Tham luận của Bộ Nội vụ gửi Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho biết cả nước còn 705 đơn vị cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn.

Trong đó 17 đơn vị chưa đạt cả hai tiêu chuẩn về diện tích và dân số, 529 đơn vị chưa đạt chuẩn diện tích và 159 đơn vị chưa đạt chuẩn dân số.

Bộ Nội vụ nêu rõ kiến nghị Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho phép tiếp tục sáp nhập các đơn vị cấp xã quy mô nhỏ, chưa đạt tiêu chuẩn, có tính đến yếu tố đặc thù.

Sáp nhập sẽ mở rộng không gian, tạo dư địa, động lực phát triển

Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, TS Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, cho hay trong chuyến khảo sát mới đây cùng đoàn tại một số tỉnh, thành đã ghi nhận nhiều địa phương kiến nghị tiếp tục nghiên cứu sáp nhập các xã, phường chưa đạt chuẩn.

Lý do hiện giữa các xã, phường có sự khác biệt lớn về quy mô dân số, mức độ đô thị hóa, khối lượng công việc, dư địa phát triển nhưng cơ cấu tổ chức, biên chế, cơ chế phân bổ nguồn lực vẫn cơ bản áp dụng theo cùng một mô hình.

Từ đó xuất hiện mất cân đối trong sử dụng nguồn lực giữa các địa phương, ảnh hưởng hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ông nói việc nghiên cứu tiếp tục sáp nhập 705 xã chưa đạt chuẩn nếu được Trung ương thông qua sẽ giúp tạo ra các không gian phát triển có quy mô lớn, tập trung nguồn lực, mở rộng không gian, tạo dư địa, động lực phát triển, đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Việc này giúp số lượng biên chế, nhân sự các xã, phường tăng lên, tạo điều kiện tập trung nguồn nhân lực có trình độ, năng lực trên từng lĩnh vực. 

Cùng với việc tăng cường bồi dưỡng, đào tạo sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng, năng lực của đội ngũ nhân sự ở cấp cơ sở... , giúp nâng chất lượng quản trị và phục vụ người dân.

TS Dĩnh chỉ rõ con số 705 đơn vị cấp xã là số đơn vị thuộc diện nghiên cứu, đánh giá và không đồng nghĩa với việc tất cả đều phải sáp nhập.

Ông phân tích tiêu chuẩn về dân số và diện tích là căn cứ quan trọng, nhưng không nên là căn cứ duy nhất. Bởi nhiều xã, phường còn có các yếu tố về đặc thù, văn hóa, truyền thống hay điều kiện địa lý và yêu cầu quốc phòng, an ninh.

Vì vậy sau khi Trung ương có kết luận, hướng dẫn của Chính phủ, Bộ Nội vụ, phải xem xét đánh giá kỹ càng từng trường hợp cụ thể một cách khách quan, toàn diện, để việc sáp nhập đạt hiệu quả cao nhất.

Địa giới mới cần tạo thuận lợi cho quản lý, liên kết vùng, phát triển

Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn (Hà Nội) cho rằng không nên xem 705 đơn vị cấp xã chưa đạt chuẩn là một chỉ tiêu phải giảm, mà những trường hợp này cần được xem xét kỹ lưỡng, khách quan và toàn diện.

Mục tiêu cuối cùng không phải sáp nhập được bao nhiêu xã, mà sau sắp xếp bộ máy có hoạt động hiệu quả hơn không, người dân có được phục vụ tốt hơn không, địa phương có mở ra được không gian, nguồn lực, động lực phát triển mới hay không.

Ông nhấn mạnh thời gian tới việc sắp xếp phải bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ và ổn định. Địa giới mới cần tạo thuận lợi cho quản lý, liên kết vùng, phát triển kinh tế - xã hội, chứ không tạo ra những đơn vị quá rộng, khó tiếp cận hoặc bị chia cắt về không gian.

Phải tôn trọng các yếu tố lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, địa lý, quốc phòng và an ninh. Những địa bàn đặc thù cần được áp dụng tiêu chí linh hoạt, tránh dùng một công thức chung cho tất cả các vùng miền.

Cùng với đó phải chuẩn bị đầy đủ điều kiện vận hành sau sắp xếp và giao thêm nhiệm vụ phải đi cùng nhân lực, tài chính, dữ liệu, cơ sở vật chất và công cụ thực hiện. Nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở, xử lý thận trọng vấn đề cán bộ dôi dư, tài sản công, trụ sở, tên gọi, tổ chức các đơn vị sự nghiệp...

Bộ Nội vụ thông tin về nghiên cứu sáp nhập 705 xã, phường chưa đạt chuẩn

Theo ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, sau khi có kết luận của Trung ương, Vụ Chính quyền địa phương sẽ tham mưu cho Bộ Nội vụ báo cáo với Chính phủ có hướng dẫn kịp thời về việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị cấp xã.