"Kê biên tài sản"

15/04/2006 04:25 GMT+7

TT - Sau tháng 4-1975, nhà báo Đinh Phong cùng nhóm phóng viên truyền hình túc trực ngày đêm theo những tổ công tác làm công việc “kê biên tài sản” của những nhà tư sản Sài Gòn ở chợ Bến Thành, chợ Tạ Thu Thâu... Bây giờ, những câu chuyện cũ trở về trong ông như một đoạn phim quay chậm, buồn bã.

Đời ông chủ (Kỳ 3):

5bhxMRgF.jpgPhóng to

Nhà báo Đinh Phong - Ảnh: GIẢN THANH SƠN

TT - Sau tháng 4-1975, nhà báo Đinh Phong cùng nhóm phóng viên truyền hình túc trực ngày đêm theo những tổ công tác làm công việc “kê biên tài sản” của những nhà tư sản Sài Gòn ở chợ Bến Thành, chợ Tạ Thu Thâu... Bây giờ, những câu chuyện cũ trở về trong ông như một đoạn phim quay chậm, buồn bã.

Kỳ 1: Khởi sự từ xà bông không tênKỳ 2: Tìm lại 100 lượng vàng đã mất

Những chuyện ai cũng muốn quên

y2jEGnfY.jpgPhóng to
Cửa hàng hợp tác kinh doanh đầu tiên ở quận 1, TP.HCM (ảnh chụp ngày 5-3-1985) - Ảnh tư liệu
Đó là một thời điểm khó quên nhưng ai cũng muốn quên. Ông Đinh Phong (ủy viên Ủy ban MTTQ VN TP.HCM, nguyên phó giám đốc Đài truyền hình TP.HCM) hồi tưởng về những ngày ông và nhiều đồng nghiệp được ban tuyên huấn giao những nhiệm vụ đặc biệt nhưng bí mật đến phút cuối cùng. Ngay cả cái tên của những chiến dịch này cũng được mã hóa thành X1, X2...

Những tổ công tác mật được gấp rút thành lập, bắt đầu rà soát, lên danh sách những hộ gia đình kinh doanh, những gia đình giàu có phải “cải tạo tư sản”. Nguyên tắc hàng đầu của chiến dịch này là bí mật. Những nhà tư sản chỉ bàng hoàng nhận biết những gì xảy ra khi cửa mở và tổ công tác đặc biệt bất ngờ có mặt, đọc quyết định “kê biên tài sản”.

Từng làm phóng viên tuyên truyền về cải tạo công thương nghiệp ở miền Bắc những năm 1960 khi còn công tác ở báo Nhân Dân, sau năm 1975 ông Đinh Phong lại là một trong những chứng nhân của một giai đoạn lịch sử mới. Trong ký ức của mình sau gần ba thập niên kể từ ngày ấy, nhà báo Đinh Phong trầm ngâm: “Chúng tôi vác máy đi tuyên truyền mà lòng trĩu nặng, ngơ ngác nhìn nhau hỏi tại sao lại như vậy?

Có lần, chúng tôi mang máy ra chợ Tạ Thu Thâu quay cảnh niêm phong tài sản một hộ kinh doanh hàng điện tử. Chưa kịp ghi hình ảnh nào, ông chủ hộ kinh doanh bước ra gạt máy, rồi chỉ vô mặt tôi bảo: “Chú về mà hỏi Huỳnh Văn Tiểng (giám đốc đài truyền hình lúc bấy giờ - NV) xem ngày xưa tôi đã gửi linh kiện vô chiến khu lắp ráp đài phát thanh như thế nào, hỏi coi thời chống Mỹ tôi đã giúp đỡ các ông những gì? Bây giờ tôi buôn bán, có tội tình gì mà bay bắt tôi về làm ruộng hả?”. Thời gian sau tôi có trở lại tìm ông chủ ấy nhưng không gặp, chỗ cũ đã trở thành một cửa hàng quốc doanh”.

