Đổ xô trồng cây đón… đền bù!

Phóng to

Giữa trưa nắng, người dân Tiên Lãnh vẫn miệt mài gánh cau lên núi - Ảnh: Doãn Hoàng

Núi Dương Đừng, đồi Cấm Chai (thuộc địa phận xã Tiên Lãnh, huyện Tiên Phước, Quảng Nam) cả tháng nay ngày nào cũng tấp nập người gánh cau con lên núi, có đến hàng trăm dân nghèo của xã được trả công khá cao so với ngày thường để lên núi trồng cau.

Bán bò, vay mượn để trồng cây

Giữa trưa nắng như đổ lửa, ông Năm (thôn 8, Tiên Lãnh) và ba người đàn ông khác gánh những gánh cau nặng trĩu ngược núi. 2-3 tuần nay nhóm của ông gần như "trúng mánh" bởi công gánh cau được trả đến 70.000 đồng/ngày, "nên nắng mấy cũng ráng kẻo vài hôm nữa không ai thuê” - ông nói.

Trên trại của bà Cúc, gần 20 phụ nữ đang vội ăn trưa rồi làm việc tiếp, họ cho biết được trả 50.000 đồng/ngày để trồng cau. Công việc khá đơn giản, chỉ cần bới một lỗ nhỏ cắm cây cau xuống lấp đất lại là xong. Mỗi ngày một người có thể trồng vài ba trăm cây. Hầu hết những người này đều đi làm thuê cho người có đất rừng ở đây. Họ cho biết mấy người chủ đất thuê trồng để chờ đền bù.

Tốc độ trồng cau ở các trại ông Bốn Sơn, ông Cảnh... gần đó cũng cực nhanh bởi họ chỉ cần số lượng càng nhiều càng tốt, không nhất thiết cau phải sống! Bà Trần Thị Hiệu (thôn 8) cho biết dù không có mảnh đất rừng nào nhưng bà bán bò, vay mượn hơn 30 triệu lấy đất của một người bà con, mua cau giống ở Quảng Ngãi, Bến Tre chở về trồng, nay đã phủ gần kín 7ha. Cả quả núi hoang vắng bấy lâu nay bỗng dưng đông vui bởi có rất nhiều người đến trồng cây. Diện tích gần 400ha đất rừng, trong đó có gần 150ha rừng đã trồng trước đó chỉ trong vòng một tháng đặc kín cau, không chừa một hốc núi nào, miễn nơi đó có dấu chân cán bộ đo đạc bước đến.

Dấu hiệu trục lợi

Nhiều người dân xã Tiên Lãnh nói trồng cau giữa mùa hè, lại trồng trên núi là hiện tượng quá lạ lùng, cây cau không thể nào sống nổi dưới cái nắng như đổ lửa... Người trồng ít khoảng 5-7ha, người nhiều như bà Cúc gần 20ha... Nhiều người ở tận thị trấn Tiên Kỳ cũng lên thuê đất của nông dân, ăn chia theo tỉ lệ 3:7 (người thuê đất bỏ tiền mua giống "ăn" bảy phần, chủ đất chỉ được chia ba phần + công đi trồng - NV). Ngay trưởng thôn 8 Nguyễn Xuân Tình từng họp dân, đọc thông báo qui hoạch hôm trước, nay cũng hùa theo trồng cau gần kín 7ha.

Chủ tịch xã Tiên Lãnh Trần Thế Tôn khẳng định việc người dân mang cau lên núi trồng là cách làm kiếm lợi từ dự án thủy điện để chờ đền bù. Xã biết nhưng chỉ ra thông báo cách đây bốn ngày kêu gọi người dân không được trồng nhưng không thể cấm. Ông Phạm Viết Hồng - trưởng ban đền bù của Công ty CP thủy điện Sông Tranh 3 - cho biết công ty đã nhiều lần làm việc với huyện, xã ngay sau khi có quyết định chấp nhận đầu tư, giấy phép tạm thu đất của dự án cũng như họp dân để công bố... Cũng theo ông Hồng, dự kiến tổng mức đền bù cho gần mười hộ dân bị ảnh hưởng (chủ yếu đất rừng, chỉ bốn hộ phải giải tỏa trắng) khoảng 10,5 tỉ đồng, nếu đà này sẽ mất gần 50 tỉ.

Tuy nhiên, hiện công trình thủy điện Sông Tranh 3 mới trong giai đoạn khảo sát, chưa áp giá đền bù, phải ít nhất 3-5 tháng nữa mới xong, việc trồng cau chờ đền bù như vậy thật khó cho chủ đầu tư. Hiện phong trào trồng cau đã bắt đầu lan sang xã Phước Gia của huyện Hiệp Đức...

Ông Hường Minh - phó chủ tịch UBND huyện Tiên Phước - nói đã chỉ đạo ngành chức năng và xã Tiên Lãnh có biện pháp ngăn chặn việc này để tránh việc người dân "tranh thủ” dự án, mất tiền, mất công... Đồng thời phối hợp với chủ đầu tư thuê đơn vị tư vấn giám sát.