Bà Đỗ Thị Xuân Phương - phó tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội VN - cho biết: “Đến năm 2023 số thu bằng số chi. Từ năm 2024 trở đi để đảm bảo chi chế độ hưu trí, tử tuất, ngoài số thu trong năm phải sử dụng thêm số kết dư mới đảm bảo đủ chi. Đến năm 2037, nếu không điều chỉnh chính sách hoặc không phát triển mạnh đối tượng, tăng thu hoặc giảm chi thì số thu bảo hiểm xã hội trong năm và số tồn tích bắt đầu không đảm bảo khả năng chi trả”.

“Tình trạng quỹ bảo hiểm xã hội của VN đang rất xấu” - ông Carlos Galian, chuyên gia của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), cảnh báo. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng có thể “vỡ trận” quỹ lương hưu là do thời gian đóng bảo hiểm trung bình của người VN ngắn (chỉ từ 25-30 năm), thời gian hưởng lương hưu dài (khoảng 20 năm) do tuổi thọ trung bình tăng, mức đóng lại thấp so với thu nhập thực tế. Hiện nay, nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là khu vực châu Âu, tuổi nghỉ hưu đã phổ biến ở mức 62-65 tuổi (không phân biệt nam - nữ); trong khi độ tuổi nghỉ hưu theo quy định ở VN vẫn là 60 đối với nam, 55 đối với nữ và trên thực tế độ tuổi nghỉ hưu trung bình là 54. “Đây là những bất cập rất lớn” - ông Carlos nói.

Để cải thiện tình hình, bà Xuân Phương đề nghị quy định lộ trình tăng dần tuổi nghỉ hưu của người lao động từ năm 2016, giới hạn độ tuổi nghỉ hưu của nam là 62 và nữ là 60. Tuổi đời hưởng lương hưu đối với người bị suy giảm khả năng lao động cũng cần nâng lên 5 tuổi so với quy định hiện hành (hiện những người suy giảm lao động thì nam 50 tuổi là nghỉ hưu, nữ 45 tuổi). Tăng thời gian tối thiểu đóng bảo hiểm xã hội 15 năm được nghỉ hưu lên 20 năm. Giảm số người nghỉ hưu trước tuổi. Cũng đề xuất tăng tuổi hưu theo lộ trình, nhưng ILO cho rằng cần quy định tuổi hưu của nam, nữ bằng nhau và nghỉ hưu ở độ tuổi 65.

Thứ trưởng Bộ Lao động - thương binh và xã hội Phạm Minh Huân cho rằng để giải bài toán “chống vỡ quỹ lương hưu” thì về nguyên tắc là phải tăng thu, giảm chi, kéo dài tuổi lao động. “Nhưng đây là những vấn đề rất phức tạp. Tăng mức đóng bảo hiểm xã hội lên thì sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động, gây khó khăn cho người sử dụng lao động vì họ phải đóng nhiều hơn. Giảm mức chi trả lương hưu cũng rất khó bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống những người nghỉ hưu. Chỉ còn cách là kéo dài tuổi lao động nhưng đây là vấn đề đã gây tranh luận rất căng thẳng khi chúng ta làm Bộ luật lao động năm 2012” - ông Huân phân tích.