Phóng to

- Đoạn văn dịch nói trên đúng là không ổn vì đã nhét cả cu li, thủy thủ cùng một giỏ với các chủng tộc trắng, nâu, đen, Anh, Mỹ…

Trong một bản dịch khác từ nguyên tác của Henri Charrière cũng có tên là Papillon - Người tù khổ sai - dịch giả Cao Xuân Hạo & Lê Phát; NXB Trẻ (1988) - đoạn văn tương ứng nằm ở tập II, trang 324 được dịch như sau: “Đường xá và đại lộ chật ních những người thuộc đủ các chủng tộc: Da trắng, da đen, Ấn Độ, có các phu phen, thủy thủ Anh, Mỹ…”.

Xin lưu ý trong câu văn dịch của sách NXB Trẻ, dấu phẩy và hai từ “có các”… đã tách rời nhóm phu phen, thủy thủ ra khỏi nhóm chủng tộc da trắng, da đen chứ không nhét tất cả vào một giỏ như bản dịch của sách nxb Hội nhà văn.

Có một chi tiết khác biệt nữa là từ “Indiens” trong nguyên tác tiếng Pháp được các dịch giả Cao Xuân Hạo và Lê Phát dịch rõ là Ấn Độ chứ không dịch lấy âm là Anh điêng như các dịch giả D.L và N.Đ.M. Cần hiểu từ Indien trong tiếng Pháp hoặc Indian trong tiếng Anh vừa có nghĩa là người Ấn Độ, vừa có nghĩa là người thổ dân da đỏ ở châu Mỹ La-tinh. Xét ngữ cảnh và văn cảnh của nguyên tác thì hai ông Cao Xuân Hạo và Lê Phát dịch Ấn Độ là đúng. Dịch Anh điêng là lập lờ khiến bạn đọc có thể hiểu lầm.

Vàng hay tím?

* Sách Ngữ Văn lớp 12, bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu có câu “Ve kêu rừng phách đổ vàng”… được chú giải như sau: - phách: Một loại cây gỗ, nở hoa vàng vào đầu mùa hè. Đúng không cô Tú?

- Phách là loài cây gỗ có nhiều ở tỉnh Tuyên Quang. Rừng gỗ phách úa vàng, rụng lá vào mùa hè. Sang thu thì nở hoa màu tím. Có lẽ người làm sách chưa hề thấy cây phách nên giải thích sai thơ của Tố Hữu.

Lại thêm một nhà văn nói ngọng

- Đó là loại mũ nhà binh của Pháp làm bằng vải mềm có hai mũi nhọn trước và sau, gọi là mũ CALOT mà người Việt đọc là ca-lô. Trong chiến tranh chống Pháp, bộ đội ta cũng có loại mũ tương tự, gọi là mũ chóp mào. Hiện nay loại mũ này đã lỗi thời, chỉ còn thấy ở kiểu đồng phục của các trường Thiếu sinh quân. Cái mà tác giả P.M gọi là mũ ca nô chính là do từ calot bị nói ngọng.

- Mắt của người Việt Nam có màu đen, nhưng ở một số người bị bệnh nặng về gan mật, tròng trắng của mắt chuyển thành màu vàng. Phải chăng đó là “màu của ước mơ” ở những đứa trẻ trong truyện ngắn của P.M?

- Vì sao mắt của chúng lại nằm trên mũ? Câu này thì Tú tôi bó tay! Xin hỏi tác giả hoặc biên tập báo PNVN.

Châu văn liêm là “thần đồng”?

- Liệt sĩ cách mạng Châu Văn Liêm quê ở Ô Môn, Cần Thơ, sinh năm 1902 (không phải 1912). Năm 20 tuổi (1922), ông đỗ Thành chung (bằng Diplôme, tức Cao đẳng tiểu học, tương đương với trung học cơ sở - lớp 9 hiện nay). Rồi ông tiếp tục học tại trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương Sài Gòn. Năm 1924 ra trường, về dạy học ở Long Xuyên (An Giang), sau đó (từ năm 1926) tham gia hoạt động cách mạng cho đến khi hy sinh (tháng 5-1930, hưởng dương 28 tuổi).

Phóng to Tuổi Trẻ Cười số 457 ra ngày 01/08/2012 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này. Chúc bạn đọc có thật nhiều thời gian thư giãn thoải mái!