Phóng to

Nay, tôi xin nói một chuyện xưa rích như… động đất, đó là chuyện động đất ở thủy điện Sông Tranh 2 (huyện Bắc Trà My, Quảng Nam). Như tôi biết, trước đó huyện không hề có động đất. Hiện tượng động đất chỉ xảy ra từ khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho xây dựng thủy điện Sông Tranh 2 và tích nước trong lòng hồ.

Động đất diễn ra dài dài, ngày sau cao hơn ngày trước. Ngày 3-9, động đất xảy ra 1 trận 4,2 độ Richter trong lòng hồ và vùng phụ cận. Ngày 7-9, động đất xảy ra 2 trận 4,2 độ richter sát vết nứt gãy Hưng Nhượng - Tà Vi… Chỉ trong vòng 4 ngày, Sông Tranh 2 đã diễn ra 11 trận động đất lớn nhỏ. Từ một vùng đất hiền hòa, thủy điện Sông Tranh 2 đã biến Trà My trở thành miền đất hung bạo. Không hiểu trong tương lai, bao nhiêu trận động đất nữa xảy ra nhưng như vậy cũng quá đủ để cho mọi người thấy rằng động đất xảy ra là do việc xây dựng thủy điện và tích nước lòng hồ.

Khi động đất xảy ra, người ta phải… bỏ chạy ra khỏi nhà hoặc... khóc! Những cơn rung chấn dữ dội khiến con người sợ hãi, chỉ muốn bỏ công việc mà chạy để cứu lấy mạng sống của mình và gia đình. Công chức bỏ trụ sở chạy theo kiểu công chức; người dân chạy theo kiểu người dân; học sinh nhỏ thì chỉ biết sợ ôm thầy cô mà khóc. Học sinh lớn hơn thì chun xuống gầm bàn. Nếu xem nỗi sợ treo lơ lửng trên sinh mạng nhân dân Bắc Trà My là một “thành tích” thì thủy điện Sông Tranh 2 quả đã đạt được thành tích ấy.

Chưa thật sự đem lại nguồn điện cần thiết cho ngành điện lực, thủy điện này đã gieo rắc tình trạng bất an thường trực cho nhiều người. Đó là chưa kể hàng chục vạn người khác ở các huyện Nam Trà My, Tiên Phước, Hiệp Đức, Quế Sơn, Nông Sơn và thành phố Tam Kỳ cứ nơm nớp lo sợ, không biết khi nào thì vỡ đập thủy điện và có chạy thì chạy về đâu?

Những “nhà khoa học” chuyển ngành làm thầy bói, giải thích nhiều cách khác nhau. Có người nói đây chỉ là động đất kích thích, tích nước đầy xong, lòng hồ Sông Tranh 2 sẽ ổn định. Có chuyên gia thủy lợi phản biện đây không phải là động đất kích thích, bởi động đất kích thích diễn ra theo kiểu lớn rồi nhỏ dần, còn động đất này lại diễn ra theo kiểu nhỏ rồi lớn dần. Trong khi đó, Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực là hai đơn vị chức năng lại bình chân như vại, không khẳng định được một câu Sông Tranh 2 có “thọ” được hay bung ra bất tử để gây tai họa cho nhân dân chăng?

Không có thủy điện nào trong qua trình xây dựng gây ra nhiều tai tiếng như thủy điện này. Công trình vừa xây xong, tích nước thử lại rò rỉ nước. Các “nhà khoa học” cãi giùm rò rỉ bao nhiêu lít cũng là trong biên độ cho phép. Bèn mời một đơn vị nước ngoài đến sửa chữa. Tưởng mời ai, lại đi mời một đơn vị của một nước nổi tiếng bỏ thầu thấp nhất, làm ăn ẩu tả đến gia cố công trình. Chừng mực nào đó, mặt đập bị “nội thương”. Liệu với nội thương đó, người ta có thể tích nước đầy mà vẫn không gây ra nguy hiểm vỡ đập nhấn chìm nhiều huyện lân cận lưu vực sông Tranh, sông Thu, sông Thanh, sông Tiên?

Cho đến nay, chưa có con số nào công bố rõ về kinh phí xây dựng, sửa chữa thủy điện Sông Tranh 2. Tuy nhiên, sự lo sợ về động đất trong lòng hồ, về đập có thể vỡ đang treo lơ lửng trên hàng chục vạn nhân dân. Sau những khái niệm qui hoạch treo, công trình treo, ta có thêm khái niệm nỗi sợ treo. Người dân quê đã nghèo, chỉ mong sống một cuộc đời thanh thản, tìm chút hạnh phúc nhỏ nhoi cho cuộc sống. Nay, họ cứ sống trong lo sợ nơm nớp không biết khi nào đập vỡ, nghe động đất thì phải chạy! lòng thường xuyên bất an thì đời sống còn ý nghĩa gì nữa.

Xin mọi người nói cho một câu ngắn gọn: Có nên giữ lại công trình thủy điện Sông Tranh 2 hay không?

Trả lời dứt khoát câu đó mới là có trách nhiệm với hàng vạn sinh mạng người dân.

Phóng to Tuổi Trẻ Cười số 460 ra ngày 15/09/2012 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này. Chúc bạn đọc có thật nhiều thời gian thư giãn thoải mái!