Phóng to

Đại công trường hơn hai năm trước khởi công rầm rộ mà giờ lán trại hiu hắt thế này đây - Ảnh: Vũ Toàn

TT - Nhà máy thủy điện Hương Sơn (xã Sơn Kim, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) khởi công từ cuối năm 2004 nhưng đến thời điểm này mới chỉ cơ bản hoàn thành 2/8 hạng mục chính là đường công vụ và đường điện.

Đại công trường chỉ có... mươi người

Trước khi chuẩn bị tiến sâu lên đỉnh rừng có độ cao hơn 800m so với mặt biển, nơi có lòng hồ thủy điện Hương Sơn, tôi và ông Nguyễn Duy Trinh - phó chủ tịch huyện Hương Sơn - gặp anh Trần Xuân Hà, kỹ sư thủy lợi của Tổng công ty Khoáng sản - thương mại Hà Tĩnh (KS-TMHT). Nghe hỏi chuyện về công trình thủy điện, kỹ sư Hà nói ngay: “Tổng công ty KS-TMHT là một trong bốn cổ đông của nhà máy thủy điện. Hiện có khoảng 200 công nhân của công ty đang làm trong đó. Công ty đã làm xong móng đập tràn, chuẩn bị đổ bêtông”. Rồi anh nói với theo: “Đường lầy lội lắm chắc gì đã vào được”.

Nhưng khi đứng giữa ngổn ngang đất đá, vị trí sẽ xây đập tràn, tôi chỉ thấy hai dãy lán trống trơ. Trước lán là một đống cát nhỏ, một máy cần cẩu và một máy trộn bêtông. Lán sạp trơ trọi, sực mùi ẩm mốc. Hướng ra phía lòng hồ, tôi hú gọi mãi mới có một thanh niên từ dưới mé rừng đi lên. Anh cho biết tên Nguyễn Văn Thảo, công nhân của Tổng công ty KS-TMHT mới được cử từ dưới xuôi lên trông coi lán trại. Hỏi công nhân ở đâu hết mà lòng hồ lặng phắc như tờ, Thảo cho biết: “Họ nghỉ trước tết, cho đến nay chưa thấy ai lên làm”. Nói đoạn, Thảo hướng dẫn chúng tôi tìm đến vị trí xây dựng đập tràn nhưng chẳng thấy một chút móng đập nào đã được xây và cũng không thấy nơi nào chuẩn bị đổ bêtông như kỹ sư Hà đã nói.

Phóng to

Qua khu vực đập tràn, chúng tôi men theo dòng suối Nậm Luông chảy từ phía thượng Lào đang đổ về để tìm đến đập dâng, hạng mục chính của công trình. Nhưng tại đây chỉ thấy cây rừng đổ ngổn ngang trên lòng suối đá. Trong dãy lán vắng vẻ chỉ có một cán bộ kỹ thuật Bùi Hoàng Hà thuộc Công ty Sông Đà 27 cũng đang làm nhiệm vụ trông coi lán trại. Hà cho biết: “Công ty đảm nhiệm thi công ba hạng mục, gồm cống dẫn dòng, đập dâng chính và hai đập phụ. Hiện đang hoàn thiện cống dẫn dòng dài 220m, đã chi hết gần 10 tỉ đồng nhưng chưa được bên A thanh toán đồng nào”. Vậy mà trước khi vào đây, tôi đã nghe trưởng phòng kỹ thuật Nguyễn Việt Hùng thuộc ban quản lý dự án nói: “Đập dâng cũng sắp xây xong vì họ thi công cống dẫn dòng và đập dâng cùng một lúc”.

Rẽ sang khu vực thi công đường hầm thì quang cảnh càng bi đát hơn. Trong dãy lán, năm thanh niên của Công ty Sông Đà 10 đang đắp chăn nằm ngủ vì “chưa có việc làm”. Một nhân công ở đây cho hay: “Sản lượng thi công của Sông Đà 10 đã chi khoảng 5 tỉ đồng nhưng cũng chưa được thanh toán đồng nào nên mọi công việc phải dừng lại”.

Chúng tôi tìm đến khu vực nhà máy cách lòng hồ 8km. Nhưng ngay lối rẽ vào cũng không thấy không khí xây dựng nào ngoài một cồn đá dăm với một ròng rọc tải đá đã gỉ sét. Thật không thể tưởng tượng nổi một công trình thủy điện được khởi công rất rầm rộ cách đây hơn hai năm nay lại lặng ngắt đìu hiu thế này.

Lãng phí

Dự án Nhà máy thủy điện Hương Sơn có công suất thiết kế 32 MW. Lượng điện bình quân hằng năm sản xuất là 134 triệu kWh, tổng vốn đầu tư 538 tỉ đồng. Theo kế hoạch ban đầu, đến tháng 12-2006 nhà máy sẽ phát điện, hòa vào lưới điện quốc gia.

Theo điều tra của chúng tôi, công trình bắt đầu ngưng trệ từ tháng 8-2006. Do các B không được ban quản lý thanh toán sòng phẳng như hợp đồng đã ký kết nên họ lần lượt rút quân số, máy móc khỏi lòng hồ. Chủ dự án là Công ty cổ phần thủy điện Hương Sơn, gồm bốn cổ đông: Công ty Đầu tư và phát triển hạ tầng Hà Nội, Tổng công ty Sông Đà, Tổng công ty KS-TMHT và Tổng công ty Cơ khí và xây dựng. Nhưng tháng 6-2006 Công ty Đầu tư và phát triển hạ tầng Hà Nội đã xin rút khỏi dự án. Chúng tôi cố sức liên lạc với một trong ba cổ đông là Tổng công ty KS-TMHT để tìm hiểu thêm vấn đề này nhưng đều không được.

Cuối cùng, ông Thảo - phó tổng giám đốc nhà máy - mặc dù phân trần “không có quyền phát ngôn thay tổng giám đốc” nhưng cũng tiết lộ: “Lý do khiến tốc độ thi công bị chậm lại là do khí hậu bất thường, địa chất phức tạp. Còn việc một cổ đông rút khỏi dự án là bởi họ còn làm nhiều công trình khác. Riêng một số B chưa được thanh toán là do chưa đạt yêu cầu cao độ của thiết kế”. Ông cũng thừa nhận do các cổ đông không góp vốn kịp thời. Do vậy, công trình ngưng trệ và lãng phí mỗi tháng hàng tỉ đồng, chưa kể phải chịu lãi suất và nộp phạt cho ngân hàng.

“Phương án khắc phục như thế nào?” - tôi hỏi. Ông Thảo cho biết: “Ngày 26-6-2006 ban quản lý đã tổ chức cuộc họp các cổ đông. Thời gian phát điện được xác định lại vào dịp tháng 4-2008. Nhưng theo tôi đây là cái mốc rất khó khăn vì sau khi thương thảo xong với đối tác, phải chờ 20 tháng nữa thiết bị, máy móc mới về tới công trường. Ba tháng tiếp sau đó mới lắp xong máy. Có lẽ phải đến tháng 12-2008 mới có thể phát điện”.