Phóng to

Giáo sư Phan Thị Phi Phi tại Brooklyn ngày 28-2

TT - Trong ngày 28-2, khi tại Brooklyn (New York) mở ra phiên tranh tụng quanh vụ kiện da cam của các nạn nhân VN, Quĩ hòa giải và phát triển (FRD) đã phát thông cáo báo chí kêu gọi Chính phủ Mỹ và các công ty hóa chất từng sản xuất chất diệt cỏ trong chiến tranh VN nhận trách nhiệm.

Thông cáo báo chí nhấn mạnh "FRD ủng hộ quyền của nguyên đơn được xét xử công bằng". Tuổi Trẻ đã có cuộc trao đổi với đại diện FRD tại VN, ông Andrew Wells Dang. (Xem phóng sự ngắn của VTV)

* Những lý lẽ nào khiến FRD quyết định đứng về phía các nạn nhân da cam của VN?

- Mục tiêu của FRD là thúc đẩy hiểu biết và quan hệ tốt đẹp hơn giữa Hoa Kỳ và VN. Điều đó đòi hỏi phải giải quyết, trong số nhiều vấn đề, hậu quả cuộc chiến tranh mà người Mỹ và VN cùng gánh chịu. Mặc dù chiến tranh đã trôi qua 30 năm, nhưng một số di chứng của nó vẫn còn ảnh hưởng tới cuộc sống người dân hai nước.

FRD là một tổ chức phi chính phủ, hoạt động độc lập từ năm 1985 nhằm củng cố và duy trì các quan hệ bình thường giữa Mỹ với các nước VN, Lào, Campuchia, Cuba cũng như quan hệ giữa nhân dân Mỹ với nhân dân bốn nước kể trên.

Hậu quả của tác nhân da cam (AO) là hàng đầu trong số này: cả về vật chất dưới dạng các ảnh hưởng lên sức khỏe con người và môi trường, cả về tinh thần dưới dạng vết thương chiến tranh vẫn chưa hàn gắn. Cái giá con người của AO là quá lớn để bỏ qua, xem nhẹ.Nhìn từ quan điểm phát triển quan hệ Mỹ - Việt, AO cũng là (như cựu đại sứ Mỹ tại VN Raymond Burghardt có lần đã nói) một "bóng ma quan trọng" của quá khứ. Các nhà ngoại giao và nhân dân hai nước đã đạt những tiến bộ đáng kể trong quá trình hòa giải các bất đồng quá khứ trong nhiều lĩnh vực.

Thế nhưng với AO, người Mỹ tới nay vẫn chưa nhận trách nhiệm về những hậu quả môi trường và con người ở VN - mặc dù Mỹ có trợ giúp những người bị tàn tật nói chung (như các chương trình cho các nạn nhân mìn bẫy). Các cựu binh Mỹ bị những vấn đề sức khỏe liên quan tới AO cũng đã được đền bù. Vì thế, chúng tôi tham gia việc giáo dục và lên án AO vì những lý do nhân đạo. Mục tiêu hàng đầu của chúng tôi là giáo dục người Mỹ và xây dựng một phong trào cộng đồng vì công lý và trách nhiệm.

* FRD đang có những hoạt động cụ thể nào trong việc hỗ trợ nạn nhân da cam VN?

- Giáo sư Phi Phi là một nguyên đơn trong vụ kiện nhưng đồng thời bản thân bà cũng là một chuyên gia trong nhiều lĩnh vực liên quan đến vấn đề AO. FRD từng tiếp đón GS Phi Phi trong chuyến làm việc ở Mỹ trước đây, vào năm 2002, để bắt đầu đánh động nhận thức về AO ở Mỹ.

Phóng to

Ông Andrew Wells Dang

Phó chủ tịch FRD, bà Susan Hammond, hiện đang có mặt tại New York để hỗ trợ nguyên đơn Phi Phi trong chuyến làm việc tại Mỹ từ 1 đến 9-3. GS Phi Phi sẽ phát biểu tại Hội nghị bàn tròn Đông Dương ngày 7-3, hội nghị này do FRD và Trường đại học Georgetown đồng tổ chức. Đại diện FRD, bà Hammond cũng sẽ tham dự Hội thảo về chất da cam trong chiến tranh VN do Hội hữu nghị Pháp - Việt và Việt - Pháp tài trợ tại Paris vào 11-3.Những hoạt động này là một phần trong đề án giáo dục về AO của FRD. Chúng tôi tin rằng sự hiện diện của GS Phi Phi sẽ tạo điều kiện cho sự hiểu biết nhiều hơn ở Mỹ về cái giá con người và môi trường của AO.

* Xin cho một đánh giá của ông về phiên tranh tụng vừa diễn ra?

- Phiên tranh tụng này là một bước tiến lịch sử trong việc nhận trách nhiệm và trợ giúp nhân đạo với những nạn nhân chất độc da cam. Các gia đình thường dân và những người tham chiến tại hai nước Việt, Mỹ đã chờ đợi ngày này rất lâu. Chúng ta chưa biết kết quả vụ kiện sẽ như thế nào nhưng chúng tôi hi vọng bên khiếu kiện sẽ thật sự có cơ hội đưa ra những bằng chứng của mình tại phiên tòa.

* Xin cảm ơn ông.