Phóng to

Do giá dầu tăng, giá xăng tại Mỹ đã tăng thêm 0,33 USD lên 3,5 USD/gallon (3,785 lít) - Ảnh: AFP

Bất ổn tại Libya trong dây chuyền Tunisia và Ai Cập, cộng thêm mới đây các nhà hoạt động ở Saudi Arabia, quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới, kêu gọi một ngày đình công vào tuần này đã khiến giá dầu thô trên thị trường New York cán mốc 105,19 USD/thùng, sau khi có lúc tăng tới 107 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 8-3.

Trước biến động giá dầu, mặt bằng giá đua nhau nhảy múa, ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, giá vàng, lãi suất ngân hàng... Giá vàng vọt lên 1.426,9 USD/ounce, tiếp tục đà tăng hôm trước. Các ngân hàng trung tâm của Liên minh châu Âu đã tăng lãi suất tiền gửi lên mức lãi suất cao nhất trong vòng 26 tháng qua và dự định tăng lãi suất cho vay để cân đối với tình hình lạm phát. Nhiều hãng hàng không ở Mỹ đã điều chỉnh giá tăng 10-20% vé khứ hồi để cân đối với đà tăng giá xăng dầu. Chủ tịch tập đoàn tư vấn về nghiên cứu chiến lược năng lượng và kinh tế Michael Lynch cho biết giá xăng dầu hiện đã gần với mức đỉnh điểm. Dự đoán giá dầu sẽ giảm nhẹ nếu Mỹ mở kho dự trữ hiện đang chứa đến 727 triệu thùng. Giám đốc Nhà Trắng William Daley cho biết Tổng thống Mỹ Barack Obama đang xem xét khả năng này nhằm hỗ trợ nền kinh tế đang trên đà hồi phục.

Báo chí nhiều ngày qua đưa tin giá dầu tăng do ảnh hưởng của bất ổn chính trị tại Libya. Nhưng đâu là sự thật?

Các chuyên gia nhận định giá dầu tăng không do việc ngưng trệ sản xuất ở Libya mà là do phản ứng nhạy cảm của thị trường trước viễn cảnh biến động chính trị lan rộng tại Bắc Phi và Trung Đông, những “đại gia dầu mỏ” chiếm gần 2/3 trữ lượng dầu thế giới.

Vấn đề giá dầu làm lãnh đạo các nước khối OPEC nhức đầu khi phải triệu tập một cuộc họp khẩn. Các thành viên chính yếu trong khối như Kuwait, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, Nigeria đã đồng ý cùng Saudi Arabia nâng sản lượng dầu để bù đắp thiếu hụt từ nguồn cung ở Libya. Saudi Arabia sẽ bơm thêm 700.000 thùng/ngày và các nước khác bổ sung khoảng 300.000 thùng/ngày, đúng với con số ước tính của Cơ quan Năng lượng quốc tế là khủng hoảng ở Libya làm gián đoạn cung cấp khoảng 1 triệu thùng dầu/ngày.

Nguồn cung dầu của Libya, dù là quốc gia xuất khẩu dầu mỏ thứ 12 của thế giới, không thể tác động đẩy giá dầu lên xuống bởi nhiều yếu tố.

Một là, Libya cung cấp chưa đến 2% cho thị trường với khoảng 1,6 triệu thùng dầu/ngày, trong khi nhu cầu thế giới đến 87,5 triệu thùng mỗi ngày.

Hai là, nguồn dự trữ dầu hiện đang dồi dào. Riêng dự trữ dầu của Mỹ là 727 triệu thùng, nhiều hơn mức cần thiết.

Ba là, Saudi Arabia và khối các nước xuất khẩu dầu (OPEC) có thể bơm thêm để bổ sung nguồn dầu. Hiện thị trường Saudi Arabia là đầu mối chính của nguồn dầu bổ sung. Quốc gia Ả Rập giàu có này có đủ khả năng bơm thêm 4 triệu thùng dầu mỗi ngày, nhiều hơn cả năng lực cung cấp 1,6 triệu thùng dầu đang bị gián đoạn từ Libya.

Bốn là, chiều tăng của giá dầu đã bắt đầu từ năm 2008-2009 khi nền kinh tế thế giới có dấu hiệu từng bước phục hồi. Vào đầu năm 2011, giá giao dịch ở thị trường New York đã tăng gần 14%, với mức 106 USD/thùng và dầu thô nhẹ tăng hơn 23%, lên mức 117 USD/thùng. Tới trước cuộc biểu tình đầu tiên ở Tunisia, giá dầu đã cao hơn mức giá vào mùa hè năm 2010 đến 30%. Nguyên nhân phần nào là do nguồn cung không đáp ứng kịp đà hồi phục kinh tế thế giới được dẫn đầu bởi những quốc gia khát năng lượng đang phát triển mạnh như Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều nước châu Phi khác. Trong khi đó, việc thăm dò các mỏ dầu mới vấp phải nhiều rào cản như khó khăn về địa lý, không đủ công nghệ kỹ thuật và các quan ngại về môi trường.