● Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, mục từ con ông cháu cha ghi là: "con nhà có quyền thế trong xã hội cũ".

Giải thích thế có ổn không?

- Ðịnh nghĩa của Viện bị thừa từ cũ và thiếu mấy chữ viết tắt C.O.C.C.

Hai huyện là những huyện nào

● Quyển Sổ tay Ðịa danh du lịch các tỉnh Trung Trung bộ - nxb Giáo dục 2002 - trang 8 có câu:

"Ðồng bằng Lệ Thủy, Quảng Ninh là vựa thóc trù phú nổi tiếng với câu: "Nhất Ðồng Nai, nhì hai huyện".

Chính xác là hai huyện nào?

- Vào khoảng đầu thế kỷ XIX, vùng Nam kỳ lục tỉnh được gọi bằng cái tên chung là đất Ðồng Nai và được xem là vựa lúa gạo quan trọng nhất trong nước. Sau đất Nam bộ là hai huyện Lệ Thủy và Quảng Ninh thuộc tỉnh Quảng Bình.

Nhị độ mai là mai tứ quí?

● Tôi có đọc quyển Tết trong đời sống tâm linh của người Việt thấy có mấy chỗ ngờ ngợ. Xin nêu một ví dụ: Ở trang 62, sách có câu: "Nhị độ mai chỉ nở hai lần trong năm". Theo tôi biết, nhị độ mai chính là mai tứ quí nở hoa quanh năm. Sau khi cánh hoa màu vàng rụng hết, lá đài chuyển sang màu đỏ, giống như hoa nở thêm một lần nữa.

- Ðã là hoa mai thì chỉ nở rộ một lần vào dịpTết. Nở đến hai lần là trường hợp cá biệt được nói đến trong truyện Nhị Ðộ Mai - thơ nôm khuyết danh trong văn học cổ Việt Nam.Thực tế hiện nay, do thời tiết mưa nắng bất thường, cây mai có thể nở hoa lai rai nhiều đợt cho đến Tết thì bông đã nghèo, không còn nở rộ được. Hoa nở kiểu này thì không thể gọi là nhị độ, tam độ gì cả. Các nghệ nhân trồng mai rất bực mình gọi là mai hư.

Còn cây mai tứ quí xuất hiện ở miền Nam Việt Nam vào khoảng từ những năm 1960. Lúc đầu gọi mai Nhật - có lẽ du nhập từ nước Nhật - thuộc loại cây kiểng quí hiếm. Về sau nó được nhân giống đại trà, nở bông bốn mùa (tứ quí), không phải là hoa mai của riêng mùa Xuân nên bị rớt giá. Hiện nay giới nghệ nhân thường dùng cái gốc mai tứ quí để ghép các loại mai Việt nam chứ không để ý đến phần thân cành hoa lá bên trên. Bạn Nguyễn Bạch Quang gọi mai tứ quí là nhị độ mai chắc là căn cứ theo tài liệu trên mạng Google. Theo tôi gọi như thế là vì chưa đọc truyện Nhị Ðộ Mai nên mới đem cái tên của một danh tác văn học Việt Nam gán cho một loài hoa ngoại nhập.

Lại chuyện "râu - cằm"

● BáoSK&ÐS Chủ nhật số 169 (21-10-2012), trang 5, tác giả viết:

"Tôi chợt nhớ bài thơ Tiếng chổi tre của nhà thơ Trần Ðăng Khoa có những câu: "Tiếng chổi tre/ đêm hè/ quét rác… Tiếng chổi tre/ xao xác/ hàng me …".

Lại chuyện "râu ông - cằm bà", phải không cô Tú?

- Tiếng chổi tre là bài thơ được Tố Hữu (không phải Trần Ðăng Khoa) sáng tác năm 1960, với đoạn mở đầu như sau: "Những đêm hè/ Khi ve ve/ Ðã ngủ/ Tôi lắng nghe/ Trên đường/ Trần Phú/ Tiếng chổi tre/ Xao xác/ Hàng me/ Tiếng chổi tre/ Ðêm hè/ Quét rác" …

Nạn trích dẫn cẩu thả coi bộ đã lây lan trong giới viết lách hơi bị nhiều!

Trần hay Võ?

● CA đặc san ngày 30/12/2012 trang 15 có bài Những con đường siêu ngắn:

"Nhạc sĩ Võ Thiện Thanh khi viếng mộ Hàn Mặc Tử trên đồi Ghềnh Ráng, một trong những điểm tham quan nổi tiếng của "đất võ trời văn" đã sáng tác bài hát nổi tiếng Hàn Mạc Tử".

Tôi e khi bài hát Hàn Mặc Tử nổi tiếng thì chưa chắc nhạc sĩ Võ Thiện Thanh đã chào đời. Phải không cô Tú?

- Theo Tú tôi biết thì trước 1975 có bài Hàn Mặc Tử của Trần Thiện Thanh được nhiều ca sĩ đương thời hay hát. Gần đây nhất, tháng 10-2011 có album Trường ca Hàn Mặc Tử của Phạm Duy do Phương Nam Film phát hành, chưa kịp nổi tiếng.

Nhạc sĩ Võ Thiện Thanh đến tham quan Ghềnh Ráng khi nào và có sáng tác gì về Hàn Mặc Tử hay không thì Tú tôi chưa biết.

Phóng to Tuổi Trẻ Cườisố Tất niên (số 469) ra ngày 1-2-2013 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này. Chúc bạn đọc có thật nhiều thời gian thư giãn thoải mái!