Khi chúng ta bị sốt, ho, sổ mũi, đau họng, điều đầu tiên ta thường nghĩ đến là chạy ra tiệm thuốc tây mua 1 liều kháng sinh xài đỡ trước đã, sau đó tính gì thì tính. Hoặc cũng có trường hợp, sau khi được bác sĩ chữa khỏi bệnh, một thời gian sau lại mắc bệnh và các triệu chứng na ná giống như căn bệnh trước, thế là lại tự ý dùng lại đơn thuốc cũ. Một số người thì dùng đơn thuốc của người khác khi thấy bệnh của mình có những triệu chứng giống bệnh của người đó.

Chỉ cần chạy ra tiệm thuốc, nêu triệu chứng rồi nhờ người bán thuốc “bắt bệnh kê toa”, chỉ mất khoảng 20-30 nghìn đồng là ta đã có liều thuốc đem về. May mắn thì gặp người bán thuốc được học qua về dược, nếu không may mắn thì gặp người bán thuốc chỉ là người bán hàng “nhớ mặt thuốc nhờ bán quen tay”… Vô tình, ta lại giao phó sức khỏe của bản thân cho những người cũng không có chuyên môn, không biết gì về dược… và bệnh trầm trọng hơn cũng là điều dễ hiểu.

Điều này cũng xuất phát từ đời sống của người dân còn thấp, đi bác sĩ khám bệnh trở thành một điều xa xỉ, bởi mỗi lần “tới thăm bác sĩ” là bệnh nhân lại tốn một khoản tiền không nhỏ. Mấy bệnh lặt vặt thì người dân bị quanh năm suốt tháng, tới mùa thời tiết thay đổi, trở trời là bị, đi bác sĩ hoài thì tiền đâu chịu nổi. Chính điều này góp phần hình thành nên tâm lý muốn tự chữa trị trước khi đến bác sĩ, tự ý dùng thuốc kháng sinh…

Những hậu quả nghiêm trọng khi sử dụng kháng sinh bừa bãi

Như đã đề cập, kháng sinh chỉ tiêu diệt được vi trùng mà thôi. Nếu bị bệnh không do vi trùng thì dù có sử dụng kháng sinh tốt như thế nào, liều mạnh như thế nào cũng không thể hết bệnh được. Đa số những bệnh thông thường như cảm ho, sổ mũi, hắt hơi, đau họng, nhức mỏi, nóng sốt đều là do siêu vi gây ra. Nếu sau 2-3 ngày mà bệnh không thuyên giảm hay nặng hơn, ta nên đi khám bệnh. Bởi chỉ có bác sĩ qua thăm khám lâm sàng, tức khám trực tiếp bệnh nhân, thậm chí có khi phải cho làm xét nghiệm mới xác định được bệnh nhân bị bệnh nhiễm khuẩn. Sau đó, bác sĩ sẽ lựa chọn kháng sinh (có trường hợp phải làm xét nghiệm vi khuẩn học bệnh phẩm, kháng sinh đồ để chọn kháng sinh thích hợp nhất). Kháng sinh thường được khuyến cáo chỉ dùng trong bệnh viện hoặc khi có sự chỉ định, xem xét thật kỹ của bác sĩ điều trị. Chỉ những trường hợp này, kháng sinh mới thật sự có hiệu quả, còn nếu không… nó sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Đầu tiên là tốn tiền không cần thiết. Kế đến là các cơ quan trong cơ thể như gan, thận phải làm việc cật lực để đào thải thuốc ra ngoài, chưa kể thuốc có thể gây tác dụng phụ như dị ứng mề đay, nặng hơn có thể gây sốc phản vệ chết người. Một số kháng sinh còn tiêu diệt các vi khuẩn có lợi trong đường ruột gây nên tình trạng loạn khuẩn, gây tiêu chảy hoặc dễ nhiễm nấm. Và điều đáng lo nhất khi sử dụng kháng sinh không hợp lý chính là gây nên tình trạng kháng thuốc. Vi khuẩn vốn đang thường trú trên da niêm, chưa đạt được đủ số lượng để gây bệnh, nay cứ tiếp xúc với kháng sinh sẽ sinh ra đột biến thành loại vi khuẩn “rằn ri”, không còn nhạy với kháng sinh đó nữa. Khi chúng gây bệnh thì kháng sinh đã trở nên vô hiệu, tính mạng người bệnh có thể bị đe dọa.

Ngoài ra, có một số kháng sinh chống chỉ định, tức là không được dùng ở phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú, trẻ con, người suy gan, suy thận, người có thể trạng dễ bị dị ứng (thường gọi là quá mẫn cảm).