Trong bối cảnh đó, về nguyên tắc các công trình kiến trúc nói chung cần khai thác tối đa khả năng chiếu sáng và thông thoáng tự nhiên. Tuy nhiên thực tế có một nghịch lý là nhiều công trình hiện nay đang có xu hướng chạy theo hình thức bên ngoài, “bưng bít hóa” không gian bằng việc lạm dụng kính và tấm ốp bề mặt.

Không rõ tự bao giờ lam gió, lam nắng vốn thường thấy trong nhiều công trình trước đây đã bị “khai tử” khỏi đời sống kiến trúc nhiệt đới ở ta. Ngày nay, thật khó để tìm thấy công trình thông thoáng tự nhiên. Thay vào đó là những ngôi nhà bí rị, những căn phòng “tối như hũ nút” mà để duy trì sinh hoạt bình thường phải sử dụng nhiều điện năng chiếu sáng và vận hành thiết bị làm mát như quạt, máy điều hòa ... Nhiều công trình, ngôi nhà tổ chức giếng trời song không hiệu quả về thông gió bởi chức năng chính của giếng trời là lấy sáng. Khả năng thông gió chỉ được phát huy khi gió được “mở đường” vào công trình theo nguyên tắc bình thông nhau. Việc “bưng bít hóa” như đã nói vô hình trung vô hiệu hóa chức năng quan trọng này.

Ngoài trang trí, trần nhà đóng vai trò quan trọng trong cách nhiệt. Tuy nhiên công trình chỉ được cách nhiệt tốt khi khối không khí trên trần, dưới mái được đối lưu, cụ thể cần tổ chức những khe hở để gió vào mang khối không khí nóng này đi. Không ít công trình tổ chức đóng trần nhưng phần không gian áp mái được xây kín mít. Hệ quả là tình trạng nóng bức vẫn không được cải thiện và cuối cùng vẫn phải sử dụng nhiều thiết bị làm mát.

Một nhân tố khác ít được chú ý nhưng ảnh hưởng không nhỏ đến lượng điện năng tiêu thụ, đó là vật liệu xây dựng, hoàn thiện và trang trí công trình. Với một diện tích phòng ốc nhất định, chủng loại và màu sắc vật liệu lát nền, sơn phủ bề mặt tường, trần không chỉ làm căn phòng trông rộng thêm hay nhỏ lại, ấm hơn hay lạnh đi, mà còn khiến căn phòng ấy sáng hay tối thêm. Nói cách khác, lựa chọn và sử dụng vật liệu với chủng loại và màu sắc phù hợp sẽ giúp làm giảm điện năng chiếu sáng.

Ngoài ra, công trình cần sử dụng điện cho mục đích trang trí. Tuy nhiên, việc trang trí không chỉ cần vào ban đêm và không chỉ bằng ánh sáng điện. Ngược lại, hoàn toàn có thể khai thác ánh sáng trời cho mục đích trang trí công trình, phòng ốc theo nguyên lý định hướng ánh sáng mà không nhất thiết phải sử dụng nhiều đèn trang trí.

Cuối cùng, công trình được thiết kế gãy gọn về công năng, không những tạo nên hiệu quả trong sử dụng, giảm điện năng tiêu thụ của thiết bị mà còn giảm đáng kể lượng điện tổn thất trên hệ thống đường dây khi vận hành các thiết bị ấy.

Tóm lại, một công trình được thiết kế tốt trên cơ sở hiểu rõ và vận dụng phù hợp các nguyên lý thiết kế, vừa giúp tiết kiệm điện vừa thỏa mãn tốt các nhu cầu sinh hoạt của con người. Và đó mới là mô hình tiết kiệm hiệu quả, bền vững.