Ông Nhân hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, vay tiền xây nhà trẻ, vậy mà ngân hàng “ưu đãi” lãi suất có lúc đến 23,5%/năm. Lãi suất này chẳng kém cho vay đầu tư chứng khoán và bất động sản.

Hiện ông Nhân có hai nhà trẻ đang nhận chăm trên 200 trẻ. Theo ông Nhân, trước đây ông gõ cửa nhiều ngân hàng (NH) nhưng không được, phải xây trường bằng vốn tự có, giữa chừng kẹt quá đành xin vay dưới hình thức cá nhân.

Bức xúc của ông Nhân cũng là của doanh nghiệp khi NH Nhà nước vẫn mãi điệp khúc lãi suất sẽ giảm. Ông Nhân dẫn chứng: “Đầu năm 2010, khi vay tiền xây trường lãi suất 14%/năm, sau tăng lên 23,5%/năm. Không chịu nổi, đành giải thể công ty cổ phần giáo dục, chỉ duy trì các trường học mầm non. Giữa năm 2011 khi có tín hiệu giảm lãi suất, công ty được giảm 0,5%, sau đó tăng lại. Công ty làm đơn kêu cứu, NH giảm 1% nhưng hai tháng sau, khi NH Nhà nước giảm trần lãi suất huy động còn 13%/năm, NH cho vay lại tăng thêm lãi suất. Tìm hiểu ở NH cổ phần khác, lãi suất chẳng kém, 20-25%/năm”.

Câu chuyện của ông Nhân cho thấy NH Nhà nước đang ép trần lãi suất huy động nhưng buông lỏng lãi suất cho vay, vì thế lãi suất khó giảm. Chênh lệch giữa lãi suất đầu vào và đầu ra không ở 3% như thông lệ - vốn được xem là đủ để NH trang trải chi phí, có lãi cho cổ đông, vừa với sức chịu đựng của doanh nghiệp - mà có khi lên đến 5% hoặc cao hơn.

Có chuyên gia kinh tế nói NH không dựa vào chênh lệch 3%/năm để xây dựng lãi suất cho vay mà đẩy lên cao, thu lãi nhiều nhằm hoàn thành kế hoạch lợi nhuận. Để có số đẹp cho báo cáo, NH đưa ra lãi suất cho vay rẻ. Nhưng vốn rẻ như con tem, còn vốn vay với lãi suất khủng thì như đàn voi khổng lồ lừng lững, gây khốn khó cho doanh nghiệp.

Mới đây, khi dư luận phản ảnh tình trạng “NH độc quyền” ép lãi suất cao, NH Nhà nước đã yêu cầu năm NH có vốn nhà nước tiết giảm chi phí để giảm lãi suất. Như thế chưa đủ vì còn hàng vạn doanh nghiệp đang vay ở các NH khác. Doanh nghiệp chờ vốn rẻ trong tuyệt vọng. Tiếng kêu lãi suất cao tràn ngập các diễn đàn, hội thảo, thấu cả đến các đại biểu Quốc hội.

Lãi vay lúc này như thuế, phí đè nặng người dân nhưng chỉ NH hưởng lợi. Vì vậy, cần sớm có những đợt giám sát từ Quốc hội, HĐND, qua đó chấn chỉnh, trả lại sự sòng phẳng, sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Không quá khó để làm rõ bức tranh “bên ăn đậm, chỗ tả tơi”. Với công nghệ hiện đại (core banking), NH biết được mức lời trên từng hồ sơ vay. Vậy thì tại sao trước khó khăn của doanh nghiệp, xã hội chưa thể biết NH đã cộng thêm bao nhiêu vào lãi suất cho vay và ai chịu trách nhiệm khi lãi suất vẫn ngất ngưởng? Còn quá nhiều câu hỏi.

Trước đây, NH Nhà nước nói lãi suất cao do lạm phát. Nay thêm nguyên nhân khó khăn thanh khoản. Người vay vốn không gây ra khó khăn thanh khoản. Từ lâu, NH Nhà nước có quy định để NH duy trì thanh khoản tốt. Vậy NH Nhà nước quản lý thế nào để khó khăn về thanh khoản vẫn xảy ra? Có bao nhiêu vốn thay vì đến doanh nghiệp lại được NH cho vay lẫn nhau, hoặc nhằm thâu tóm lẫn nhau?

Vấn đề này UBND TP.HCM đã nghe trong buổi gặp với doanh nghiệp, đã được xử lý ra sao? Và tại sao đến nay NH Nhà nước tránh nói về chênh lệch đầu vào - đầu ra trong khi “nghi án” NH ăn đậm, doanh nghiệp khốn khó vẫn còn đó...?

Thiếu giám sát, chậm làm rõ đường đi của đồng vốn rơi vào tay người đầu cơ, hoặc quá tin vào các báo cáo về vốn rẻ, chắc chắn nạn “vốn rẻ bằng con tem, vốn lãi suất khủng như đàn voi” còn bòn rút sức khỏe doanh nghiệp.