Gánh nặng của các khoản phí đầu năm học

Phóng to

Được đi học là niềm vui của học sinh đồng bào dân tộc. Trong ảnh: Học sinh Trường Trung học nội trú tỉnh Sơn La trong ngày khai giảng năm học mới

Tâm sự buồn...

Con đò mỏng manh, kẽo kẹt đưa chúng tôi đến thôn Khe Và, xã Yên Than, huyện Tiên Yên, một trong những xã khó khăn nằm trong chương trình 135 của Quảng Ninh. Trong ngôi nhà sơ sài, chị Đinh Thị Coỏng, dân tộc Dao, buồn rầu nói với chúng tôi về Voòng Văn Hùng (Hoàng Văn Hùng), con trai chị vừa được tuyển vào THPT nhưng đã phải bỏ học do số tiền đóng đầu năm học quá lớn.

Chị tâm sự: “Chúng tôi muốn cháu đến trường để học cái chữ sau này có thể tự dùng cái chữ để kiếm sống nhưng chi phí đầu năm cao quá gia đình không kham nổi buộc phải cho cháu nghỉ học. Nó cũng buồn lắm nhưng phải chịu thôi”.

Sau khi tìm hiểu, chúng tôi được biết thôn Khe Và hiện có trên 40 hộ dân đều là người dân tộc Dao. Thu nhập bình quân của mỗi gia đình ở đây chỉ trên dưới 100.000 đồng/tháng. Trong thôn có một số học sinh đỗ vào Trường THPT Tiên Yên nhưng do chi phí đóng đầu năm quá cao nên đã có 5 em phải nghỉ học. Đó là em Lý Văn Thắng, Hoàng Văn Hùng, Chíu Sáng Phúc, Chíu Sáng Lỳ, Lý A Đức.

Phải nhờ hàng xóm thuyết phục mãi Vòng Văn Hùng mới về tiếp chuyện chúng tôi. Với thân hình gầy gò, đen nhẻm dính đầy muội than Hùng tâm sự “Em thích đi học lắm. Ở trường, em học được bao nhiêu kiến thức giúp em và gia đình gạt bỏ những hủ tục cũ, cuộc sống cũng đỡ khổ hơn, nay bỏ học em cũng chẳng biết làm gì. Chúng em chỉ có thể vào rừng nhặt củi đi bán hay đốt than thôi. Với mỗi gánh củi nhặt cả ngày trong rừng cũng chỉ mang lại cho em vài ngàn đồng thôi”.

Nói đến đây cả Hùng và mẹ chợt nghẹn lại, đôi mắt nhìn lên khoảng trời xanh như nhìn về một tương lai mờ mịt xa xôi lắm...

Gánh nặng... "đầu vào"

Ông Dương Tiến Công, hiệu trưởng Trường THPT Tiên Yên, cho biết hiện trường có 27 lớp ở trường chính và 11 lớp học tại phân hiệu đặt tại Trường THCS Hải Đông gồm cả bán công và công lập. Trường có trên 1.680 học sinh trong đó có trên 600 học sinh người dân tộc. Việc thu học phí, tiền xây dựng trường là theo quy định, còn trường có thu thêm các khoản như tiền bảo vệ, tiền điện, tiền gửi xe đạp, bảo hiểm... là phải có sự thỏa thuận giữa nhà trường và phải có công văn đồng ý của UBND huyện Tiên Yên.

Trao đổi với chúng tôi, ông Dương Tiến Công khẳng định rằng trường chưa thu bất cứ khoản nào nhưng khi xem cuốn sổ theo dõi học sinh của một số giáo viên chủ nhiệm các lớp 10 cả công lập và bán công thì thấy hầu hết học sinh đã phải đóng tiền và ngay trong giấy mời họp đầu năm, trường đã thông báo toàn bộ khoản thu đến phụ huynh học sinh của các em.

