Tính tới nay nghệ sĩ Công Minh đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề phục trang, khởi đi từ vở cải lương thâu video đầu tiên do nghệ sĩ Lệ Thủy đầu tư: vở Tây Thi.

Bị anh Năm Thanh Tòng la mà có một Tào Tháo - Công Minh

Ông Công Minh là con thứ chín của vợ chồng nghệ sĩ Minh Tơ - Bảy Sự. Gia tộc ông có tới trăm năm theo nghiệp tổ. Nhắc tới Đình Cầu Quan là nhắc đến gia tộc lẫy lừng Vĩnh Xuân ban - bầu Thắng - Minh Tơ - Thanh Tòng, mà ông Công Minh thuộc đời thứ tư.

Hồi nhỏ nếu anh chị em ông mê hát và lên sân khấu từ rất sớm thì cậu bé Công Minh chỉ khoái coi hát, cần thì đóng vai quân sĩ cho vui. Tới khoảng năm 1978, vở Mã Siêu báo phụ cừu gặp trục trặc về diễn viên, ông Minh Tơ họp đoàn lo lắng hỏi giờ không biết ai đóng vai Tào Tháo. Nghệ sĩ Thanh Tòng chỉ Công Minh: "Ba giao cho thằng Chín đi!". Rồi trong tình thế cấp bách "thằng Chín" được đẩy lên sàn tập.

Mấy bữa đầu vuốt cái râu cũng không xong, Thanh Tòng vốn nóng tính, chửi té tát. Chàng trai Công Minh bị la quá chỉ biết ngồi khóc. 

Nhưng khi quệt nước mắt rồi, Công Minh quyết tâm phải làm cho anh Năm Thanh Tòng vừa lòng. Ông về nhà miệt mài tập suốt, rồi được anh Năm chỉ từng chút một mà ngay buổi phúc khảo có một vị trong hội đồng chạy vô sân khấu coi ông đóng Tào Tháo là ông nào mà diễn tốt quá.

Vậy là từ đó Công Minh bước vô nghiệp hát với vai kép độc như cách mà tổ nghề đã đặt để. Hành trang của ông ngày càng dày lên với nhiều vai độc hoặc độc hài, những vai tính cách như Trương Phi, Châu Du, Quách Hòe, Trịnh Ân, Sài Thung, Trần Ích Tắc... Trong đó hai vai diễn được xem để đời của Công Minh chính là Tào Tháo và Quách Hòe.

Công Minh diễn kỹ nên cái độc trong nhân vật của ông rất sâu chứ không hời hợt bên ngoài. Ông kỹ từ tạo hình, râu tóc, hóa trang, trang phục cho tới từng nét diễn, cái khóe mắt, cái nhếch môi, đủ loại sắc thái nụ cười, trình thức tuồng cổ dứt khoát, chắc nụi. 

Có ý thức nghề nghiệp cao như thế nên ông được xếp vào những diễn viên diễn vai kép độc hàng đầu trong làng cải lương tuồng cổ TP.HCM.

Duyên nợ với nghề phục trang

Hồi nhỏ dù không ham làm diễn viên nhưng Công Minh có mối quan tâm đặc biệt tới phục trang, phụ kiện. Ông nhớ hồi đó ba má đi diễn ở đâu cũng dẫn cả bầy con đi theo, đứa phụ xách đồ, đứa chạy vặt, đứa nào khá khá thì diễn vai tì nữ, quân sĩ. Công Minh hay mê mẩn rờ rẫm đồ diễn nên được ba má cho soạn lớp.

Việc soạn lớp của Công Minh ngày càng quan trọng hơn khi "thằng Chín" được giao lo chuẩn bị hết mọi thứ, từ đạo cụ tới mũ mão, trang phục. 

Thời đó mấy đoàn tuồng Hong Kong qua Sài Gòn biểu diễn, mỗi khi về nước họ thường bán lại hết phục trang, đạo cụ cho nhẹ tiền cước phí bay về. Công Minh và em trai Thanh Sơn thường được ba Minh Tơ, ông Khánh Hồng, kép chánh Hoàng Bá dẫn đi lựa mua lại đồ của họ.

Khoảng những năm 1990, sàn diễn cải lương có dấu hiệu đi xuống, đoàn Minh Tơ ngưng hoạt động. Lúc đó Sài Gòn Audio hợp tác với nghệ sĩ Thanh Tòng để quay video cải lương. Thấy thằng em khó khăn nên Thanh Tòng, đạo diễn Phượng Hoàng đã rủ rê Công Minh đi làm phục trang. 

Những ngày đầu Công Minh cũng từng gặp tình trạng dở khóc dở cười, đo theo ni của Bảo Quốc mà cuối cùng trang phục chỉ mặc vừa cho... Bạch Long!

Trong hành trình đó, Công Minh học hỏi không ngừng, ông thích và học cách phối màu của họa sĩ Lê Trường Tiếu, nhà thiết kế Sĩ Hoàng. Ông đọc tư liệu, đặc biệt là tư liệu lịch sử, để thiết kế trang phục cho đúng mỗi thời đại, mỗi tính cách nhân vật. 

Vợ ông, nghệ sĩ Yến Phương, từng chia vai đào chánh với nghệ sĩ Thoại Mỹ ở Nhà hát Trần Hữu Trang cuối cùng cũng rời sàn diễn toàn tâm toàn ý phụ chồng làm công việc phục trang.

Công việc "ngang hông" đó đã trở thành công việc chính, nuôi sống gia đình Công Minh hơn 30 năm qua. Không chỉ bó hẹp ở lĩnh vực cải lương mà còn làm cho kịch nói, chẳng hạn vở Vua thánh triều Lê, Ngàn năm tình sử của Nhà hát kịch Idecaf. 

Các liveshow của những ngôi sao ca nhạc thời đó như Lam Trường, Đan Trường, Cẩm Ly... đều do Công Minh phụ trách phục trang. Chưa hết, các phim có yếu tố cổ trang cũng gọi đến Công Minh như Cây tre trăm đốt, Chúa tàu Kim Quy...

Việc làm phục trang sân khấu vất vả đòi hỏi người thực hiện phải có hiểu biết về sân khấu, đam mê và hết sức chịu khó. "Tôi phải tự tay cắt từng mẫu vải, cặm cụi may, ngồi còng lưng kết từng hoa văn trên mũ mão. 

Tất cả các khâu đều phải làm thủ công chứ đâu dùng máy được. Chỉ có gia đình tôi xúm vô làm. Trước có hai vợ chồng, sau hai con gái lớn đều có đam mê giống ba mẹ nên cũng đỡ đần được nhiều" - ông Minh tâm sự.

Gần như khuất lấp sau ánh đèn sân khấu, gia đình ông Công Minh vẫn miệt mài với công việc làm đẹp cho mỗi nhân vật trong vở diễn. Với ông Minh, không cần người ta nhớ tên, chỉ cần người ta xuýt xoa với những trang phục mà ông kỳ công thực hiện qua từng vở diễn là ông đã thấy mãn nguyện, đã thấy công việc mình làm ý nghĩa rồi.

Sau gần 50 năm, nghệ sĩ Tuấn Thanh trở lại với Tâm sự Ngọc Hân

Khoảng những năm 1980, khán giả ghiền cải lương ắt hẳn không thể quên vở diễn Tâm sự Ngọc Hân (tác giả: Lê Duy Hạnh). Vở diễn đã đem lại hai vai diễn để đời cho nghệ sĩ Mỹ Châu (vai công chúa Ngọc Hân) và Tuấn Thanh (vai Nguyễn Huệ).