Chữ tín của người Nhật

22/03/2011 07:00 GMT+7

TT - Giáo sư Kiyohiro Kokarimai chuyên ngành kinh tế, nghỉ hưu ở ĐH Toyo được bảy năm rồi nhưng vẫn mong muốn được chia sẻ vốn kiến thức của mình với các nơi có chương trình hợp tác với nhà trường.

fw3oN2DE.jpgPhóng to
Hai chị em Owada Yuna và Yumeka tìm kiếm tên những người bạn của hai em trên bảng danh sách những người bị mất tích sau thảm họa động đất tại TP Rikuzentakata - Ảnh: Reuters

Ông chọn VN để làm cuộc viếng thăm. Mỗi ngày trên các tờ báo Nhật ông đều đọc và tìm hiểu về VN. Ông đã lập kế hoạch và trao đổi trong ba năm để thực hiện chuyến đi này. Ông đi cùng vợ, bà tốt nghiệp ngành sư phạm chuyên về lịch sử.

gWHqtLGv.jpgPhóng to
GS Kiyohiro Kokarimai

Vợ chồng giáo sư rất hăm hở vì muốn chứng kiến sự đổi thay của đất nước VN và mong muốn đến thuyết giảng với sinh viên trẻ của Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM.

Chắc chắn cuộc sống sẽ trở nên hữu ích hơn khi những tri thức tích lũy lâu nay được chuyển giao cho các bạn trẻ VN để họ có thể vận dụng, xây dựng đất nước mình.

Ông nói muốn phát triển, không có con đường nào khác ngoài việc nâng cao vai trò của giáo dục và mở rộng hợp tác với các ĐH quốc tế.

Trên đường tiễn ông ra sân bay, tôi có hỏi về tình hình động đất và sóng thần ở Nhật. Ông có người thân hay bạn bè ở những nơi đó không?

Giáo sư nói quê hương ông ở Morioka, tỉnh Iwate, ở đó còn anh trai và em trai của ông. Người em trai có một chuỗi 42 siêu thị, trong đó có nhiều cái ở bờ biển đã bị sóng thần cuốn đi. Động đất xảy ra một ngày trước khi ông đến VN. Những người thân vợ của ông cũng ở nơi này.

Ông đắn đo mãi, tuy vậy vẫn thực hiện chuyến đi vì đã hứa với sinh viên VN. Cần phải giữ lời vì mối quan hệ quốc tế. Ông nói vùng Iwate bây giờ rất khó khăn: mất điện, nước cúp, thức ăn thiếu thốn và ngoài trời tuyết đang rơi...

Không thể bội tín, ông đã bỏ lại sau lưng những người thân yêu của mình trong lúc khó khăn nhất, bỏ lại sau lưng những nỗi đau, những do dự... để đến VN, nơi những sinh viên đang mong chờ lĩnh hội kiến thức từ ông.

Xin cầu nguyện cho đất nước Nhật Bản vượt qua đợt thảm họa này. Với văn hóa vì cộng đồng dân tộc, sức mạnh kết tinh như vậy sẽ làm nên một sức sống mới cho Nhật Bản. Nơi đó không chỉ là sức mạnh của kỹ thuật với hàng hóa nổi tiếng chất lượng cao mà còn những giá trị nhân văn, chữ tín mà nhiều dân tộc khác phải ngước nhìn đầy thán phục.

Khi nghiên cứu về thảm họa, người ta luôn nhận thấy đi kèm sau những cuộc thảm họa là tình trạng tội phạm như hôi của, cướp bóc, hãm hiếp, vốn là những đặc trưng trong thời kỳ “loạn lạc” do thảm họa gây ra.

Thường thì những hiện tượng phi chuẩn mực ấy là kết quả của sự phân hóa xã hội, sự bất công xã hội và lợi dụng những cuộc thảm họa mà những thành phần yếu thế sẽ tìm cách “lấy lại công bằng” thông qua việc cướp bóc của cải sau thảm họa.

Nhật Bản không phải là nước không có bất bình đẳng xã hội hay khoảng cách giàu nghèo thấp, dù gần 90% người Nhật tự nhận họ thuộc tầng lớp trung lưu trong xã hội. Vậy vì sao vẫn có bất bình đẳng xã hội mà không có cướp bóc, hôi của... xảy ra sau thảm họa?

