Khu giảng đường Trường ĐH Mở Hà Nội tại số 422 Vĩnh Hưng luôn đặc xe máy - Ảnh: NGUYÊN BẢO
Giữa tháng 3, Trường đại học Công nghiệp TP.HCM thông báo tổ chức giảng dạy trực tuyến luân phiên các học phần lý thuyết tại cơ sở chính đường Nguyễn Văn Bảo (quận Gò Vấp cũ).
Điều này bắt nguồn từ nhiều ngày trước đó. Các bãi xe tự phát quanh đại học (ĐH) này bất ngờ không nhận giữ xe. Khi sinh viên tìm chỗ gửi xe nhưng không có dẫn đến bãi xe của trường quá tải. Sinh viên không gửi được xe buộc phải nghỉ học. Việc trường tổ chức dạy học trực tuyến là giải pháp tình thế.
San sát nội đô
Ông Phan Hồng Hải - Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM - cho biết các điểm giữ xe của người dân bất ngờ đóng cửa khiến trường và sinh viên bị động. Bãi giữ xe của trường hiện chỉ có thể đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu sinh viên.
Để giải quyết tình trạng này, ông Hải cho biết đã chuyển một số môn học lý thuyết sang hình thức trực tuyến. Ngoài ra trường cũng điều tiết sinh viên sang học tại các cơ sở Nguyễn Văn Dung và Phạm Văn Chiêu.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, năm 2017 Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM được phê duyệt dự án xây dựng cơ sở của trường tại quận 12 với tổng diện tích gần 26ha. Tuy nhiên do vướng mắc thủ tục pháp lý, trường xin ngưng thực hiện dự án từ năm 2020.
Nhiều trường ĐH khác cũng có cơ sở ở nội thành như Kiến trúc TP.HCM, Mở TP.HCM, Luật TP.HCM (cơ sở quận 4 cũ). Hiện tại, xét theo địa danh cũ, một số khu vực các quận: 5, 10, Bình Thạnh có số lượng trường ĐH tập trung khá nhiều.
Trong đó, chỉ một đoạn đường ngắn khu vực phường Chợ Quán có đến ba trường ĐH là Khoa học Tự nhiên, Sư phạm TP.HCM và Sài Gòn. Trong đó ngoại trừ Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) đưa toàn bộ sinh viên chính quy hệ đại trà học tại cơ sở Thủ Đức, hai trường còn lại đều không có cơ sở ở ngoại thành.
Cách đó không xa là các trường ĐH: Y Dược TP.HCM, Sư phạm Thể dục thể thao TP.HCM và Hùng Vương TP.HCM. Trong đó, do đặc thù ngành sư phạm nên nhiều năm qua Trường ĐH Sư phạm thể dục thể thao TP.HCM được giao chỉ tiêu khá ít. Do vậy dù đầu tư xây dựng cơ sở mới tại huyện Nhà Bè (cũ) khá hoành tráng nhưng trường không sử dụng mà cho một trường ĐH khác thuê làm nơi đào tạo.
Tương tự, khu vực Hàng Xanh (quận Bình Thạnh cũ) tập trung rất nhiều trường ĐH như: Hồng Bàng, Kinh tế - Tài chính TP.HCM, Công nghệ TP.HCM, Giao thông vận tải TP.HCM và phân hiệu Trường ĐH Ngoại Thương tại TP.HCM. Còn tại quận 10 cũng có các trường ĐH: Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM và Học viện Quân y.
Tại khu vực quận 3 (cũ), cơ sở chính ĐH Kinh tế TP.HCM và Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM nằm sát nhau. Xa hơn một chút, Trường ĐH Mở TP.HCM trên đường Võ Văn Tần và dù trường này có một cơ sở khác tại quận 1 cũ nhưng chỉ giải quyết một phần nhỏ nơi học tập của sinh viên. Do đó trường phải thuê cơ sở ở Nhà Bè để giải quyết nơi học cho sinh viên ĐH chính quy.
Trong khi đó, ĐH Kinh tế TP.HCM là một trong những trường có nhiều cơ sở ở nội thành TP.HCM. Ngoài cơ sở chính đường Nguyễn Đình Chiểu còn có các cơ sở tại các quận: 1, 3, 10, Phú Nhuận và huyện Bình Chánh cũ. Trong đó cơ sở đường Nguyễn Tri Phương là nơi học tập lớn nhất khu vực nội thành.
