Phóng to

Ngược lại, khẩu hiệu là cái gì để hô, để động viên và nhắc nhở. Người ta có thể hô rất to, rất khỏe các khẩu hiệu nhưng ít khi làm theo, hoặc có làm theo thì cũng chỉ làm cho có lệ. Thậm chí, có khẩu hiệu mà người ta không chịu hô hoặc vừa hô vừa làm ngược lại thì cũng chẳng ai kiểm tra, rầy rà. Hai món luật và khẩu hiệu khác nhau như tao và mầy, như cái và đực, như cực và sướng.

Chuyện rằng tháng 8-2010, tỉnh Bình Dương xây dựng cái cổng chào giá sơ sơ chỉ có 40 tỉ đồng. “Chào” được hơn một năm, hai cánh diều căng gió cách điệu hóa bằng sắt có lẽ… hết gió, tơi tả. Bình Dương bèn phải gỡ xuống, chơi lên một quả cầu. Xài được một năm nữa, quả cầu rách như chiếc áo Cái bang, bèn gỡ xuống luôn. Có vị phó giám đốc Sở Văn hóa - thể thao và du lịch tỉnh phát biểu trên tivi rằng lúc vừa xây xong cái cổng chào danh tiếng này, ông đã thấy công trình không có chi là nghệ thuật lắm. Than ôi, công trình không nghệ thuật mà vẫn được duyệt thiết kế để xây dựng, làm cho 40 tỉ đồng tiền đóng thuế của nhân dân Bình Dương phải “cúi chào quý khách” bất tử trên Quốc lộ 13 thì thiệt là lãng phí!

Lại có chuyện rằng Bộ Giao thông - Vận tải rà soát thiết kế xây dựng 3 tuyến đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng; Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Long Thành - Bến Lức; yêu cầu điều chỉnh thiết kế lại và tiết kiệm được 15 tỉ đồng. Công việc rà soát gồm có sửa một số đoạn đường, bỏ bớt các hạng mục phụ trợ không cần thiết, bỏ bớt những cái gọi là “hoành tráng” do các “họa sĩ” nghiệp dư không tốt nghiệp ngành hội họa vẽ ra mà vẫn đảm bảo các tuyến đường tốt đẹp. Việc tiết kiệm kịp thời này được coi là dương bản tiết kiệm so với âm bản lãng phí của cổng chào Bình Dương.

Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã được ban hành nhưng nhiều năm qua nó chỉ có giá trị như khẩu hiệu kêu gọi chung chung, chưa có một vị lãng phí nào bị xử lý, bị chế tài đúng với khái niệm luật. Một lần nữa, Quốc hội đưa vấn đề Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ra bàn.

Các đại biểu coi lãng phí tệ hại như tham nhũng. Có vị liệt kê ra tình trạng lãng phí tràn lan trong nhiều lãnh vực: Khởi công, khánh thành các công trình, tổ chức các lễ hội, hội chứng lây nhiễm festival, hội nghị lớn mỗi tỉnh thành đi dự đến 5 chức danh. Có vị ngậm ngùi thương cảm cho những tài sản quốc gia và nhân dân bị lãng phí: Dự án bất động sản, khu đô thị ma, trường đại học và cao đẳng mọc ra như nấm mùa mưa đào tạo con người không biết dùng vào việc gì…

Đấy mới chỉ nói về lãng phí tiền của và tài sản. Có vị đi xa hơn, nói về chuyện lãng phí thời gian. Ông đưa thí dụ về chuyện bỏ thầu thấp để được làm công trình, kéo dài thời gian ra rồi xin điều chỉnh kinh phí vật tư để nâng giá trị công trình lên. Lãng phí thời gian hoàn thành công trình làm nhân dân bức xúc, dẫn đến lãng phí tiền của.

Nhiều vị đại biểu đồng ý với quan điểm để Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí có sức nặng của một văn bản luật thì ai gây ra lãng phí phải đền. Luật cần qui trách nhiệm dân sự và hình sự rõ ràng để chế tài những người có thẩm quyền cố ý làm sai, không tuân thủ. Để có thể làm các việc đó, cần phải công khai những định mức, định chế, tiêu chuẩn rõ ràng để có thể “đo” được những giá trị bị lãng phí. Còn động viên chung chung như nhiều năm qua thì Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí chỉ tương đương với khẩu hiệu mà thôi.

Là công dân có nghĩa vụ đóng thuế, tôi trộm nghĩ rằng lãng phí là bước đầu của tham nhũng. Lãng phí là một dạng tham nhũng có vẻ ngây thơ; tham nhũng là một thứ lãng phí tràn trề tội lỗi.

Năm 2019 tới đây, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức ASIAD. Tôi đề nghị đưa vào chương trình thi đấu bộ môn cõng - một thể loại điền kinh mới. Chạy việt dã, nhảy cao, nhảy sào, ta có thể thua nhiều nước khác nhưng “cõng” thì chúng ta chắc chắn đoạt huy chương vàng. Ấy bởi vì nhân dân ta có “kinh nghiệm” cõng nợ, trong đó có nợ do lãng phí gây ra mấy chục năm nay.

Phóng to Tuổi Trẻ Cười số 479 ra ngày 01/07/2013 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.