tư liệu và nhờ bác sĩ này viết bài cũng như gửi chút tiền “cà phê”.

Trong khi đó, bác sĩ Phạm Ngọc Thu - trưởng phòng kế hoạch tổng hợp, Viện Y dược học dân tộc TP - rất bức xúc khi chúng tôi đưa ra hai bài viết quảng cáo cho hai sản phẩm Đại Tràng Khang và Cốt Linh Đan có ghi tên tác giả là “thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền Ngọc Thu”. Bác sĩ Ngọc Thu khẳng định bà không hề viết bài quảng cáo sản phẩm cho bất kỳ công ty nào. Có thể công ty nào đó biết và dùng tên (không ghi họ) của bà để quảng cáo thuốc cho họ.

Đây là bài học y đức Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc - nguyên giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe TP.HCM - khẳng định việc bác sĩ, dược sĩ tham gia quảng cáo thuốc và một số sản phẩm khác là không đúng quy định. Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cho rằng người dân vì tin tưởng tên tuổi bác sĩ, dược sĩ, tin vào chức danh, học vị của họ, tin vào cơ sở y tế họ đang công tác mà sử dụng sản phẩm theo lời quảng cáo. Sau khi người dân sử dụng không thấy hiệu quả hoặc không đúng với những gì đã quảng cáo thì uy tín của người bác sĩ, dược sĩ đó cũng như của ngành y tế nói chung đều bị ảnh hưởng. Chính vì thế mà nghĩa vụ luận y khoa của các nước trên thế giới đều có quy định cấm các cơ sở y tế, thầy thuốc tham gia quảng cáo trong lĩnh vực y tế. Đây là vấn đề nằm trong y đức, có sẵn trong những bài học về y đức.