Phóng to

Thầy giáo Trần Tuấn Anh (Trường THCS Bạch Đằng, Q.3, TP.HCM) với học trò của mình. Ông là người luôn đưa cuộc sống vào bài học để giúp học trò hoàn thiện nhân cách - Ảnh: NHƯ HÙNG

Giúp học sinh hành động đúngĐừng nghĩ giáo viên = biết tuốt

Có ý kiến cho rằng học sinh ngỗ ngược. Có ý kiến cho là giáo viên thiếu kiềm chế. Có ý kiến rằng cả hai đều sai. Có ý kiến đề nghị không cho học sinh sử dụng phương tiện ghi âm trong trường học, nhưng nhiều ý kiến phản đối và cho rằng ghi âm là chuyện bình thường, chỉ có hành vi đó được dùng vào mục đích xấu mới sai...

Về câu chuyện này, dưới góc nhìn của một nhà giáo, tác giả dưới đây sẽ đưa ra cách giải quyết vấn đề trong những tình huống tương tự mà người đứng trên bục giảng rất thường gặp phải. Nhịp sống trẻ cũng coi đây là cách ứng xử thích hợp, cách ứng xử sư phạm của người thầy và sau bài viết xin tạm khép lại diễn đàn này.

Tôi là một giáo viên (GV) gần 20 năm gắn bó với bục giảng. Trường chuyên, trường không chuyên, trường dân lập, trường trẻ em đặc biệt... tôi đều dạy qua. Theo tôi, tình huống của cô giáo T.N. gặp phải hay tương tự cũng không có gì đặc biệt lắm. Lúc đó nhà giáo phải biết xử lý tinh tế và khéo léo.

Đừng "làm quê" học trò

Giáo viên vào nghề đều phải qua môn tâm lý giáo dục, chúng ta hiểu rất rõ lứa tuổi 12-18 các em rất thích khẳng định mình. Sự bộc lộ “cái tôi” của các em rất hồn nhiên và chân thực. Các em thích được tranh cãi để “tìm chân lý” và luôn muốn công nhận mình đúng, nhưng cũng sẵn sàng thừa nhận sự hạn chế của mình nếu những phản biện thuyết phục được các em. Tôi đã rất nhiều lần rơi vào lúng túng khi đang giảng bài hoặc vừa nói xong một câu nào đấy bỗng có em giơ tay đứng lên “lật ngược” lại vấn đề tôi vừa giảng. Những lúc ấy, theo tôi, nên xử lý như sau:

+ Trước hết, GV phải bình tĩnh, nghe thật kỹ những điều HS nói. Phải chăm chú, tỏ ra thật sự tôn trọng vấn đề các em đang trình bày.

+ Nếu là vấn đề trong tầm tay, GV biết chắc mình đúng thì hãy từ tốn giải thích để em nhận ra chỗ chưa đúng của mình. Tuyệt đối không được làm em bẽ mặt trước lớp. Thậm chí khi em thừa nhận sai, cả lớp “ồ” lên chọc quê thì GV phải gỡ rối ngay (câu tôi hay nói lúc đó là “chỗ này dễ bị nhầm lắm, bạn X nhầm thế cũng có cơ sở đấy, nên cô trò mình phải thật cẩn thận”). Phải tinh tế, không để các em bị tổn thương.

+ Nếu vấn đề HS trình bày vượt khỏi sự hiểu biết, GV chưa từng nghe hay đọc qua hoặc khác với điều đang ghi trên bảng, GV có thể dàn hòa: “Cô sẽ về xem lại và trả lời em vào tiết học hôm sau”. Và nhớ hôm sau vào phải gọi HS lên bàn hoặc đứng lên để GV trả lời thật thỏa đáng trước lớp. Bỏ qua, các em sẽ không nể và ấm ức vì sự không tôn trọng của GV đối với mình. Nếu GV sai thật sự hãy dũng cảm thừa nhận mình sai, mình nhầm lẫn và nhớ cảm ơn em HS đã phát hiện chỗ sai của mình.

Hợp tác và yêu thương, chia sẻ

+ Trong thời buổi công nghệ thông tin như hiện nay, kiến thức được HS tiếp cận rất phong phú; các em có nhiều nguồn, nhiều thời gian hơn GV nên khi các em có ý hay, có phát hiện nào độc đáo (nhất là những giờ thuyết trình) phải để các em thể hiện. Tôi hay trầm trồ: “Em đọc ở sách nào thế, cho cô mượn với”, hay “Cô có một mình còn các em tới 40 “cái đầu” cộng lại, các em phải nhiều ý tưởng hơn cô là tất nhiên rồi!)”. Các em vừa thích thú vì phát huy được mình, vừa thấy thời gian tìm tư liệu hay đi học thêm bên ngoài là có ích. Tôi nghĩ một GV giỏi là GV biết khơi gợi tư duy cho HS chứ không nên áp đặt các em theo mình.

+ Bạn đừng sợ xử lý như thế sẽ “thấp” hơn các em, các em sẽ “lên mặt” với mình. Không đâu, bởi về mặt phương pháp, định hướng tiếp cận kiến thức, cách xử lý thông tin... các em vẫn phải học ở người thầy. Mặt khác, cũng phải thật cẩn thận với kiến thức bài giảng ở lớp. Từ cách ghi bảng, chính tả, trình bày, kiểu chữ đến kiến thức truyền giảng phải chuẩn bị kỹ càng khi đến lớp. Thật hạn chế, đừng để xảy ra tình trạng “nhầm” nhiều lần.

+ Sự dịu dàng, ân cần, mềm mỏng, yêu thương là điều rất quan trọng. Có nhiều đồng nghiệp của tôi không nổi bật về phương pháp giảng, kiến thức cũng vừa đủ, không biết ứng dụng công nghệ thông tin. Ngay cả cách ăn mặc, tiếp cận cái mới cũng “không bắt mắt” các cô cậu tuổi mới lớn. Nhưng các thầy cô ấy vẫn được HS chào hỏi, lễ phép, giờ học vẫn nghiêm túc, HS không hề gây khó khăn. Vì các em nhận ra đằng sau những “hạn chế” bên ngoài ấy là sự làm việc nghiêm túc, mực thước, một tấm lòng yêu nghề đáng trân trọng.