Thế nhưng người dạy mỉm cười đứng lên và nói: “Thưa các bạn, bài dạy của tôi là theo giáo án mẫu mà tôi may mắn có được đấy!”. Thế là chẳng còn ai dám có ý kiến bởi nó đã là mẫu!

Bẵng đi một thời gian, nay nó lại xuất hiện trong nhiều trường, gây “sóng gió”. Dịp lễ Nhà giáo VN 20-11-2004 vừa qua, có ba giáo viên đến thăm tôi và cho biết đang có nhiều giáo án mẫu đến với giáo viên, có loại đóng thành sách hẳn hoi.

Một thầy dạy THCS bảo: “Ở trường, bọn em đã đề nghị một thầy dạy theo giáo án mẫu và xin dạy đúng theo giáo án đến hết bài. Kết quả là tiết học 45 phút không đủ mà phải đến 70 phút mới xong”. Một cô giáo thì bảo “bọn em đang khổ sở vì giáo án mẫu!”.

Giáo án mẫu do ai soạn? Nó do một vị nào đó, ngồi ở một nơi nào đó, không đứng lớp, có được một số tư liệu cũ - mới để sử dụng, rồi soạn thành bài dạy theo chủ quan mình, cũng có đủ mục đích yêu cầu, nội dung, câu hỏi, bài tập... và cứ thế đặt nó thành giáo án mẫu. Chẳng cần biết đến trình độ HS, hoàn cảnh dạy học, chẳng cần đến cả tâm lý học sư phạm. Và quan trọng hơn là đã buộc người dạy làm đúng theo suy nghĩ chủ quan của mình.

Cũng tức là “nặn khuôn, đúc khuôn”, không phải cho trò mà là cho cả thầy. Giáo viên sử dụng giáo áo mẫu buộc phải quên mình đi, quên cả những kinh nghiệm và suy tư mình từng có, quên cả tập thể HS mình hằng ngày dạy dỗ, chỉ để làm cái công việc thực hiện những ý định của một người khác đã nghĩ thay cho mình.

Đáng chú ý là các giáo án mẫu đã đến với giáo viên đúng vào lúc ta chuẩn bị chuẩn hóa giáo viên, như có ý nhắc khéo rằng muốn khỏi bị sàng lọc hãy cứ theo giáo án mẫu! Một kiểu tiếp thị thật đáng buồn.