Ông Đinh Phong kể tiếp: “Một tối, tôi tiếp hai vợ chồng anh bạn trong cơ quan. Họ đến bảo rằng cả gia đình là cơ sở điệp báo của ta trước năm 1975, họ dùng chính cửa hàng vải sợi của mình làm bình phong cho cơ sở liên lạc của cách mạng. Những câu chuyện ấy chưa kịp được xác nhận sau năm 1975 thì gia đình trở thành điểm “cải tạo” với cửa hàng vải sợi.

Tài sản bị niêm phong, mọi người trong nhà chuẩn bị nhận quyết định đi “xây dựng vùng kinh tế mới”. Tôi nghe mà toát mồ hôi, ngay trong đêm chạy đến gặp ông Dương Văn Đầy (lúc ấy là chủ tịch Q.1, TP.HCM), bảo: “Họ sắp đưa một gia đình có công với cách mạng đi kinh tế mới”. Ông Đầy nói: “Đâu được”. Tôi bảo: “Họ hẹn sáng sớm 5 giờ là phải đi rồi”. Tờ mờ sáng hôm sau, ông Đầy phải đến chặn ngay trước cửa nhà can thiệp cho trường hợp này. Vậy là quyết định mới được hủy bỏ”.

Mầm sống mới mọc lên

gnkl10mG.jpgPhóng to

Chợ Dân Sinh (quận 1, TP.HCM) - nơi đã từng là một trong những địa chỉ của công cuộc cải tạo công thương nghiệp sau năm 1975 (ảnh chụp ngày 10-12-1985) - Ảnh: N.C.T.

Cho đến ngày giải phóng 1975, Sài Gòn đã có một cơ sở vật chất, kinh tế kỹ thuật lớn nhất miền Nam, nơi tập trung hơn 80% năng lực sản xuất công nghiệp cả miền Nam. Nơi đây tập trung hơn 38.000 cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp lớn nhỏ, trong đó có 766 công ty và 8.548 cơ sở công nghiệp tư nhân.

Để công hữu hóa tư liệu sản xuất và đưa công nhân lao động làm chủ nhà máy, xí nghiệp, sau năm 1975 chính quyền cách mạng đã tiến hành vận động hai đợt cải tạo công thương nghiệp. Kết quả là đã quốc hữu hóa tài sản của 171 tư sản mại bản, 59 tư sản thương nghiệp cỡ lớn, khôi phục 400 xí nghiệp quốc doanh, 14.000 cơ sở tiểu thủ công nghiệp, thu hút 27 vạn công nhân và lao động, vận động hồi hương lập nghiệp và từng bước phân bố lại lao động.

(Trích thông tin lịch sử của website TP.HCM)

Chương trình thời sự khoảng 30 phút của Đài truyền hình TP.HCM ngày ấy tập trung nhiều thời lượng để tuyên truyền cho công cuộc cải tạo công thương nghiệp trên địa bàn. Đằng sau những hình ảnh ấy, các nhà báo là những người đã chứng kiến những giọt nước mắt, những cái nhìn ngạc nhiên, thảng thốt của đồng bào mình. Lần đầu tiên trong đời nhà báo Đinh Phong mới biết thế nào là mảnh “vàng lá”. Ông ngơ ngác với hình ảnh những rổ kim cương, vàng... được mang ra niêm phong, cất lại. Số tài sản dư ra được xử lý bằng cách tịch thu, trưng thu, trưng mua...

