Phóng to

Trực thăng quân đội Nhật cứu người trên nóc một tòa nhà ở TP Kesennuma - Ảnh: Reuters

2,4m Cơ quan nghiên cứu địa chất Mỹ (USGS) cho biết trận động đất 8,9 độ Richter gây sóng thần đã đẩy bờ biển Nhật dịch chuyển 2,4m. Cơ quan địa vật lý và núi lửa Ý ước tính cơn địa chấn kéo cả hành tinh dịch chuyển khỏi trục trái đất 4cm. CNN

Trong những năm qua, Nhật đã xây hệ thống đê điều bảo vệ sông có sức chống chịu tốt với lũ và lở đất. Chính quyền từng địa phương đều được tập huấn kỹ lưỡng cách phát đi thông báo khẩn, di tản người có trật tự, cung cấp thức ăn, nước uống và chăn màn giữ ấm cho mọi người.

Mỗi người Nhật đều có kinh nghiệm để sẵn một balô gồm các vật dụng cần thiết như nước, thức ăn khô, thức ăn đóng hộp, đồ cứu thương, tiền mặt, quần áo, máy nghe đài, bật lửa và thật nhiều pin gần cửa ra vào trong nhà phòng trường hợp phải sơ tán khẩn cấp.

Họ biết phải trốn dưới gầm bàn vững chắc, không phải bàn kính, để tránh đồ vật rơi vỡ, phải tắt hệ thống gas đề phòng cháy nổ và không đóng chặt cửa đề phòng trường hợp các chấn động và rung lắc làm kẹt cửa khiến họ bị nhốt bên trong.

Kinh nghiệm được phổ biến với mọi người là để một đôi giày dưới gầm giường, một chiếc xe đạp bên ngoài để có thể thoát ra ngoài và di chuyển an toàn trên những con đường đầy miểng chai và đổ nát.

Nhiều người Nhật đăng ký sử dụng dịch vụ cảnh báo động đất qua điện thoại di động. Học sinh có khăn choàng và mũ trùm đầu bằng vật liệu chống bắt lửa dưới ngăn bàn. Mọi người được diễn tập với máy móc kỹ thuật cao tạo lập các tình huống tai nạn và động đất giả định như thật.

Những bộ vật dụng trong tình huống khẩn cấp được bán ở nhiều quầy hàng, cửa tiệm, và mọi người được khuyến cáo tự trang bị thêm những đồ dùng cần thiết như một cái ly, một ít thuốc, một ít tã và đồ ăn cho trẻ em để luôn sẵn sàng trong mọi tình huống.

Các gia đình thống nhất với nhau về thời gian và địa điểm gặp nhau trong trường hợp nguy hiểm, chẳng hạn sau thiên tai các tòa nhà sụp đổ, bốc cháy hay khi đường dây điện thoại bị đình trệ.

Các nhà máy hạt nhân và hệ thống tàu cao tốc ở Nhật được thiết kế để tự ngắt hoạt động khi mặt đất rung chuyển. Những thập kỷ gần đây, nhiều tòa nhà chống động đất được xây dựng bằng thép và ximăng loại đặc biệt, rất đắt tiền.

Trường học và bệnh viện khó bị đổ nát vì phải đảm bảo các tiêu chuẩn ngặt nghèo trong xây dựng, không phải chỉ có cái mã bề ngoài như một số công trình bị rút ruột ở nhiều nước khác.

Nhật liên tục tăng ngân sách cho các công trình cảnh báo sớm và tăng cường kỹ thuật xây dựng. Theo một điều luật được thông qua năm 2007, các tòa nhà ở Nhật như cao ốc, trạm điện, cầu và nhà ga, bến tàu phải chịu được động đất ở mức 5 độ Richter. Theo đó, những trận động đất ở mức độ này hiếm khi xảy ra thiệt hại.

Cũng trong năm 2007, Tokyo đã đưa vào hoạt động một hệ thống cảnh báo động đất bao quát trên phạm vi rộng. Hệ thống cảnh báo sớm này giúp mỗi người dân có khoảng 30 giây để kịp đội mũ bảo vệ đầu, chạy tới những vị trí an toàn như gầm bàn gỗ chắc chắn, các khoảng đất trống hay tắt gas, tắt điện.

Đài truyền hình NHK kết nối với mọi cảnh báo phát đi từ hệ thống này gần như ngay tức thời và có nhiệm vụ thông báo rộng rãi trên tivi và đài phát thanh.

Phóng to Lính quân đội cứu hộ nạn nhân sóng thần ở thành phố Ishinomachi - Ảnh: AFP Không la lối, tranh giành Tôi được chứng kiến không khí phối hợp, xử lý khẩn trương và bài bản của chính quyền, truyền thông và người dân trong việc ứng phó thảm họa. Từ thời điểm xảy ra cơn chấn động đầu tiên (khoảng 14g45 giờ địa phương), tất cả kênh truyền hình đều tạm dừng các chương trình thường lệ để liên tục đưa tin trực tiếp về trận động đất. Không khí làm việc và đưa tin rất khẩn trương, cập nhật từng phút. Hình ảnh phát thanh viên ngồi trong trường quay đội mũ bảo hộ để lên sóng có lẽ chỉ có thể thấy ở Nhật. Không có cảnh la lối, tranh giành. Mọi người đều bình tĩnh, trật tự, trước và sau khi động đất xảy ra. Người dân kiên nhẫn xếp hàng chờ đến lượt lên xe buýt (lúc này xe buýt là phương tiện công cộng duy nhất còn có thể hoạt động), kiên nhẫn xếp hàng chờ gọi điện thoại công cộng vì hệ thống thông tin di động bị tắc nghẽn hoàn toàn. Với những người dân không về nhà được, họ vẫn bình tĩnh vào trú tạm tại các địa điểm công cộng được chính quyền bố trí (như trường học, nhà thi đấu...) trong trật tự và bình tĩnh. Không khí sơ tán tại các trường học, bệnh viện... rất gọn gàng, khẩn trương và hiệu quả. TRẦN TUẤN NAM (du học sinh tại Nhật)

------------------------------------

* Tin bài liên quan:

Động đất ở Nhật: hơn 1.200 người chết và mất tíchVăn hóa người Nhật nhìn từ vụ động đấtSiêu động đất tàn phá Nhật BảnNhật Bản: nổ tại nhà máy điện hạt nhân, rò rỉ phóng xạ