Sau ngày giải phóng, hậu quả về môi trường sau cuộc chiến tranh khốc liệt, dịch bệnh (tả, dịch hạch, sốt rét, sốt xuất huyết, sốt bại liệt, bạch hầu, não mô cầu...) hoành hành khắp nơi, mạng lưới y tế cơ sở “trắng”; các bệnh viện xuống cấp, thiếu thuốc, thiếu trang thiết bị...

Những đột phá

Ca mổ tách rời cặp song sinh Việt-Đức năm 1988 đã làm chấn động lòng người trong và ngoài nước. Tiếp theo đó, hàng loạt bệnh viện (BV) chuyên khoa đầu ngành của TP như các BV Ung bướu, Mắt, Răng hàm mặt, Tai mũi họng, Chấn thương chỉnh hình, Da liễu, Trung tâm Chẩn đoán y khoa Medic... lần lượt ra đời, giúp đưa TP trở thành một trong những trung tâm y tế chuyên sâu của cả nước. Nhiều kỹ thuật chẩn đoán và điều trị mới được áp dụng rộng rãi ở nhiều cơ sở y tế giúp chẩn đoán chính xác, cứu chữa kịp thời những trường hợp bệnh hiểm nghèo mà trước đây phải bó tay...

Sự ra đời của Viện Tim đã giúp đưa các kỹ thuật mổ tim hở, thay van tim, nong mạch vành, bắc cầu động mạch vành vào điều trị và cứu sống nhiều bệnh nhân. Viện Tim đã chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật cho nhiều BV khác. Phẫu thuật nội soi, mổ cấp cứu chấn thương sọ não cùng nhiều kỹ thuật và phương pháp mới của BV Chợ Rẫy đã nhanh chóng được chuyển giao cho các BV của TP.HCM như 115, Gia Định, Thủ Đức và nhiều BV ở phía Nam.

Phóng to

Lúc 19g15 ngày 4-10-1988, hai cháu song sinh dính nhau Việt - Đức đã được tách ra sau bốn cuộc đại phẫu thuật kéo dài gần 16 giờ tại Bệnh viện phụ sản Từ Dũ TP.HCM. Một ca phẫu thuật lịch sử của ngành y tế Vn được giới y tế quốc tế đánh giá là một kỳ tích. Trong ảnh: Bác sĩ Trần Đông A - trưởng êkip kiêm phẫu thuật viên chính của ca mổ - và các y, bác sĩ đang đóng ổ bụng cho cháu Đức. Bác sĩ Văn Tần, bác sĩ Trần Thành Trai và các y, bác sĩ (êkip phía sau) đang đóng ổ bụng cho cháu Việt. -Ảnh: N.C.THÀNH

Từ năm 1995 đến nay, những bệnh nhân bị điếc, mù lòa, bị ung thư, suy thận mãn, ung thư máu đã có cơ hội được cứu sống, đổi đời nhờ các BV liên tục cập nhật, ứng dụng những thành tựu y học thế giới vào điều trị.

BV phụ sản Từ Dũ đã đi đầu và mang đến niềm hi vọng cho biết bao cặp vợ chồng hiếm muộn nhờ ứng dụng nhiều kỹ thuật cao trong điều trị vô sinh. Các kỹ thuật này được chuyển giao cho nhiều BV trong cả nước. BV Truyền máu huyết học lần lượt đưa vào nhiều kỹ thuật điều trị mới như tự ghép tế bào gốc máu ngoại vi, ghép tủy xương, ghép máu cuống rốn.

Phẫu thuật nội soi cũng được BV Chấn thương chỉnh hình ứng dụng vào lĩnh vực điều trị bệnh cột sống, khớp gối. Hai BV Nhi Đồng 1 và 2 cũng đưa phẫu thuật nội soi ứng dụng vào việc điều trị nhiều bệnh lý nhi khoa. Người bệnh ung thư khi đến BV Ung bướu, Chợ Rẫy... được tiếp cận và phối hợp điều trị bằng nhiều phương thức phẫu trị, xạ trị, hóa trị, TOCE, X knife. Từ đó các BV đã thu hút các sinh viên, các đồng nghiệp trong và ngoài nước đến học tập, bước đầu Việt kiều, người nước ngoài cũng đã tìm đến khám chữa bệnh.

Ngành dược TP những năm gần đây được đầu tư xây dựng nhà máy hiện đại, đổi mới dây chuyền công nghệ và đã đạt các tiêu chuẩn GMP, GLP, GSP bảo đảm chất lượng thuốc, mặt hàng thuốc ngày càng nhiều đáp ứng ngày càng cao nhu cầu phục vụ sức khỏe người dân. Ngành thành lập Trung tâm Đào tạo bồi dưỡng cán bộ y tế TP, góp phần đào tạo, huấn luyện đội ngũ cán bộ y tế cho TP và các tỉnh.

