Phóng to

TTCT - Các chuyên gia hành chính khẳng định có thể giảm 1/3 các cuộc họp. Nhưng phải đặt ra các qui định thế nào để loại bỏ những cuộc họp vô nghĩa gây lãng phí cả thời gian, tiền bạc của dân, của nước? Tuổi Trẻ Cuối Tuần trao đổi với ông Trần Anh Tuấn, vụ phó Vụ Công chức viên chức thuộc Bộ Nội vụ: tại sao họp nhiều và làm gì để giảm họp?

Cơ chế khiến họp nhiều

* Đã có nhiều ý kiến kêu phát ngán lên vì các công chức suốt ngày bận họp. Bộ Nội vụ đã nghe thấy dư luận ấy chưa?

- Bộ Nội vụ đã nhận được một số ý kiến phản ánh tình trạng họp nhiều ở một số cơ quan, tổ chức, điển hình là các cơ quan nhà nước. Đôi khi các vị lãnh đạo các cơ quan ấy thiếu quyết đoán, dù được giao trách nhiệm giải quyết vấn đề nhưng sợ trách nhiệm nên hay tổ chức họp và vì vậy gây lãng phí thời gian rất lớn cho nhiều người khác.

* Giảm khâu phát biểu hình thức hay đọc lại văn bản đã tiết kiệm được 1/3 số cuộc họp nhưng chưa thấy dấu hiệu trung ương muốn chỉnh đốn, giảm họp? Tình trạng họp, theo ông, đã đáng báo động chưa?

Cái gì cũng họp tạo điều kiện cho những người yếu chuyên môn, trình độ kém cũng có thể leo lên ghế lãnh đạo. Có anh chỉ nói thì hay nhưng tổ chức thực hiện rất kém vì chỉ có nghiệp vụ đi họp cao. Nếu anh ta lãnh đạo, đương nhiên cơ quan anh ta khó tránh khỏi các cuộc họp xuyên ngày tháng.

- Theo tôi, vấn đề họp nên đưa vào chương trình cải cách hành chính giai đoạn tới (2006-2010) để nó cụ thể và chi tiết hơn bởi đây cũng là một trong những điều gây phiền toái cho dân, lãng phí tiền nhà nước. Đã có đề tài khoa học nghiên cứu về chuyện họp hẳn hoi nhưng có vẻ nghiên cứu đó không được quan tâm. Trước đây thành phố Hà Nội có dự định tổ chức một cuộc hội thảo về vấn đề họp nhưng rồi nó không diễn ra.

* Một số công chức cấp cao cũng ngán họp nhưng không thể không họp. Phải chăng cơ chế hiện nay sinh ra tình trạng loạn họp?

- Một phần cơ chế sinh ra phải họp nhiều. Còn có nhiều đầu mối, phân công công việc không rõ ràng, chồng chéo trong chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan nhà nước. Một phần khác tôi nghĩ phương thức lãnh đạo tập thể đã bị hiểu sai. Tập thể không có nghĩa cái gì cũng họp mà tập thể chỉ quyết định những phương hướng chính, cá nhân được giao trách nhiệm phải chủ động thi hành.

Ảnh hưởng từ cơ chế kế hoạch tập trung vẫn còn trong nhiều cơ quan nhà nước. Tất cả mọi cái đều phải bàn, liên hệ với cơ quan cấp trên còn nặng, dẫn đến hội họp nhiều. Cơ chế trách nhiệm chưa rõ nên gặp vấn đề nhạy cảm, người ta vẫn dễ dàng đưa ra họp để gán cho nó danh nghĩa tập thể. Đôi khi còn có tình trạng gặp một vấn đề nan giải, không ai muốn làm thì họp để mỗi người một ý rồi... không bao giờ làm nữa.

* Như ông nói, có kiểu họp làm khổ dân. Trách nhiệm công chức, trách nhiệm chính trị của quan chức chưa rõ ràng nên người ta hay tổ chức các cuộc họp “hiếu hỉ”, “đùn đẩy”. Bộ Nội vụ đã có ý định đưa ra biện pháp giảm họp chưa?

- Đúng là có những việc chỉ cần làm đúng trách nhiệm được Nhà nước giao thì không cần phải họp. Trong cải cách hành chính, giảm hội họp chính là một khía cạnh trong việc tổ chức lao động sao cho khoa học. Sắp tới trong Luật công vụ mà Bộ Nội vụ đang xây dựng, chắc chắn trách nhiệm của công chức, của người đứng đầu các cơ quan trong khi thi hành công vụ sẽ được đề cao hơn, để họ buộc phải giải quyết công việc trong thẩm quyền của họ mà không phải tổ chức cuộc họp.

Người có chức vụ phải chịu trách nhiệm về nội dung tất cả các quyết định do mình ban hành, thậm chí cả việc tổ chức, kiểm tra việc thực hiện nó. Nhưng sâu xa là khâu chọn con người. Nếu chọn được người “cứng” về chuyên môn, việc gì quyết được họ quyết ngay, không cần họp. Chứ không động một tí là thấy khó, phải xin ý kiến. Hoặc người không nghĩ được chiến lược thì cứ tập trung vào sự vụ. Không có hoặc chiến lược không tốt thì hay vấp, giải quyết xong vụ này lại sinh ra vụ khác.

Làm gì để giảm họp?

* Hậu quả của thói quen họp đã thấy không ít. Như vụ ngư dân gặp nạn trên biển vừa qua, tàu đắm rồi, người chết rồi mà người ta còn phải họp rồi mới cứu nạn?

- Nó liên quan đến trách nhiệm được giao. Ở đây đúng là cần sự phối hợp nhưng theo thói quen, một cuộc họp được tổ chức. Đáng ra các cơ quan phải có phương án rồi, có sự việc nguy cấp chỉ cần một cuộc hội ý hay thông báo cho nhau thôi. Chứ tình huống như thế mà còn họp thì người ta chết hết mới được cứu nạn.

* Họp đã thành thói quen phổ biến, liên quan đến lợi ích chứ không chỉ tồn tại ở một vài cơ quan. Nên muốn giảm họp thì phải cải cách cơ chế chứ không chỉ đề ra biện pháp chung chung?

- Đúng. Muốn giảm các cuộc họp hình thức thì cơ chế làm việc phải khác đi. Trong cải cách hành chính có cải cách về thể chế, cơ chế làm việc của công chức. Hiện nay không thể nói cơ chế đó là hoàn hảo, nhưng cải cách hành chính vẫn đang tiếp tục. Mục tiêu hướng đến là một nền hành chính phục vụ. Nếu thực đạt được điều đó thì sự hài lòng của người dân sẽ cao lên và họp cũng không là vấn đề nữa. Còn hiện tại nền hành chính của chúng ta vẫn là nền hành chính quản lý. Nó còn nhiều tồn tại và yếu kém.

* Như vậy, với cơ chế hiện nay thì việc có một nền hành chính phục vụ hay cụ thể là chuyện giảm được họp sẽ còn là việc rất lâu dài?

- Phải làm ngay. Luật công vụ do Bộ Nội vụ soạn thảo đến đầu năm 2007 sẽ đưa ra xin ý kiến Quốc hội và hi vọng cuối 2007 sẽ được thông qua. Nó sẽ đặt nền móng cho nền hành chính phục vụ. Còn việc giảm họp đáng ra bản thân các vị lãnh đạo có thể tự điều chỉnh được, vì các cuộc họp dẫn đến lãng phí thời gian, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của chính họ. Nếu nhận thức được điều này, qua chỉ đạo điều hành họ sẽ giảm được các cuộc họp mà không nhất thiết phải dựa trên sức ép của dư luận.

* Để lãnh đạo tự nhận thức thì quá khó, lâu nay công việc vẫn đình trệ, họp vẫn nhiều. Cần đưa ra tiêu chí thế nào được tổ chức họp thì mới giảm được họp?

