Tổng thống Lyndon Johnson tuyên thệ vào tháng 11-1963 dưới sự điều hành buổi lễ của nữ thẩm phán Sarah T. Hughes - người phụ nữ duy nhất cho tới nay đảm nhiệm công việc này - Ảnh: Wikipedia

Lời tuyên thệ nhậm chức của tổng thống Mỹ được quy định rõ từng chữ (36 chữ) trong hiến pháp và người mới đắc cử sẽ phải tuyên thệ trước khi chính thức điều hành Nhà Trắng.

Trước khi điều hành Văn phòng tổng thống Mỹ, tổng thống sẽ phải tuyên bố trịnh trọng những lời sau: “Tôi xin thề (hoặc cam kết) sẽ trung thực điều hành văn phòng tổng thống của nước Mỹ và sẽ làm hết khả năng để gìn giữ, che chở và bảo vệ cho hiến pháp của nước Mỹ”.

Mặc dù Hiến pháp Mỹ không quy định cụ thể ai là người điều hành buổi tuyên thệ của tổng thống, nhưng thường thì buổi lễ này sẽ do bộ trưởng Bộ Tư pháp chủ trì.

Hai hình thức tuyên thệ

Có hai hình thức tuyên thệ của tổng thống Mỹ. Cách thứ nhất hiện nay không còn dùng nữa là người chủ trì sẽ xướng lên lời tuyên thệ trong hiến pháp ở dạng thức câu hỏi, chuyển từ ngôi thứ nhất sang ngôi thứ hai theo kiểu như “Ông George Washington có thề rằng sẽ…” và tiếp đó yêu cầu sự khẳng định.

Sau đó người được hỏi chỉ cần trả lời “Tôi đồng ý” hoặc “tôi xin thề” là việc tuyên thệ hoàn tất. Người ta tin là cách tuyên thệ này phổ biến cho đến ít nhất là đầu thế kỷ 20.

Cách tuyên thệ thứ hai là cách đang được tiến hành hiện nay, người chủ trì sẽ xướng lên lời tuyên thệ một cách khẳng định ở ngôi thứ nhất, theo đó vị tổng thống vừa đắc cử sẽ nhắc lại lời tuyên thệ đó theo đúng từng chữ một.

Tuy nhiên ngay trong việc nhắc lại nguyên văn lời tuyên thệ này cũng không phải chỉ có một kiểu. Ví như tổng thống Franklin Roosevelt năm 1933 trong lễ tuyên thệ, ông đứng im trong lúc Bộ trưởng tư pháp Charles Evans Hughes đọc xong lời tuyên thệ thì ông mới nhắc lại toàn bộ.

Trong khi đó vào lễ tuyên thệ năm 1949, tổng thống Harry Truman nhắc lại từng đoạn trong lời tuyên thệ do bộ trưởng tư pháp xướng lên, dần dần cho đến hết.

Cũng nhiều khi tên các tổng thống được thêm vào sau chữ “Tôi”, chẳng hạn: “Tôi, Franklin D. Roosevelt, xin thề…”. Kể từ sau lễ tuyên thệ năm 1933 của tổng thống Franklin D. Roosevelt trở đi, tên các tổng thống đều được thêm vào trong những lời tuyên thệ.

Tổng thống Barack Obama thực hiện lại lễ tuyên thệ với Bộ trưởng tư pháp John Roberts tại Nhà Trắng ngày 21-1-2009 sau sự cố nhầm lẫn - Ảnh: Wikipedia

Tổng thống Obama phải làm lại lễ tuyên thệ

Theo nghi thức, trong lúc tuyên thệ tay phải tổng thống giơ cao, còn tay trái đặt lên cuốn Kinh thánh hoặc một cuốn sách khác. Cuốn Kinh thánh sẽ được mở ở một trang theo lựa chọn của từng tổng thống.

Tổng thống Theodore Roosevelt là người duy nhất không dùng Kinh thánh khi tuyên thệ năm 1901. Hai tổng thống John Quincy Adams (cũng là tổng thống đầu tiên mặc quần dài khi tuyên thệ năm 1825) và Franklin Pierce thề trên một cuốn sách luật ngỏ ý họ đang thề trên hiến pháp.

Còn các tổng thống Harry Truman, Dwight Eisenhower, Richard Nixon và Barack Obama, mỗi người đều tuyên thệ trên hai cuốn Kinh thánh.

Trong quá khứ từng xảy ra những trục trặc nhỏ trong lễ tuyên thệ tổng thống của Mỹ. Ví như năm 1909, khi tổng thống William Howard Taft tuyên thệ, Bộ trưởng Tư pháp Melville Fuller đã dẫn sai lời thề.

Điều thú vị là sai lầm này là sau đó 20 năm đã tái diễn với chính ông Taft khi ông giữ cương vị Bộ trưởng tư pháp và điều hành lễ tuyên thệ của tổng thống Herbert Hoover.

Năm 2009, trong lễ tuyên thệ của Tổng thống Barack Obama, Bộ trưởng Tư pháp John G. Roberts đã dẫn không đúng trật tự một số chữ trong lời tuyên thệ.

Thay vì phải nói “Tôi xin thề sẽ trung thực điều hành văn phòng tổng thống của nước Mỹ…” thì ông lại nói “Tôi xin thề sẽ điều hành văn phòng tổng thống của nước Mỹ trung thực”.

Lúc đó ông Obama dừng lại ở chữ “điều hành” và chờ ông Roberts sửa lại. Ông Roberts sau khi bị nhầm lần đầu, lại tiếp tục nhầm từ “trung thực điều hành” sang thành “điều hành trung thực”.

Ông Obama nhắc lại lời tuyên thệ không chính xác đầu tiên của Bộ trưởng Tư pháp, tức là đặt chữ “trung thực” phía sau từ “nước Mỹ”. Ngày hôm sau, ông Roberts và ông Obama đã phải tiến hành lại buổi tuyên thệ tại Nhà Trắng.

Từ năm 1789-2013 đã có 43 tổng thống Mỹ tuyên thệ dưới sự điều hành buổi lễ của 15 bộ trưởng tư pháp. Có 7 người phải thực hiện lại lễ tuyên thệ vì những lý do khác nhau. Ngoại trừ 6 người tuyên thệ ở những nơi khác, tất cả các tổng thống còn lại đều tuyên thệ tại Washington D.C.

Người phụ nữ đầu tiên và cũng là duy nhất cho tới nay chủ trì một lễ tuyên thệ tổng thống trong lịch sử nước Mỹ là bà Sarah T. Hughes, nữ thẩm phán đã điều hành lễ tuyên thệ của tổng thống Lyndon Johnson năm 1963.