Cũng chỉ một đoạn ngắn đường Tôn Đức Thắng và Đinh Tiên Hoàng có ba cơ sở giáo dục ĐH. Trong đó, Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) đã chuyển toàn bộ sinh viên chính quy đại trà học tại cơ sở Thủ Đức, cơ sở quận 1 dành cho sinh viên chất lượng cao, đề án và đào tạo sau ĐH. Hai cơ sở ĐH còn lại đang đào tạo sinh viên chính quy tại đây.
Đối với các trường ĐH tư thục, nhiều trường đã xây dựng cơ sở ngoại thành và chuyển một phần sinh viên ĐH chính quy đến học. Chẳng hạn Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM xây dựng cơ sở mới tại huyện Hóc Môn (cũ), Trường ĐH Nguyễn Tất Thành xây dựng cơ sở quận 12 và Khu công nghệ cao (quận 9 cũ), Trường ĐH Công nghệ TP.HCM xây dựng cơ sở đào tạo tại Khu công nghệ cao, Trường ĐH Văn Hiến đào tạo chính quy tại cơ sở Bình Chánh...
PGS.TS BÙI QUANG HÙNG (Phó giám đốc phụ trách ĐH Kinh tế TP.HCM)20 năm vẫn chưa di dời được
Hà Nội là TP có số lượng ĐH lớn nhất cả nước với gần 100 cơ sở giáo dục ĐH có trụ sở chính ở đây. Để giảm áp lực cho nội đô, khoảng 17 năm trước, theo đề án xây dựng khu đô thị ĐH Phố Hiến (TP Hưng Yên và huyện Tiên Lữ cũ) năm 2009 thì sẽ có 10 trường ĐH được xây dựng tại đây gồm các trường: Bách khoa Hà Nội, Nông nghiệp 1, Công đoàn, Mỹ thuật công nghiệp, Mỹ thuật Hà Nội, Ngoại thương, Giao thông vận tải cùng Trường ĐH tư thục mỹ thuật công nghiệp Việt Á Châu, Học viện Ngân hàng, Viện ĐH Mở Hà Nội.
Thế nhưng gần 20 năm thực hiện di dời các trường ĐH ra khỏi nội đô Hà Nội, đến nay vẫn chưa có trường nào hoàn tất chủ trương này.
Năm 2026 đánh dấu khoảng 33 năm Trường ĐH Mở Hà Nội được thành lập. Theo báo cáo công khai năm học 2025-2026 của trường này, trụ sở chính trường sở hữu 1.500m2 chỉ đủ sử dụng làm nhà hiệu bộ, hoạt động của đảng ủy, hội đồng trường, các phòng chức năng. Còn hơn 53.000m2 tại cơ sở thuộc xã Nghĩa Trụ (tỉnh Hưng Yên) thì chỉ phục vụ giáo dục thể chất, quốc phòng và an ninh, thư viện và các hoạt động khác (không nêu rõ).
Năm địa điểm khác của trường rải rác ở các phường Định Công, Khương Đình, Vĩnh Hưng. Còn lại 11 khoa của trường được liên kết hoặc thuê mượn địa điểm để phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học. Các địa điểm liên kết, thuê mượn rải rác ở bốn địa điểm tại các phường Định Công, Khương Đình, Vĩnh Hưng đều thuộc TP Hà Nội. Tổng diện tích sàn liên kết, thuê mượn tại các địa điểm này là hơn 24.000m2.
Cơ sở Thủ Đức Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) - Ảnh: M.G.
Sinh viên nói bất tiện
Tại Đà Nẵng, chỉ tính riêng ĐH Đà Nẵng đã có bảy trường ĐH thành viên, với quy mô hơn 75.000 người học và gần 1.800 giảng viên. Phần lớn các trường ĐH hiện vẫn đặt cơ sở đào tạo trong khu vực nội thành hoặc khu dân cư đông đúc, thay vì nằm trong một khu ĐH tập trung như định hướng quy hoạch hàng chục năm trước.
Một số trường thuộc ĐH Đà Nẵng như các trường ĐH: Bách khoa, Sư phạm, Kinh tế nằm ở khu vực Liên Chiểu, Hòa Khánh, Ngũ Hành Sơn, cách trung tâm TP vài km nhưng vẫn nằm trong khu đô thị. Do nằm ở vị trí trung tâm, hạn chế về quỹ đất và không gian đào tạo, một số trường phải tổ chức học tập ở cơ sở khác.
