Tiếp nhận nền văn hóa Champa và tiếp xúc rất sớm với văn hóa phương Tây qua các nhà buôn, các giáo sĩ, rồi đến người Hoa, người Nhật, qua cửa khẩu Hội An. Sự giao lưu với nhiều luồng văn hóa khác nhau ấy đã để lại những dấu ấn đậm nhạt khác nhau trên mọi mặt sinh hoạt xã hội, thể hiện trong các hình thái văn hóa dân gian.

Đến với Quảng Nam, du khách sẽ có những trải nghiệm thú vị về nếp sinh hoạt, tính thân thiện và cuộc sống mộc mạc của con người Quảng Nam; được đắm chìm trong không gian cổ kính, hiền hòa của đô thị cổ Hội An.

Hội An hấp dẫn du khách bởi nét cổ kính với những ngôi nhà nhỏ, rêu phong nằm kề bên nhau. Bước chân vào khu phố cổ, du khách sẽ ngỡ ngàng trước một thế giới biệt lập, tách khỏi mọi dòng chảy và sức phá huỷ của thời gian. Không có tiếng động cơ gầm rú cũng chẳng có những thương hiệu rực rỡ đèn mầu. Cả không gian và thời gian đều lắng đọng trong những nếp nhà gỗ cổ xưa, dãy nhà cổ hai tầng quay lưng phía bến sông Hoài, các hội quán, cầu, chùa... đang lặng lẽ tồn tại để con người hoài niệm về một thời quá khứ.

Du khách còn được chiêm ngưỡng vẻ đẹp linh thiêng, huyền ảo của Khu đền tháp Mỹ Sơn. Khu di tích này chịu ảnh hưởng của lối kiến trúc Ấn Độ, đặc biệt, còn có một đền thờ được xây dựng vào thế kỉ IV, là nơi thờ cúng đầu tiên trong di tích này. Trước mỗi đền thờ chính, có bàn thờ bộ Linga và một biểu tượng của thần Siva, đây là vị thần bảo hộ cho vua Champa. Vị thần được tôn thờ ở Mỹ Sơn là Bhadrésvara, là vị vua đã sáng lập dòng vua đầu tiên của vùng Amaravati vào cuối thế kỷ IV kết hợp với tên thần Siva, trở thành tín ngưỡng chính thờ thần - vua và tổ tiên hoàng tộc.

Xuôi về thành phố Tam Kỳ và cách Tam Kỳ 7km về phía Tây, hồ Phú Ninh hiện lên như một thiếu nữ thướt tha trên mảnh đất xanh xứ Quảng. Giao hòa giữa vẻ đẹp đất, núi, trời, hồ Phú Ninh làm say lòng biết bao du khách. Đây được xem là chốn thiên đường cho những ai muốn tránh xa chốn ồn ào đô thị, để tìm tới cái thanh tịnh, bình lặng. Tương truyền rằng nơi đây đã từng có một ngôi làng sinh sống, nhưng do nước hồ ngày dâng cao, ngôi làng ấy đã ngập tràn trong nước. Và bây giờ, dưới đáy hồ, những công trình của ngôi làng vẫn còn nằm đấy.

Quảng Nam còn là nơi lưu giữ hàng trăm công trình kiến trúc Việt cổ như đình, chùa, văn miếu, lăng miếu, nhà ở… Các di tích này không chỉ có giá trị về mặt văn hóa, nghệ thuật mà còn có ý nghĩa lịch sử quan trọng, thể hiện sự phát triển lâu đời của một vùng văn hóa đàng Trong. Những kinh đô cổ Trà Kiệu, các tháp chàm Khương Mỹ, Chiên Đàn, Bàng An, Phật viện Đồng Dương... là những nơi ghi lại dấu ấn rực rỡ của nền văn hóa Sa Huỳnh, Champa, Đại Việt.

Hồ Phú Ninh

Giá trị văn hóa của Quảng Nam không chỉ tỏa sáng bởi những công trình kiến trúc cổ mà còn được tạo nên bởi những sắc màu văn hóa độc đáo ẩn chứa trong các phong tục, tập quán, lễ hội. Lễ hội nông nghiệp, lễ hội tôn giáo, lễ hội biển… đều mang yếu tố tín ngưỡng, tâm linh, được tổ chức đều đặn hàng năm để cầu mong cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an; ngợi ca những bậc tiền nhân, hướng về cội nguồn, truyền thống của dân tộc và thể hiện khát vọng vươn tới chân - thiện - mỹ của con người nơi đây.

Bên cạnh đó, văn hóa ẩm thực cũng đã góp phần làm nên nét riêng của vùng đất này, những món ăn từ cách ăn đến cách chế biến cũng như tính cách người Quảng: cần kiệm, dè sẻn mà lại phóng khoáng, vui tươi, mộc mạc mà đậm chất, như: Mì Quảng, cao lầu Hội An, bê thui Cầu Mống, bánh tráng cuốn thịt heo, cá nục cuốn bánh tráng, ốc vú nàng, bánh vạc, bánh bao, bánh tổ, bánh xèo….

Nói tiểu vùng văn hóa Quảng Nam thì cũng phải nhắc tới kho tàng văn nghệ dân gian của nó với vè Quảng, hò đi cấy, hò xay lúa, hò tát nước, hò giã gạo, hò giã vôi, hò đạp xe nước, hò khoan, hò ba lý, hát bã trạo, hát nhân ngãi, hô bài chòi với thổ ngữ và cái giọng Quảng chắc nịch, đậm đà…

Hãy một lần đến Quảng Nam để khám phá vẻ đẹp dải đất miền Trung nắng lắm mưa nhiều- nơi “hội thủy, hội nhân, hội văn hóa”.