Đề thi văn những năm gần đây ngày càng bám sát thực tiễn cuộc sống

Ngày nay việc dạy văn phải gắn liền với cuộc sống, học từ cuộc sống thì các dự án dạy học như “Học văn từ cuộc sống”, “Học văn để sống” được áp dụng ở trường điểm, trường chuyên tại các thành phố lớn là vô cùng quan trọng và cần thiết. 

Nhưng ở các trường tỉnh lẻ, vùng sâu, vùng xa... học sinh thiếu điều kiện học tập, ngay cả sách giáo khoa các em đôi khi còn không có thì các dự án dạy học đó có áp dụng được không? Thiết nghĩ nếu các trường không có điều kiện thực hiện các dự án dạy học thì một trong những biện pháp để rút ngắn khoảng cách giữa văn chương và cuộc sống đó là việc cập nhật thông tin trên báo chí.

Báo chí, trong thời buổi hiện nay, phát triển ngày càng hiện đại, đa dạng với nhiều hình thức thể loại. Báo chí ngoài hai dạng chính là báo viết và báo nói còn có báo hình kèm theo lời dẫn giải, thuyết minh (báo ảnh, truyền hình, báo điện tử) cung cấp thông tin nhanh chóng, kịp thời đến mọi người. Giáo viên cũng như học sinh dễ dàng tìm kiếm, khai thác thông tin để phục vụ việc học tập và giảng dạy.

Do học sinh phải học quá nhiều, thông tin trên mạng tràn lan, không biết tìm trang web nào đáng tin cậy để đọc, thiếu kỹ năng tìm kiếm và khai thác thông tin, do đó người thầy phải thay các em kiếm tìm, khai thác, xử lý, cung cấp thông tin hay hướng dẫn, giới thiệu cho các em những trang mạng, địa chỉ, bài viết đáng tin cậy, đáng đọc và phù hợp với trình độ của các em.

Nếu không có điều kiện lên mạng, lướt web học sinh có thể đọc báo viết (báo in, báo giấy) cung cấp, cập nhật thông tin hằng ngày. Ngoài ra, nếu học sinh không có điều kiện đọc thì giáo viên đọc, tìm kiếm những vấn đề có liên quan đến việc học tập của các em. Khi đến lớp, giáo viên sẽ cập nhật tin tức thời sự đó để học sinh nghe.

Thời gian cập nhật thông tin tùy theo đặc điểm bài học hay tình hình thực tế của lớp học mà áp dụng linh hoạt. Có thể giáo viên cập nhật lúc đầu tiết học lồng ghép với việc “kiểm tra miệng” của học sinh.

Ngoài ra, giáo viên có thể đan xen khi vấn đề trên báo chí có liên quan đến bài học đang dạy. Từ đó tiết học sẽ trở nên sinh động và thu hút được sự chú ý của học sinh hơn. Các em sẽ cảm nhận được rằng văn chương cũng chính là cuộc sống và cuộc sống chính là mảnh đất màu mỡ để nuôi dưỡng văn chương.

Bên cạnh đó, giáo viên cũng có thể dành một ít thời gian cuối tiết cập nhật thông tin để học sinh tranh luận, đánh giá.

Một mặt vừa củng cố kiến thức văn học trên lớp cho học sinh, mặt khác vừa cung cấp kiến thức xã hội. Cuối tiết học, học sinh dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, đây là lúc các em cần được nghỉ ngơi nhưng một khi giáo viên gợi mở, bắt đúng mạch, dò đúng kênh những vấn đề mà học sinh quan tâm thì các em sẽ thảo luận sôi nổi, hăng say. Chẳng hạn, việc học sinh có nên hay không nên sử dụng Facebook? Học sinh nói xấu thầy cô trên mạng xã hội, em đánh giá như thế nào?

Mặt khác, trong những tiết dạy nghị luận xã hội, ngoài việc khai thác những ngữ liệu trong sách giáo khoa, giáo viên cần đưa vào những vấn đề diễn ra trong cuộc sống hằng ngày để các em thảo luận và tranh luận. Từ đó các em tự do bày tỏ ý kiến của mình để mọi người hiểu. Tiết học sẽ trở nên sinh động, hấp dẫn và hình thành kỹ năng sống, trang bị những hiểu biết cần thiết để các em vững tin bước vào đời.