Sinh viên T.H. (năm nhất ngành ngôn ngữ Anh Trường ĐH Ngoại ngữ - ĐH Đà Nẵng) cho biết sinh viên năm nhất ngành này được bố trí học tại cơ sở số 41 Lê Duẩn, phường Hải Châu (nơi đặt trụ sở ĐH Đà Nẵng). Theo H., cơ sở Lê Duẩn chủ yếu chỉ có phòng học, không có sân bãi hay không gian sinh hoạt sinh viên nên không có nhiều hoạt động và không khí ĐH.
"Chỉ khi học giáo dục thể chất hoặc hoạt động Đoàn, chúng tôi mới về cơ sở chính ở đường Lương Nhữ Hộc (phường Cẩm Lệ). Từ năm hai trở đi mới được chuyển hẳn về cơ sở chính để học", H. cho biết. Cũng theo sinh viên này, do cơ sở Lê Duẩn nằm ở khu vực trung tâm TP nên vào giờ cao điểm việc di chuyển thường gặp tình trạng đông xe. Cả hai cơ sở đều ở trung tâm TP khiến sinh viên gặp khó khăn về chỗ ở.
"Giá thuê trọ khu vực gần trường khá cao, khoảng 3-3,5 triệu đồng/tháng với phòng trọ mức trung bình. Nếu ở ký túc xá thì phải di chuyển sang khu ký túc xá phía đông TP, quãng đường khá xa nên nhiều sinh viên cảm thấy bất tiện", H. chia sẻ.
"Không như tưởng tượng khi vào học"
Sinh viên N.T.H. học năm 4 khoa tiếng Anh một trường ĐH cho biết không phải di chuyển giữa các địa điểm vì trường đã phân mỗi khoa học một nơi. Khi vào học mới biết giảng đường do trường thuê.
Còn sinh viên N.T.T. đang học năm nhất khoa du lịch cho biết cơ sở vật chất của trường kiểu "mỗi khoa phân tán học tập một nơi, không như tưởng tượng trước khi vào ĐH".
Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch tiếp nhận cơ sở tại xã Tân Nhựt
Chuyển đào tạo chính quy ra ngoại thành
Với sự phát triển về quy mô ngành nghề và sinh viên, hàng loạt trường đã đầu tư xây dựng cơ sở ở ngoại thành, chuyển một phần đào tạo ĐH chính quy ra khỏi nội đô.
Tại ĐH Quốc gia TP.HCM, ba trường thành viên có cơ sở nội thành là Bách khoa, Khoa học Tự nhiên và Khoa học xã hội và Nhân văn đã chuyển toàn bộ sinh viên chính quy đại trà sang học tại cơ sở của trường tại Thủ Đức. Cơ sở nội thành sử dụng đào tạo sinh viên chất lượng cao, đề án, đào tạo bằng tiếng Anh, sau ĐH, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Đại diện Trường ĐH Khoa học Tự nhiên cho biết có một nghịch lý là trước năm 2025, trường có tiền muốn xây dựng tại cơ sở Thủ Đức cũng không được vì chưa có quy hoạch 1/500. Có dự án phải hoàn trả kinh phí vì không triển khai xây dựng được, còn giờ có quy hoạch rồi có thể xây dựng nhưng vấn đề là tiền đâu!
Vị này cũng cho biết nhiều năm qua cơ sở Thủ Đức của trường đảm nhiệm toàn bộ việc đào tạo ĐH chính quy chương trình chuẩn. Cơ sở nội thành sử dụng đào tạo sinh viên chương trình đào tạo chất lượng cao, đào tạo bằng tiếng Anh và sau ĐH, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Mới nhất vào tháng 8-2025, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch tiếp nhận và đưa vào sử dụng cơ sở 2 của trường tại xã Tân Nhựt (huyện Bình Chánh cũ). Trường được xây dựng trên diện tích hơn 12ha, tổng vốn đầu tư hơn 2.400 tỉ đồng từ ngân sách TP.HCM.
Ông Nguyễn Đăng Thoại - Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch - cho biết đến nay sinh viên ĐH sẽ học lý thuyết tại cơ sở 2, thực hành thí nghiệm tại cơ sở 1. Hiện trường đang di dời các phòng lab từ cơ sở 1 về cơ sở 2. Cơ sở 1 được dùng để đào tạo sau ĐH, đào tạo liên tục và phục vụ cộng đồng.