Động lực xã hội hóa

Những đột phá kể trên của các BV, ngoài sự năng động, sáng tạo của các lãnh đạo BV, còn có sự phấn đấu không mệt mỏi trong học tập và nghiên cứu khoa học của các thầy thuốc trẻ. Điểm lại những thành tựu của các BV đều gắn liền với đa số thầy thuốc tuổi 30-40.

Chủ trương xã hội hóa y tế của Chính phủ, chủ trương kích cầu của UBND TP đã tạo đòn bẩy, động lực cho sự phát triển của các BV. Hàng loạt BV như BV Hùng Vương, Từ Dũ, Phạm Ngọc Thạch, Răng hàm mặt, Mắt, Tai mũi họng... hoặc các khoa chẩn đoán kỹ thuật cao được xây dựng khang trang, hiện đại và đầu tư trang thiết bị hiện đại tạo nền tảng cho sự phát triển ngành, giúp nâng cao chất lượng giường bệnh công lập.

Từ chủ trương này mà ngành y tế TP đã đi tiên phong và dẫn đầu cả nước về số lượng các cơ sở y tế tư nhân, với 11.000 cơ sở và đủ các loại hình, trong đó có 18 BV (có bốn BV 100% vốn nước ngoài), chiếm gần 50% số BV tư của cả nước với 1.200 giường bệnh, thực hiện được nhiều kỹ thuật cao như thụ tinh nhân tạo, phẫu thuật nội soi... Trong lĩnh vực sản xuất dược phẩm, có nhiều công ty, xí nghiệp dược đạt tiêu chuẩn GMP, GLP, GSP ra đời, sản xuất được các loại thuốc đặc trị HIV giá rẻ...

Sẽ có cơ chế thoáng hơn

Sáng 22-4, Phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm đã đến thăm và làm việc với BV Mắt TP.HCM. Phó thủ tướng đã khen ngợi BV làm tốt công tác xã hội hóa y tế và cho biết Chính phủ rất quan tâm đến công tác y tế cơ sở, nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ y tế, và sẽ có chế độ đãi ngộ tốt hơn, cơ chế tài chính thoáng hơn cho y tế phát triển. Phó thủ tướng đề nghị TP chú trọng tìm đối tác hỗ trợ kinh phí cho việc đào tạo cán bộ y tế ở nước ngoài...

Bên cạnh những thành tựu đạt được, bác sĩ Nguyễn Thế Dũng - giám đốc Sở Y tế TP.HCM - đã nhìn nhận những vấn đề còn tồn tại của ngành và những trăn trở: - Để giải quyết quá tải, chúng tôi đã có một số giải pháp là nâng số giường bệnh công lập, ngoài công lập lên 4 giường/1.000 dân (hiện nay là 2,6 giường), cố gắng tạo điều kiện cho y tế tư nhân phát triển; mở thêm các BV ở cửa ngõ TP, nâng cao chất lượng giường bệnh để rút ngắn thời gian điều trị, mở rộng điều trị ngoại trú và điều trị trong ngày, làm tốt công tác tuyến. * Ngành y tế TP khi nào mới thu hút được người nước ngoài đến VN khám chữa bệnh, thưa bác sĩ? - Chúng tôi mong muốn lắm và đã làm được điều này nhưng chưa đáng kể. Muốn làm được điều này, tôi cho rằng cần phải thay đổi quan điểm nhìn nhận, đánh giá về ngành y tế, phải coi y tế là một trong những mũi nhọn dịch vụ cao của TP, cũng thu hút được ngoại tệ về cho đất nước. Đừng coi y tế là nơi sử dụng tiền mà là một nơi làm ra tiền bằng cách cho chúng tôi cơ chế thực hiện cổ phần hóa một số BV để thu hút vốn (ngoài vốn vay kích cầu của TP). Về lâu dài, muốn cạnh tranh với các BV trong khu vực, chúng tôi còn phải tổ chức và xây dựng cho được mô hình viện - trường “bốn trong một”. Mô hình này phải được tất cả các cơ sở y tế thực hiện để BV là nơi làm việc, nơi nghiên cứu khoa học, nơi học tập và giảng dạy! * Bác sĩ có thể cho biết sắp tới định hướng phát triển của ngành thế nào? - Tiếp tục thực hiện chiến lược chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân; đẩy mạnh xã hội hóa y tế trong và ngoài nước, thu hút bệnh nhân từ nước ngoài đến VN (kết hợp du lịch và khám chữa bệnh). Đầu tư phát triển những lĩnh vực phúc lợi chung cho xã hội như y tế dự phòng, kêu gọi đầu tư tư nhân trong và ngoài nước, mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế. Thực hiện qui hoạch phát triển sự nghiệp của ngành và qui hoạch phát triển cơ sở vật chất đến năm 2020. Tiếp tục đầu tư cho y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao và phổ cập, thực hiện công bằng y tế... * Xin cảm ơn bác sĩ.