Thời gian gần đây, các ngân hàng thương mại liên tục đẩy lãi suất huy động kỳ hạn dài từ 12 tháng trở lên, hiện mức lãi suất cao nhất thị trường ghi nhận được là 13%/năm.

Chạy đua kỳ hạn dài

Từ ngày 18-9, Ngân hàng (NH) TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) áp dụng biểu lãi suất huy động VND mới với mức lãi suất cao nhất 13%/năm cho các khoản tiền gửi kỳ hạn 13 tháng. Các kỳ hạn còn lại từ 12 tháng đến 36 tháng, mức lãi suất cũng khá cao, từ 12%/năm đến 12,5%/năm. Tại NH TMCP Á Châu (ACB), mức lãi suất huy động 13%/năm cũng áp dụng ở kỳ hạn 13 tháng và lãi suất 12,5%/năm áp dụng cho khách hàng gửi tiền trong 12 tháng, lĩnh lãi cuối kỳ.

Tại nhiều NH khác, mức lãi suất không lên “đỉnh” như ACB, Sacombank nhưng cũng rất cao và cạnh tranh với nhau khá quyết liệt. Chẳng hạn, NH TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) công bố, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng là 12,3%/năm nhưng nếu khách hàng gửi 13 tháng lãi suất sẽ tăng lên 12,8%/năm. Trong khi đó, tại NH TMCP Việt Nam Thương Tín (VietBank), lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng cao hơn một chút là 12,9%/năm… Trước đó, mức lãi suất huy động kỳ hạn dài trung bình khoảng 11-12%/năm. Hồi đầu tháng 6, lãi suất huy động kỳ hạn trên 1 năm “nổi sóng” lên cao nhất 14%/năm tại NH TMCP Phương Tây (Westernbank) nhưng chỉ vài ngày sau, NH này đã điều chỉnh giảm đối với mức lãi suất cao ngất ngưởng này. Hiện tại, lãi suất tiền gửi cao nhất tại Westernbank là 12,5%/năm kỳ hạn 12 tháng áp dụng cho khoản “Tiền gửi linh hoạt”.

Không chỉ tăng lãi suất tiền gửi, các NH thương mại còn áp dụng hàng loạt chương trình khuyến mãi nhằm thu hút khách hàng đến gửi tiền. ACB đang triển khai chương trình tiết kiệm dự thưởng cực lớn mang tên “Mùa lễ hội ACB 2012” với quà tặng là xe hơi, chuyến du lịch châu Âu… NH TMCP Phương Đông đang triển khai chương trình khuyến mãi lớn nhất trong năm, NH Đầu tư và Phát triển (BIDV) phối hợp cùng NH liên doanh Việt Nga (VRB) tổ chức chương trình khuyến mãi “khủng” với tổng giải thưởng trên 32 tỉ đồng với tên gọi “May mắn ngập tràn - Muôn vàn hạnh phúc”…

Vì sao lãi suất huy động tăng?

Trong khi các NH thương mại liên tục tăng mạnh lãi suất huy động thì ngược lại, tín dụng cho nền kinh tế lại tăng trưởng khá thấp. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch Đầu tư, trong 8 tháng đầu năm, tín dụng đối với nền kinh tế chỉ tăng trưởng hơn 1,4%, còn tiền gửi của các tổ chức, dân cư lại tăng 11,23%. Nhưng các NH vẫn tích cực thu hút khách hàng gửi tiền ?

Theo các NH thương mại, có nhiều nguyên nhân để họ không ngừng gom tiền từ khách hàng và dân cư. Quý IV thường là thời điểm nhu cầu vay vốn của khách hàng cá nhân, doanh nghiệp tăng cao nhằm phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh, chuẩn bị cho dịp lễ, Tết lớn nhất trong năm, vay vốn chi trả, thanh toán cho các hợp đồng kinh doanh mua bán đến hạn… Hơn nữa, tín dụng từ đầu năm khó tăng mạnh nên các NH phải tích cực huy động để cho vay vào cuối năm nhằm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng.

Dưới góc độ khác, một số NH thương mại hiện vẫn gặp khó khăn về thanh khoản nên phải tích cực thu hút khách hàng đến gửi tiền. Những NH khó khăn về thanh khoản phải đẩy lãi suất huy động lên cao để kéo khách hàng, điều này đã gây áp lực khiến các NH khác phải tăng lãi suất theo để giữ chân khách hàng. Rốt cuộc, chạy đua lãi suất không chỉ xảy ra ở NH nhỏ mà cả những “ông lớn” NH cũng nhập cuộc. Chưa kể, theo lãnh đạo một NH, nợ xấu vẫn đang là vấn đề đau đầu với các NH. Không chỉ nợ quá hạn từ các khoản vay cũ của doanh nghiệp khó thu hồi, mà nợ quá hạn mới phát sinh cũng khiến dòng tiền không quay vòng về NH nên phải huy động mới để trả tiền khách hàng đến kỳ đáo hạn hoặc phải trích lập dự phòng rủi ro cho nợ xấu…

Đường cong lãi suất đã được hình thành theo hướng đi lên, người gửi tiền càng lâu càng có lợi. Tuy nhiên, nhìn từ phía cộng đồng doanh nghiệp đang gặp khó khăn, lãi suất kỳ hạn dài tăng nghĩa là cơ hội vay lãi suất rẻ, vốn rẻ trung dài hạn sẽ không còn. Bởi với mức lãi suất huy động 12% đến 13%/năm, cộng chênh lệch khoảng 3% (chi phí hoạt động NH), lãi suất cho vay tối thiểu trung dài hạn sẽ phải từ 15% đến 16%/năm.