Năm 2025, Trường ĐH Luật TP.HCM cũng đưa cơ sở 3 tại phường Long Phước (quận 9 cũ) vào khai thác. Hiện có khoảng 1.200 sinh viên đang học tại đây.
Trước đó vào năm 2021, ĐH Kinh tế TP.HCM đưa vào sử dụng cơ sở Bình Chánh và trở thành cơ sở đào tạo ĐH chính quy chính của trường hiện nay. Cơ sở Bình Chánh có diện tích hơn 11ha được xây mới với nhiều tiện ích, cảnh quan và môi trường học tập rộng rãi.
Theo ông Bùi Quang Hùng - Phó giám đốc phụ trách ĐH Kinh tế TP.HCM, cơ sở mới Bình Chánh có môi trường và không gian thông thoáng. Hiện 50% sinh viên chính quy học tại cơ sở này.
Tuy nhiên khi mới đưa vào sử dụng, sinh viên có ý kiến trái chiều về việc học tại đây. Hơn nữa hạ tầng giao thông công cộng chưa hoàn thiện nên việc đi lại cũng chưa thuận lợi. Đến nay trường vẫn tổ chức các chuyến xe buýt từ một số địa điểm nội thành đến cơ sở Bình Chánh.
"Kinh phí mỗi năm riêng cho tổ chức xe buýt cũng vài tỉ đồng. Chủ trương di dời ĐH ra ngoại thành là đúng nhưng hạ tầng giao thông phải đi trước một bước, nếu không việc đi lại của sinh viên, giảng viên sẽ rất khó khăn", ông Hùng cho biết.
Trong khi đó, ĐH Quốc gia Hà Nội gồm 12 trường thành viên, hiện đào tạo khoảng 80.000 sinh viên, học viên mỗi năm. Đây cũng là đơn vị tiên phong thực hiện chủ trương di dời khỏi nội đô lên Hòa Lạc. Theo thông tin từ ĐH Quốc gia Hà Nội, dự án đầu tư xây dựng ĐH Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc được Chính phủ phê duyệt năm 2003.
Mục tiêu chính là xây dựng khu đô thị ĐH hiện đại, tiên tiến bậc nhất Đông Nam Á gồm 9 ĐH thành viên, 8 viện, 13 trung tâm nghiên cứu, 4 trường THPT chuyên với quy mô hơn 41.000 sinh viên, học sinh. Thời gian thực hiện dự án từ 2003-2015, mức đầu tư 22.000 tỉ đồng.
Tuy nhiên phải đến ngày 19-5-2022, sau gần 20 năm, ĐH Quốc gia Hà Nội mới chính thức chuyển trụ sở làm việc từ Cầu Giấy tới Hòa Lạc, hầu hết các đơn vị trong ĐH Quốc gia Hà Nội hiện diện tại Hòa Lạc.
Năm học 2022-2023, ĐH Quốc gia Hà Nội tổ chức lễ khai giảng đầu tiên đón hơn 2.000 sinh viên chính quy của bốn trường thành viên tới học tập. Năm học 2023-2024 đón gần 6.000 sinh viên chính quy học tập tại Hòa Lạc gồm sinh viên năm nhất của các trường ĐH: Y Dược, Công nghệ, Việt Nhật, Luật, Quốc tế, Khoa học liên ngành và nghệ thuật cùng khối sư phạm Trường ĐH Giáo dục và toàn bộ học sinh lớp 10 của khối THPT, Trường THPT Khoa học giáo dục.
Theo đại diện ĐH Quốc gia Hà Nội, tính đến cuối năm 2025 có khoảng 7.000-10.000 người học học tập tại Hòa Lạc, trong khi ĐH Quốc gia Hà Nội đang đào tạo khoảng 60.000 sinh viên/năm.
Xây dựng cơ sở ở tỉnh lân cận
Vài năm trở lại đây, nhiều trường ĐH tại Hà Nội đang có xu hướng mở cơ sở/phân hiệu về các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam và vùng ven Hà Nội. Sau khi bàn giao cơ sở Hưng Yên cho Bộ Công an, ngày 9-3-2026 Trường ĐH Thủy lợi được phép sử dụng chung cơ sở ở Hòa Lạc với Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam rộng khoảng 25ha.
Năm 2025, UBND tỉnh Hưng Yên đã phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng tỉ lệ 1/500 của dự án cơ sở 2 - phân hiệu ĐH Bách khoa Hà Nội tại Văn Giang (Hưng Yên). Phân hiệu được xây dựng trên diện tích gần 70ha.
Sau khi phân hiệu tại Hưng Yên đi vào hoạt động, trụ sở chính tại Hà Nội sẽ là trung tâm điều hành, nghiên cứu cơ bản, kết nối quốc tế với quy mô khoảng 12.000 người học, thay vì 38.000 người như hiện nay.
ĐH Kinh tế quốc dân được UBND tỉnh Hà Nam dành 40ha đất sạch trong khu ĐH Nam Cao để xây dựng cơ sở 2. Còn hiện tỉnh Bắc Ninh có hàng chục trường ĐH đang triển khai xây dựng cơ sở gồm các trường ĐH: Bách khoa Hà Nội, Ngoại thương, Y Hà Nội, Dược Hà Nội cơ sở 2, Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cơ sở 2, Văn hóa Hà Nội...
Mới nhất, Trường ĐH Luật Hà Nội đã khánh thành cơ sở 2 tại Bắc Ninh, tổng vốn đầu tư gần 1.800 tỉ đồng.
Sinh viên Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật - ĐH Đà Nẵng tại cơ sở 2 trong đô thị ĐH Đà Nẵng - Ảnh: T.H.
Từng bước cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho sinh viên
Tại Đà Nẵng, Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật - ĐH Đà Nẵng từ năm 2023 đã chính thức đưa vào hoạt động cơ sở 2 tại khu đô thị ĐH Đà Nẵng (địa phận phường Ngũ Hành Sơn và phường Điện Bàn Đông).
PGS.TS Nguyễn Lê Hùng, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết hiện trường tổ chức đào tạo tại hai cơ sở. Cơ sở 1 ở số 48 Cao Thắng (phường Hải Châu) và cơ sở 2 ở khu đô thị ĐH Đà Nẵng.
Cơ sở 1 hiện vẫn là nơi tập trung phần lớn sinh viên học các học phần lý thuyết và thực hành trong năm học 2025-2026 với khoảng 5.500 sinh viên. Trong khi đó, nhà trường tổ chức các lớp học phần chuyên ngành tại cơ sở 2 với khoảng 1.500 sinh viên theo học.
Số lượng sinh viên học tập thường xuyên tại cơ sở 2 đang tăng dần qua từng năm học. Hiện có 22 ngành, chuyên ngành được tổ chức giảng dạy tại cơ sở 2 (trừ sinh viên năm nhất học tại cơ sở 1).
Theo hiệu trưởng nhà trường, việc đưa hoạt động đào tạo ra cơ sở 2 trước hết nhằm giảm tải phòng học tại cơ sở nội thành, đồng thời thực hiện lộ trình chuyển dịch dần hoạt động đào tạo theo quy hoạch phát triển của ĐH Đà Nẵng khi điều kiện cơ sở vật chất được đáp ứng.
"Tất cả các ngành đào tạo của nhà trường đã và đang được triển khai đào tạo tại cơ sở 2 trong những năm vừa qua. Trong thời gian tới nhà trường dự kiến tiếp tục tăng số lượng học phần, lớp học và sinh viên học tập tại cơ sở 2 khi tiếp tục bổ sung thêm phòng học tại các giảng đường thuộc sự quản lý của nhà trường", ông Hùng cho biết.
Tuy nhiên, theo phản hồi của sinh viên, việc học tập tại cơ sở 2 còn khá xa trung tâm TP, phát sinh các vấn đề về đi lại, ký túc xá, căng tin, dịch vụ và các tiện ích phục vụ sinh viên.
Nhà trường cho biết đang phối hợp với ĐH Đà Nẵng, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan để từng bước cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho sinh viên tại khu đô thị ĐH, đặc biệt là xe buýt, ký túc xá, khu tự học, căng tin và các dịch vụ hỗ trợ khác.
Đến nay, trong khu đô thị ĐH Đà Nẵng mới có một số đơn vị hoạt động như Trường ĐH Y Dược, Trường ĐH Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt - Hàn, Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật, Trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh, một số trường khác mới chỉ khởi công xây dựng các hạng mục.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận