Kho học liệu số quốc gia miễn phí sẽ có những gì?

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Quyết định 1965/QĐ-TTg phê duyệt đề án "Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông". 

Đề án triển khai trong giai đoạn 2026-2030, có bước vận hành thử nghiệm và thí điểm trước khi mở rộng trên toàn quốc. Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan chủ quản, chịu trách nhiệm xây dựng, vận hành và phát triển hệ thống.

Học liệu lõi miễn phí, không phải mua kèm dịch vụ

Theo đề án, Nhà nước đặt hàng biên soạn, số hóa học liệu lõi quốc gia bằng ngân sách nhà nước, bám mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh của Chương trình giáo dục phổ thông. Các nội dung được ưu tiên gồm học liệu tương tác đa phương tiện, mô phỏng thực tế, thí nghiệm ảo và nội dung đặc thù.

Bộ học liệu lõi được xây dựng cho các môn học, cấp học theo chương trình. Quyết định chưa nêu danh mục từng bài học, mô phỏng, thí nghiệm hoặc tổng số học liệu. Số lượng cụ thể sẽ thực hiện theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Doanh nghiệp công nghệ, nhà xuất bản, tổ chức giáo dục và cộng đồng giáo viên được khuyến khích đóng góp, phát triển học liệu bổ trợ, học liệu đặc thù địa phương. Cổng học liệu số sẽ có chức năng tiếp nhận đóng góp.

Đề án yêu cầu bảo đảm học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trên cả nước được tiếp cận nguồn học liệu số chất lượng cao, chuẩn hóa và miễn phí. Với học liệu lõi quốc gia, quyết định quy định không thu phí, không gắn quyền tiếp cận với việc mua sản phẩm, dịch vụ khác, không tạo độc quyền nền tảng hoặc gây bất bình đẳng trong tiếp cận.

Hệ thống sẽ kết nối với ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các phương thức xác thực phù hợp khác. Tuy nhiên, học sinh không bị hạn chế quyền tiếp cận học liệu do chưa có tài khoản định danh điện tử. Đối với học liệu công khai, miễn phí, người dùng không bắt buộc đăng nhập.

Cổng được xây dựng trên web và ứng dụng di động, có hỗ trợ truy cập băng thông thấp. Nguồn lực, hạ tầng, thiết bị và giải pháp truy cập được ưu tiên cho học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, học sinh khuyết tật.

Mở rộng kho học liệu số theo lộ trình

Về lộ trình, giai đoạn 2026-2027 sẽ tập trung hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật; xây dựng, vận hành thử nghiệm phiên bản đầu tiên của cổng và nền tảng quản lý, khai thác học liệu. Học liệu lõi giai đoạn thí điểm sẽ được hoàn thành để triển khai tại một số địa phương.

Thời hạn vận hành thử nghiệm phiên bản đầu tiên là tháng 12-2027. Việc thí điểm tại các địa phương đại diện cho những vùng, điều kiện triển khai khác nhau cũng phải có báo cáo đánh giá. Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định số lượng, địa phương và nội dung thí điểm theo thẩm quyền.

Giai đoạn 2028-2030, hệ thống được hoàn thiện và mở rộng dựa trên kết quả đánh giá thí điểm. Đề án phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông kết nối, sử dụng trước năm 2030; phụ lục xác định thời hạn cho nhiệm vụ này là tháng 12-2029.

Riêng thời hạn hoàn thiện bộ học liệu lõi quốc gia vào tháng 12-2030, bảo đảm bao phủ các môn học, cấp học theo Chương trình giáo dục phổ thông.

Về chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì biên soạn, thẩm định, cập nhật học liệu lõi; kiểm soát nguồn gốc, bản quyền và xử lý học liệu vi phạm. Hội đồng thẩm định học liệu số quốc gia cùng quy trình tiếp nhận, phê duyệt, chỉnh sửa, tạm dừng, gỡ bỏ học liệu phải được thiết lập vào tháng 3-2027.

AI được dùng để hỗ trợ quản lý, phân loại, tìm kiếm, đề xuất và khai thác học liệu. Các quyết định thuộc thẩm quyền vẫn phải có con người giám sát, kiểm soát và chịu trách nhiệm. Dữ liệu cá nhân phải được ẩn danh hóa trước khi phân tích, tổng hợp; dữ liệu của học sinh là trẻ em, người chưa thành niên phải được bảo vệ theo quy định riêng.

Học trực tuyến: Rào cản lớn nhất là thói quen tự học của sinh viên

Nhiều trường đại học đã đưa video, học liệu số và hoạt động trực tuyến vào chương trình nhưng không ít sinh viên vẫn chưa mặn mà.