Ông Đinh Phong kể rằng có lần được hỏi chuyện với ông Mười Cúc (Nguyễn Văn Linh) lúc bấy giờ là ủy viên Bộ Chính trị phụ trách phía Nam về công cuộc cải tạo công thương nghiệp, ông thấy ông Mười Cúc rất ưu tư. Trong hồi ký của mình, ông Đinh Phong kể: “Thời mới giải phóng, trong một lần gặp gỡ các nhà tư sản, ông Mười Cúc đã nói:

“Các bạn đã đi với chúng tôi trong cách mạng dân tộc dân chủ nên gọi là tư sản dân tộc, nay các bạn đi với chúng tôi lên thời kỳ quá độ lên XHCN, không biết gọi các bạn là gì cho phù hợp?”. Sau đó, khi nhắc đến chuyện “ngăn sông cấm chợ”, ông Mười Cúc hay trầm tư, thậm chí có lúc muộn phiền: Sắp có quyết định lập trạm mới nữa rồi...”.

Những nhà tư sản lớn của Sài Gòn thời đó phần lớn đã ra nước ngoài, thành phố chỉ còn các doanh nghiệp loại vừa như chủ nhà in, chủ các xưởng thủ công, các cửa hàng... Các ông chủ này bị buộc phải kê khai tài sản, vốn liếng rồi trưng thu, tịch thu, trưng mua và buộc họ không được kinh doanh, phải chuyển qua sản xuất nông nghiệp, nhiều người phải rời khỏi thành phố. Nhiều cửa hàng nhỏ, vốn liếng chẳng có bao nhiêu, một số tiệm ăn, tiệm cà phê... cũng bị niêm phong, định giá và chuyển qua sản xuất.

Trong số này có các anh chị vốn là cán bộ kháng chiến bị mất liên lạc, phải làm ăn, buôn bán... để đợi dịp liên lạc với cách mạng. Đó là những người yêu nước, quyết không rời bỏ quê hương, ở lại và mong muốn đóng góp xây dựng đất nước. Ông Đinh Phong nhớ lại: “Lúc đó tôi biết chúng ta đã làm một điều gì đó chưa thật sự hợp với lòng dân”.

Ông Đinh Phong kể: “Tôi lại gặp ông Mười Cúc và tiếp tục những câu chuyện về “cải tạo tư sản”: Sao người ta kêu nhiều quá anh Mười ơi! Ông Mười Cúc đăm chiêu nhiều lắm. Tôi nghĩ đó là một thời điểm quá khó khăn giữa cái cũ, cái mới và những hướng đi cho đất nước.

Nhưng tôi nhìn thấy những mầm sống mới đã mọc lên từ những chiếc lá rơi xuống của ngày hôm trước...”.

Sau một đêm thức dậy, người dân bỗng thấy thành phố vắng bóng hơn 1.000 nhà thuốc thuở nào. Các bác sĩ thì chỉ đợi tan giờ làm việc để về nhà nuôi heo, trồng rau cải thiện đời sống.

Nhưng chẳng lẽ cứ mãi đi chở cám heo? Một bác sĩ trẻ xin lập một phòng khám nửa tư nhân nửa nhà nước thì bị nhiều người phê phán là “con đỉa hút máu”. Nhờ một lãnh đạo “bật đèn xanh” rằng: “Tôi nghĩ là cho phép bác sĩ đi làm thêm giờ sau giờ làm việc thì có lợi hơn việc bắt họ ở nhà nuôi heo chứ”, bác sĩ trẻ ấy “vào trận” làm kinh tế...

Kỳ sau:Ông bác sĩ “nhảy rào”

NGUYỄN VĂN TIẾN HÙNG

    Tin mới nhất

    12:10 AM

    Min trở lại với Em mới là người yêu anh được quay tại Paris

    TTO - Min chính thức trở lại đường đua âm nhạc với MV Em mới là người yêu anh được đầu tư quay lại Paris hoa lệ.

    10:06 PM

    Xem Hải quân Hoa Kỳ tập cứu hộ trên biển Nha Trang

    TTO - Với tình huống giả định là du khách bị đuối nước trên biển, các thành viên trên con tàu USNS Mercy, Hải quân Hoa Kỳ cùng đội cứu hộ Ban quản lý vịnh Nha Trang đã thực hiện thuần thục các bước cứu nạn, sơ cứu trên bờ nhanh chóng và an toàn.

    10:05 PM

    Xem xét tạm dừng hội chọi trâu Hải Lựu

    TTO - Bộ Văn hoá - thể thao và du lịch vừa có công văn gửi tỉnh Vĩnh Phúc yêu cầu chấn chỉnh một số hiện tượng phản cảm tại các lễ hội ở địa phương.

    10:04 PM

    Một công nhân bị sốc phản vệ nặng khi ăn cá ngừ

    TTO - Ngày 22-5, BSCK1 Huỳnh Quang Đại, khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Chợ Rẫy bệnh viện này mới tiếp nhận một nữ công nhân, 25 tuổi, ở Đồng Nai bị sốc phản vệ nguy kịch, tổn thương phổi nặng.

    10:00 PM

    GS bị tố đạo văn trò muốn Thủ tướng làm rõ cả các 'nghi án' đạo văn khác

    TTO - GS Nguyễn Đức Tồn - người đang bị hội đồng chức danh GS ngành ngôn ngữ rà soát, kiểm tra việc có "đạo văn" của trò hay không - vừa có đơn kiến nghị đến Thủ tướng đề nghị làm rõ cả những “nghi án” GS, PGS khác “đạo văn”.

    09:12 PM

    Ông Trần Mạnh Hùng nói gì sau khi từ chức?

    TTO - Tối 22-5, ông Trần Mạnh Hùng, phó chủ tịch hội đồng quản trị Công ty cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF), trao đổi với Tuổi Trẻ Online sau khi từ chức.

    08:37 PM

    Bắt hơn 70 con bạc trong khách sạn

    TTO - Tối 22-5, nguồn tin của Tuổi Trẻ cho biết Phòng Cảnh sát Hình sự (PC45), Công an TP.HCM hoàn tất hồ sơ, xử lý 71 đối tượng (có một số người nước ngoài) bị bắt giữ trước đó trong một vụ tổ chức đánh bạc và đánh bạc trong một khách sạn.

    08:25 PM

    Trạm thu của nhà nước thì trả phí, trạm tư nhân thì trả giá?

    TTO - Vậy là bây giờ, khi đi xe qua đoạn đường có trạm thu do nhà nước đầu tư thì là bạn "trả phí", còn qua trạm BOT của tư nhân thì bạn đang "trả giá".

    08:15 PM

    Giá USD tự do lại chạm mốc 22.900 đồng/USD

    TTO - Cuối ngày hôm nay (22-5) giá bán USD tại thị trường tự do đã chạm mức 22.900 đồng/USD, tăng 50 đồng/USD so với cuối tuần trước. Giá mua USD tự do cũng tăng lên 22.840 đồng/USD.

    08:03 PM

    Hơn 400 triệu đồng một vé loại hai xem chung kết Champions League

    TTO - Một tấm vé loại 2 xem chung kết Champions League giữa Liverpool và Real Madrid tại Kiev ngày 27-5 được trang bán vé trực tuyến Ticketbis "thổi lên" với giá hơn 14.000 bảng, khoảng 426 triệu đồng.

    07:54 PM

    Hà Nội còn 34 chủ đầu tư nợ hơn 3.000 tỉ thuế đất

    TTO - Tại buổi buổi làm việc với đoàn giám sát của thường trực HĐND TP Hà Nội, Sở Tài nguyên môi trường Hà Nội cho biết hiện nay toàn thành phố có tới 34 chủ đầu tư dự án nợ tiền sử dụng đất, thuê đất với số tiền hơn 3.000 tỉ đồng.

    07:54 PM

    Buộc thôi việc hiệu trưởng nợ dân cả tỉ đồng không trả

    TTO - Bà Đỗ Thị Tình - hiệu trưởng trường mầm non xã Tế Lợi, huyện Nông Cống (Thanh Hóa) - vừa bị buộc thôi việc vì bỏ cơ quan nhiều tháng nay và có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản.