Có “hộp đen” nhưng không biết sử dụngKiểm tra hộp đen ở các bến xeRối với cái hộp đen

Phóng to

Ông Nguyễn Văn Ích - Ảnh T.Phùng

Ông Ích cho biết:

- Khi xây dựng quy chuẩn về hộp đen đã lấy ý kiến rất nhiều chuyên gia liên quan của cả Bộ Khoa học công nghệ, Bộ Thông tin truyền thông. Về cơ bản “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết bị giám sát hành trình của ôtô” (QCVN 31: 2011/BGTVT) đã đưa ra được các tiêu chí để phục vụ quản lý vận tải theo quy định của nghị định 91 của Chính phủ về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng ôtô.

* Bộ GTVT đã kiến nghị Chính phủ lùi thời hạn xử phạt một năm để các DN sản xuất, DN vận tải lắp đặt hộp đen đảm bảo yêu cầu. Thế nhưng khi quy định xử phạt có hiệu lực thì kiểm tra thấy có nhiều bất cập. Các DN sản xuất, DN vận tải cho rằng Bộ GTVT bổ sung một số tiêu chuẩn, quy định khiến họ gặp khó khăn trong việc lắp đặt và sử dụng hộp đen nên bộ có trách nhiệm trong việc này?

- Đây là một thiết bị công nghệ mới nên lúc đầu trong quá trình triển khai sản xuất, lắp đặt nhiều khi DN cũng chưa hiểu hết các yêu cầu của quy chuẩn trong các phần lệnh in ấn. Khi áp dụng quy chuẩn này một năm, đến tháng 8-2012, để khắc phục những phát sinh, Bộ GTVT đã có cuộc làm việc với các DN sản xuất, cung cấp hộp đen để thống nhất tất cả các vấn đề liên quan khi sản xuất hộp đen phải đáp ứng yêu cầu thế nào, quy trình lắp đặt lên ôtô thế nào cũng như chuẩn hóa các nội dung in ấn.

Tại cuộc họp, bộ đã yêu cầu các nhà cung cấp đề xuất ý kiến và cơ bản các DN đã thống nhất sẽ điều chỉnh theo chuẩn hóa trong thời hạn sáu tháng, sau đó Bộ GTVT sẽ kiểm tra trên thực tế. Thời gian từ đó đến nay gần một năm, đến giờ khi kiểm tra các hộp đen đã lắp trên ôtô thì nhiều nhà cung cấp vẫn chưa điều chỉnh thiết bị. Đấy là lỗi của DN chứ không phải của bộ vì các DN đã thống nhất các tiêu chí và bộ đồng ý lộ trình thực hiện như yêu cầu. Việc này nằm trong khả năng của DN cung cấp, họ có làm hay không làm thôi. Có DN khi lắp đặt thì cắt xén các tiêu chí theo yêu cầu của DN vận tải nhưng đến giờ họ không chấn chỉnh lại. Đến khi quy định xử phạt có hiệu lực lại nói lỗi do bộ điều chỉnh...

* Đúng là có những vi phạm của DN sản xuất, sử dụng hộp đen. Nhưng Bộ GTVT khi đưa ra quy định lại chưa có hướng dẫn chi tiết cho người thực hiện, ít kiểm tra, giám sát nên DN vận tải, DN cung cấp hộp đen vẫn băn khoăn về việc ghi nhận thông số kỹ thuật, vị trí lắp đặt?

- Các văn bản liên quan đã giao rất rõ cho các sở GTVT địa phương có trách nhiệm kiểm tra hợp đồng lắp đặt hộp đen trên xe, nghiệm thu các biên bản lắp đặt và kiểm tra việc lắp đặt thiết bị có đúng quy chuẩn hay không. Trong quá trình triển khai thực hiện, do là công nghệ mới nên các sở GTVT có khi chưa hiểu rõ, chưa quan tâm... DN vận tải cũng chưa quan tâm đến việc khai thác sử dụng mà chỉ lắp đặt đối phó. Bộ đã có nhiều văn bản chấn chỉnh nhưng đến bây giờ thấy có những vấn đề nổi cộm về ATGT nên bộ có chương trình thanh tra, kiểm tra trực tiếp tại các sở, DN vận tải để chấn chỉnh thì các DN quay lại yêu cầu nhà cung cấp phải chuẩn hóa các hộp đen đã lắp...

Hộp đen là sản phẩm hàng hóa và được công bố hợp quy là theo kết luận chất lượng sản phẩm hàng hóa và theo nghị định 132 của Chính phủ về chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Việc chế tài xử lý DN sản xuất hộp đen không đảm bảo tiêu chuẩn theo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng đối với sản phẩm đã được công bố hợp quy nhưng đưa ra thị trường lại không phù hợp quy chuẩn. Cơ quan quản lý chất lượng hàng hóa sẽ xử phạt đơn vị cung cấp hộp đen không đảm bảo.

Với các DN sản xuất, lắp ráp vi phạm thì Bộ GTVT thu chứng nhận hợp quy, không cho phép cung cấp thiết bị vi phạm ra thị trường; với hộp đen của đơn vị đó đã lắp đặt trên xe thì yêu cầu khôi phục cho đủ tính năng theo quy định.

* Lúc đầu cơ quan quản lý nhà nước chủ yếu để DN vận tải tự lắp đặt và khai thác thông tin từ hộp đen là chính, Bộ, Sở GTVT chỉ hậu kiểm. Khi thấy bất cập bộ mới ra tay can thiệp, xây dựng trung tâm quản lý dữ liệu. Như vậy Bộ GTVT bị động vì không tiên lượng hết những vấn đề có thể xảy ra?

- Việc áp dụng công nghệ mới GPS vào quản lý an toàn vận tải ôtô không chỉ mới đối với Bộ GTVT mà còn đối với các ngành liên quan khác. Vì vậy trong quá trình áp dụng cũng phải cân nhắc cái gì nên làm trước, cái gì làm sau, cái gì nên tạo điều kiện cho DN sản xuất, lắp đặt rồi sau đó mới tiến hành công tác quản lý. Việc lắp đặt hộp đen ở giai đoạn đầu là tạo điều kiện cho DN trong nước sản xuất lắp ráp đúng quy chuẩn và lắp đặt lên xe theo quy định. Đến nay, việc khai thác xử lý dữ liệu phục vụ công tác quản lý vận tải an toàn được tiến hành thì việc xây dựng trung tâm khai thác dữ liệu hộp đen là để trích xuất dữ liệu từ các xe đã lắp thiết bị và chuyển về máy chủ ở trung tâm của bộ để phân tích, tổng hợp xử lý vi phạm của các DN vận tải.

Hiện số lượng các nhà sản xuất, lắp ráp đã vượt tương đối nhiều so với nhu cầu nên bộ sẽ tập trung tăng cường quản lý chất lượng đầu vào của các thiết bị này. Với sản phẩm mới sẽ đến tận nơi kiểm tra chặt chẽ các khâu liên quan để đảm bảo bán ra phải đạt chuẩn. Còn một số trường hợp DN vận tải lắp ráp sản phẩm không hợp quy thì họ phải chịu trách nhiệm.