Theo đó: các em học sinh sẽ phải đóng các khoản tiền bắt buộc là tiền xây dựng 60.000 đồng/năm, học phí công lập 25.000 x 9 tháng (bán công là 60.000 x 9 tháng) và các khoản tiền thu sau khi được sự đồng ý của UBND huyện là tiền bảo vệ 1.500 đồng x 12 tháng; tiền điện 1.500 đồng x 9 tháng; tiền vệ sinh 1.500 đồng x 9 tháng; tiền bảo hiểm thân thể là 35.000 đồng/năm; bảo hiểm y tế là 35.000 đồng/năm; Quỹ khuyến học là 20.000 - 30.000 đồng/năm. Tiền ôn tập cho các lớp nâng cao (theo hiệu trưởng nói là tự nguyện) là 2.500 đồng/buổi (3 tiết); tiền đồng phục học sinh là 70.000 đồng x 2 áo và đồng phục thể thao là 35.000 đồng x 1 áo.

Theo đó, mỗi học sinh nhập học lớp 10 phải đóng số tiền không kém 510.000 đồng đối với học sinh công lập và còn cao hơn đối với học sinh bán công. Khi được hỏi vì sao chưa có sự đồng ý của UBND huyện mà trường đã tổ chức thu tiền học với những khoản như tiền điện, vệ sinh... thì ông Dương Tiến Công đã giải thích là “Do các giáo viên của tôi quá nhiệt tình trong việc thu phí”; còn các giáo viên thì cho biết: "Năm ngoái chúng tôi đã thu thế nên năm nay chúng tôi vẫn tiếp tục thu như vậy”.

Không những thế, chị Coỏng còn cho biết đến thời điểm này sau khi khai giảng được một tháng, không hề có cán bộ nào của trường vào tìm hiểu xem tại sao một số em học sinh bỏ học để có những giải pháp nhằm tháo gỡ. Nhiều phụ huynh học sinh phàn nàn với chúng tôi nếu đầu năm cứ đóng tiền học nhiều như thế này có lẽ rồi họ cũng phải cho con mình nghỉ học thôi.

Bao giờ học sinh vùng cao theo được?

Xã Yên Than là một xã thuộc chương trình 135, những gia đình như chị Coỏng với mức thu nhập trên dưới 100.000 đồng/tháng thì với mức học phí "khủng khiếp” phải đóng đầu năm là một bài toán không có lời giải. Họa chăng chỉ có một giải pháp duy nhất đó là cho con mình nghỉ học ở nhà đi đốt than, đi nhặt củi... và cái chữ vẫn còn ở xa lắm.

Nên chăng, Trường THPT Tiên Yên, UBND huyện Tiên Yên nói riêng và ngành giáo dục Quảng Ninh nói chung cần có những giải pháp để học sinh các xã nghèo lại được đến trường. Nếu không thể miễn hoặc giảm các khoản phí, ít nhất nhà trường nên có hình thức thu học phí từng tháng một chứ không thu cả năm học, những khoản tiền như tiền điện... nên miễn cho những học sinh dân tộc nghèo.

Đồng phục của trường chỉ nên quy định là áo trắng và gắn một biển trường lên ngực. Còn đồng phục tập thể thao cần xem xét xem có cần thiết đối với một trường THPT ở huyện miền núi khó khăn?...

Xã Yên Than là một xã thuộc diện 135 nhưng chỉ có ba thôn: Khe Muối, Nà Lộc, Pạc Sủi thì được hưởng ưu đãi theo diện 135 theo quyết định 08 của tỉnh. Tỉnh Quảng Ninh cần nghiên cứu thêm để tất cả các thôn của xã Yên Than cũng được hưởng chương trình 135 như ba thôn trên. Mong rằng các cơ quan chức năng sớm tìm ra giải pháp để đêm đêm thôn, bản vùng cao lại có tiếng học bài, để con đường đến với cái chữ học sinh vùng cao bớt gian nan, vất vả.