Mùa cao điểm, đừng bỏ sót mũi nhắc viêm não Nhật Bản ở trẻ lớn

Nguy cơ trở nặng và di chứng khó lường ở trẻ lớn

Theo các chuyên gia y tế, trẻ nhỏ không phải là nhóm duy nhất cần được chú ý trong phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Ở nhóm trẻ đã đi học, khoảng trống bảo vệ có thể xuất hiện khi gia đình quên tiêm mũi nhắc lại để củng cố miễn dịch cho con.

Gần đây, một số địa phương ghi nhận ca viêm não Nhật Bản ở trẻ trong độ tuổi đi học. Ở Thanh Hóa, một bệnh nhi 14 tuổi tử vong do bệnh này và qua xác minh, em chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh.

Tại Lào Cai, một bệnh nhi 9 tuổi vừa được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương sau khi bệnh diễn tiến nặng, từ sốt, đau đầu, nôn ói đến hôn mê. TP.HCM cũng ghi nhận các ca diễn tiến nặng, trong đó có trường hợp tử vong.

Các ca bệnh cho thấy viêm não Nhật Bản vẫn là nguy cơ cần được theo dõi trong mùa cao điểm. Đặc biệt, ở nhóm trẻ lớn, việc gia đình không rõ lịch sử tiêm chủng hoặc chưa cho con tiêm nhắc đầy đủ là lỗ hổng cần được rà soát.

Sốt cao, đau đầu, nôn ói là dấu hiệu cần theo dõi ở trẻ - Ảnh: DNCC

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vi rút viêm não Nhật Bản là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm não do vi rút tại châu Á. Khi bệnh đã có triệu chứng, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 30%; trong số người sống sót, 20-30% có thể gặp di chứng lâu dài về thần kinh, nhận thức hoặc hành vi.

Bệnh có thể khởi phát với các triệu chứng dễ nhầm lẫn với một số tình trạng nhiễm trùng khác như sốt cao, đau đầu, nôn ói. Khi bệnh tiến triển, trẻ có thể co giật, lơ mơ, rối loạn ý thức, hôn mê hoặc liệt cơ.

Đáng chú ý, muỗi Culex - trung gian truyền bệnh chính thường phát triển ở khu vực có ruộng lúa, ao tù, nước đọng, chăn nuôi heo hoặc chim nước. Trong mùa mưa, điều kiện môi trường có thể làm nguy cơ muỗi truyền bệnh gia tăng. Người mắc viêm não Nhật Bản không lây trực tiếp cho người khác, nhưng muỗi truyền bệnh và ổ chứa vi rút khiến nguy cơ vẫn tồn tại quanh năm.

Cần rà lại lịch tiêm trong mùa cao điểm

Các bác sĩ khuyến cáo, viêm não Nhật Bản lưu hành quanh năm nhưng thường được chú ý hơn trong mùa mưa, khi điều kiện môi trường thuận lợi cho muỗi phát triển.

Việc phòng bệnh bằng vắc xin cần có thời gian để cơ thể sinh kháng thể. Ngoài ra, sau khi tiêm các mũi cơ bản, miễn dịch bảo vệ có thể giảm dần theo thời gian nếu không được tiêm nhắc đầy đủ và đúng lịch, vì vậy phụ huynh nên chủ động kiểm tra lịch tiêm cho trẻ.

Với vắc xin bất hoạt trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ được cần hoàn thành các mũi cơ bản theo lịch và tiếp tục tiêm nhắc định kỳ mỗi 3-4 năm cho đến 15 tuổi. Còn vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp được sử dụng trong tiêm chủng dịch vụ có lịch tiêm 2 mũi: 1 mũi từ 9 tháng tuổi và nhắc lại sau 1 năm. Nếu trẻ đã tiêm vắc xin bất hoạt trước đó, có thể chuyển sang vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp để giảm số mũi tiêm mà vẫn duy trì hiệu quả bảo vệ.

Nhóm trẻ từ 5-14 tuổi chưa được tiêm nhắc đúng lịch, trẻ bị thất lạc sổ tiêm hoặc không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng cần được ưu tiên rà soát ngay trong thời điểm này.

Phụ huynh nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn lịch tiêm phù hợp cho trẻ - Ảnh: DNCC

Phụ huynh nên kiểm tra lại sổ tiêm chủng của trẻ, hoặc liên hệ cơ sở tiêm chủng để đối chiếu dữ liệu tiêm chủng và để được tư vấn đầy đủ. Khi trẻ sốt cao kèm đau đầu, nôn ói, co giật, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức, phụ huynh không nên tự theo dõi kéo dài tại nhà mà cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

* Tài liệu dành cho công chúng nhằm nâng cao nhận thức về viêm não Nhật Bản. Nội dung chuyên môn đã được Hội Y học Dự phòng Việt Nam góp ý, thẩm định về tính chính xác và khoa học. Tài liệu chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho tư vấn y khoa. Phụ huynh nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn lịch tiêm phù hợp cho trẻ.

Hội Y học Dự phòng Việt Nam không thực hiện bất kỳ hoạt động quảng bá, bảo trợ hoặc xác nhận nào đối với sản phẩm, dịch vụ hay thương hiệu có thể được đề cập trong tài liệu.

VN-NP-SUB-IMO-DA-PNC-000020-09-28-2028