Phóng to

Một chi tiết của Jaali - Ảnh: Internet

Ấn Độ là đất nước có khí hậu nhiệt đới khô và nóng phía nam. Việc sử dụng vật liệu hợp lý để chống lại sự khô nóng này đã được nghiên cứu và áp dụng vào kiến trúc từ xa xưa. Từ nhà dân cho đến những công trình Hồi giáo như: đài tưởng niệm Taj Mahai, nhà thờ Hồi giáo Sidi Saiyyed, lăng mộ của Salim Chishiti... Giải pháp kiến trúc ở đây là sử dụng các Jaali.

Jaali là một thuật ngữ để chỉ những tấm đá lớn (đá sa thạch đỏ, đá cẩm thạch trắng…) được đục đẽo, chạm khắc thành các mạng lưới hoa văn, thường dùng để trang trí mặt tiền trong các công trình kiến trúc.

Phóng to

Một tác phẩm jaali cầu kỳ, phức tạp nổi tiếng ở nhà thờ Hồi giáo Sidi Saiyyed, Ấn Độ - Ảnh: internet

Một thiết kế đơn giản, hiện đại của Jaali. - Ảnh: Internet

Jaali được biến thể tối giản trong nội thất đương đại - Ảnh: Internet

Họa tiết Jaali đơn giản, màu sắc sặc sỡ - Ảnh: Internet

Hiệu ứng ngược sáng trong các gian phòng - Ảnh: Internet

Các hoa văn trang trí thường là những mẫu pattern mang phong cách kiến trúc Hồi giáo do các nghệ nhân tạo hình. Ngoài nhiệm vụ trang trí cho công trình, các Jaali được sử dụng như quạt thông gió tự nhiên tuyệt vời giữa bên trong với bên ngoài tòa nhà.

Ánh sáng trong các căn phòng sử dụng Jaali cũng trở nên kỳ thú hơn rất nhiều với những hiệu ứng hoa nắng, bóng đổ, ngược sáng…

Phóng to

Trường Pearl Academy Fashion, công trình kiến trúc hiện đại ở Ấn Độ áp dụng Jaali vào thiết kế mặt tiền bao xung quanh công trình. Những tấm Jaali dưới ánh đèn đêm như những nốt nhạc làm phong phú thêm vẻ đẹp kiến trúc hiện đại - Ảnh: Internet

Với khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, việc sử dụng nhiều cửa kính là hoàn toàn không phù hợp. Ở các nước ôn đới hay xứ lạnh, những mảng kính có tác dụng tăng cường ánh nắng tự nhiên cho gian nhà và làm ấm bên trong.

Còn ở Việt Nam, những ngày nắng nóng, nhiệt độ cao, độ ẩm lớn, bức xạ mạnh, ánh sáng tự nhiên quá nhiều gây ra phản tác dụng. Con người bí bách, căn nhà ngột ngạt.

Và như vậy, với bài học từ Ấn Độ, Việt Nam có thể áp dụng những tấm Jaali cho công trình kiến trúc nhằm thay thế những tấm kính bất hợp lý.

Phóng to

Bảo tàng Hà Nội - công trình kiến trúc hiếm hoi ở Việt Nam sử dụng những tấm Jaali để thiết kế ngoại thất cho công trình - Ảnh: Internet