Đời nhà chồ trên phá Tam Giang

Phóng to

Nhà chồ trên phá Tam Giang - Ảnh: Q.Đức

Theo con tôm con cá

Lật đật bưng nồi cơm lên thuyền, chị Nguyễn Thị Bé (thôn Trung Hưng, Vinh Hưng, Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế) dặn chồng: “Anh còn quên chi nữa không? Gạo, mắm muối, nước ngọt, thịt kho, bình điện đủ hết rồi hỉ?”. Anh Huỳnh Văn Ô, chồng chị, cười: “Đừng lo quá mà…”. Lần nào anh đi chị Bé cũng thở dài: “Nước phá mênh mông, gió máy, mưa nắng thất thường, tui chuẩn bị kỹ càng rứa rồi mà vẫn lo”. Chị lo cũng có cái lý của chị, bởi một thân một mình trên căn chồ bẹp xẹp chẳng ai tính được chuyện gì.

Đầm phá Tam Giang - Cầu Hai với diện tích 21.600ha trải dài 68km, thuộc địa phận các huyện Phong Điền, Quảng Điền, Phú Vang, Hương Trà, Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Phá Tam Giang chiếm khoảng 11% diện tích đầm phá ven bờ của VN, với 31 xã, tổng số dân khoảng 300.000 người. Nghề nuôi trồng thủy sản đã giải quyết việc làm cho hơn 14.000 hộ gia đình, ước tính Tam Giang có trên 8.000 nhà chồ các loại.

Gần 20 phút vòng vèo né nò sáo, nhà chồ của anh Ô hiện lên lênh đênh trên sóng nước, được giữ mong manh bởi bốn cây cột bêtông. Hằng ngày vào các buổi chiều khi nắng vàng trải dài khắp vùng phá Tam Giang, các công dân nhà chồ lại bắt đầu tụ hội. Tiếng ghe thuyền chạy dường như phá tan không gian tịch mịch nơi đây.

Vừa đặt chân lên nhà chồ, chưa kịp dọn đồ đạc, một tiếng gọi từ xa vọng lại: “Ô ơi, có nước ngọt nhiều không cho bác xin một can”. Một người đàn ông trạc 60 tuổi, cởi trần, thân hình đen nhẻm, chèo ghe đến nhà chồ anh. Anh Ô hỏi lớn: “Bác Lành ở chi mà lâu rứa, gần cả tuần rồi đó không về nhà à?”.

Ở vùng phá này kể từ lúc bắt đầu vụ tôm, vụ cá (vào khoảng tháng 2 âm lịch) là nhà chồ tấp nập người, nào là cho ăn, phòng bệnh, canh trộm, tháo nước, đắp kè..., công việc cứ quấn lấy ngư dân khiến họ phải ăn dầm ở dề hàng tháng ở nhà chồ. Dường như cuộc sống đã gắn liền với con tôm, con cá nơi đây.

“Chồ con” nối tiếp “chồ cha”

Chiều trên phá Tam Giang thật đẹp, một màu vàng đổ dài. Hoàng hôn trải lên mặt nước phá hắt lên những tia sáng lấp lánh. Giờ này dân nhà chồ đã vào bếp cho bữa cơm cuối ngày.

Bác Mông - cha của anh Ô - lúi húi làm cơm. Bữa tối bắt đầu với tô canh cá kình tươi, đĩa tôm kho, một đĩa nhái xào và một nồi cơm được nấu từ chiều. Cu Rin - con trai anh Ô - cũng ra đây từ chiều qua với ông nội. Cả gia đình ba thế hệ ngôi quây quần bên nhau. Bác Mông thở dài: “Một thân một mình với cái chồ này mấy chục năm rồi, buồn lắm nhưng đã quen. Con tui đã theo nghiệp cha rồi, còn thằng Rin chẳng lẽ cũng cho nó ở chồ luôn?”. Kiếp nhà chồ, với ông, chỉ khổ với khổ.

Nhưng không chỉ với cu Rin. Nhìn những đứa trẻ lớn lên trên nhà chồ ngày ngày cởi truồng tắm phá, lớn lên một chút theo cha theo mẹ tập tành làm ăn, chữ nghĩa không đâu tới đâu khiến người lớn nào cũng trăn trở. Chẳng lẽ bọn trẻ rồi cũng như ông cha nó phải lênh đênh trên sóng nước như thế này sao?