- Nhiều trường hợp người ta dễ dàng tổ chức cuộc họp dù với mục đích cá nhân, lấy họp làm bình phong che chắn cho những quyết định sai. Cơ chế giám sát các cuộc họp chưa có. Nhiều khi người ta không muốn làm việc thì đi họp, để việc lại đấy, có lý do. Muốn thực hành tiết kiệm chống lãng phí, cần có qui định rõ khi nào thì tổ chức họp, mục tiêu họp, cuộc họp này nhằm giải quyết vấn đề gì, vấn đề đó có cần phải họp không.

Họp sẽ thay đổi cái gì, mang lại cái gì, tác động đến hoạt động hiện tại thế nào. Rồi nội dung cuộc họp phải rõ ràng. Các cuộc họp giải quyết được sự việc thì tiến hành, còn không thì thôi. Cuối cùng, người chủ trì phải kết luận được vấn đề. Trên cơ sở đó, các bộ phận thực thi cứ thế thực hiện, không cần họp lại. Qui định rõ thì người lãnh đạo mới có căn cứ quyết định nên họp hay không, các nhà quản lý cấp trên cũng có thể quản được.

* Khó! Vì với qui định như thế, các kiểu họp như: họp chi bộ, họp chi đoàn, họp nhóm, họp triển khai công việc, họp rút kinh nghiệm, họp định kỳ sẽ không tổ chức được?

- Thì phải phân biệt các cuộc họp, hội thảo với hội ý. Các kiểu hội ý chỉ rất nhanh, 5-10 phút. Còn họp chi bộ, chi đoàn là một hình thức sinh hoạt chính trị, do các tổ chức chính trị qui định, nó không liên quan đến hành chính nên ta không thể bàn.

* Với tư cách là một nhà chuyên môn và là người thảo Luật công vụ, ông có tin giảm được họp? Có thể dự đoán hoặc đưa lộ trình bao giờ họp sẽ thực chất hơn? Hay đó là vấn đề lâu dài ta chưa ước được thời gian?

- Trong đà cải cách hành chính hiện nay, Chính phủ chắc chắn sẽ chỉ đạo mạnh mẽ việc cải cách lề lối, cơ chế làm việc của công chức. Trong các mục tiêu đưa ra có vấn đề nâng cao hiệu lực, hiệu quả công việc của công chức, mà muốn nâng cao điều này thì phải tổ chức lao động tốt ở các cơ quan. Hiện chúng ta cũng đang thực hiện Luật thực hành tiết kiệm chống lãng phí. Mà một trong những lãng phí lớn nhất là thời gian. Nên tôi chỉ có thể nói với hai động lực trên, việc giảm hội họp sẽ diễn ra nhanh hơn.

* Như vậy chúng ta đang bỏ qua nguyên do cốt yếu khiến họp nhiều là lãnh đạo thiếu kiến thức, trách nhiệm không rõ? Người ta chẳng thiếu gì lý do để họp. Qui chế làm việc của công chức do Bộ Nội vụ thảo chưa rõ ràng?

- Bộ Nội vụ giúp Chính phủ quản lý nhà nước về công chức, trong đó có việc xây dựng các văn bản qui phạm pháp luật. Nhưng tham mưu là tạo ra cái khung để quản lý cán bộ công chức. Còn qui chế làm việc của công chức thì các bộ, ngành, các đơn vị đều phải xây dựng qui chế làm việc của mình. Nếu thực hiện đúng qui chế thôi thì tôi nghĩ đã giảm được các cuộc họp không cần thiết rồi.

* Có người nói muốn giảm họp nên tuyệt đối cấm phong bì trong các cuộc họp, dù dưới dạng tiền ăn trưa hay gì đi nữa?

- Đó là một vấn đề. Họp cũng cần phải mời đúng đối tượng. Đôi khi họ mời những người chẳng liên quan gì đến họp. Anh mời tôi thì khi có họp tôi lại mời anh, thế thôi. Như thế cũng lãng phí. Khi giao việc, Chính phủ giao xuống bộ, bộ giao cho các vụ hay tại các cơ quan khác, cấp trên giao việc cho cấp dưới, cần ấn định thời gian sát sao. Tôi nghĩ đó cũng là một cách buộc người ta phải làm việc thật sự, tránh hội họp hình thức. Cái đó cần quyết tâm của lãnh đạo...