Có lẽ cần quay về quan niệm của nhà xã hội học lừng danh của Pháp Émile Durkheim khi ông cho rằng tình trạng lệch lạc, tội phạm trong xã hội sẽ xảy ra ở mức thấp nhất nếu mọi người cùng chia sẻ những giá trị chung, cùng chấp nhận ý thức cộng đồng.

Dù chưa thể khẳng định chắc chắn nhưng phải thừa nhận rằng một trong những nền tảng của tinh thần Nhật Bản là các giá trị của Thần đạo (Shinto) vốn đề cao sự thanh khiết, có nghĩa là chân thành trong tình cảm và hành động, không làm phương hại đến sự hài hòa của tự nhiên và người khác.

Thần đạo đã in sâu vào lối sống, nếp nghĩ của người dân Nhật, đó là đề cao tinh thần cố gắng và lối sống lạc quan. Phải chăng chính vì thế người dân Nhật không bi lụy hay tuyệt vọng cho dù phải sống trong sự thiếu thốn cùng cực do thảm họa gây nên.

Những giá trị tinh thần ấy gần như đã được nhập tâm trong toàn xã hội Nhật Bản trong cơ cấu sắc tộc thuần nhất nên việc xã hội hóa ý thức tập thể, tức quá trình giáo dục làm mọi người cùng nhập tâm, cùng chia sẻ những giá trị chung tạo nên ý thức tập thể được thuận lợi và dễ dàng hơn rất nhiều. C

ó lẽ chính vì cùng chia sẻ một ý thức tập thể, những giá trị chung như vậy nên người Nhật mới có thái độ ứng xử tuyệt vời như trong thảm họa vừa qua.

Do đó có lẽ việc xây dựng một xã hội mà trong đó mọi người cùng chia sẻ những giá trị chung để họ có thể sống và ứng xử một cách hài hòa với thiên nhiên và tha nhân mới là điều quan trọng và cần thiết hơn là một xã hội mà ở đó có con số phần trăm tăng trưởng GDP cao nhưng lại đầy sự phi chuẩn và thiếu tổ chức xã hội.

TS TRẦN ĐÌNH LÂM  (Trung tâm nghiên cứu VN - Đông Nam Á, ĐH KHXH& NV TP.HCM)

    Tin mới nhất

    08:19 PM

    Cổ động viên Iran hừng hực lửa trước trận gặp Tây Ban Nha

    TTO - Dù trận đấu với đội tuyển Tây Ban Nha là trận đấu cuối cùng trong ngày 20-6, ngay từ sáng sớm các cổ động viên Iran đã hâm nóng bầu không khí của thành phố Kazan, Nga.

    08:18 PM

    Uruguay quyết định số phận của Nga và Ai Cập.

    TTO - Nếu Uruguay hòa hoặc thắng Saudi Arabia thì Nga sẽ đoạt vé đi tiếp còn Ai Cập bị loại. Hãy chờ xem Uruguay có giúp Nga đi tiếp và tiễn Ai Cập về nước không?

    08:17 PM

    Cây rừng mục ngã đè du khách 9 tuổi tử vong

    TTO - Vụ việc xảy ra khoảng 15h ngày 20-6 tại khu du lịch Đường hầm điêu khắc đất sét (hồ Tuyền Lâm, TP Đà Lạt) khiến một bé gái 9 tuổi tử vong.

    08:00 PM

    Nhá hàng 3 phim kinh dị 'đón đầu' Halloween

    TTO - Là mùa phim hot không kém mùa phim bom tấn hè, hay mùa Giáng sinh, dòng phim kinh dị dành cho mùa Halloween năm nay đã rục rịch đón đầu khán giả bằng loạt phim dưới đây.

    07:55 PM

    Hiệp 1, Ronaldo 'nổ súng', Bồ Đào Nha tạo lợi thế trước Morocco

    TTO - Tối 20-6, ngôi sao Cristiano Ronaldo tiếp tục ghi bàn, giúp Bồ Đào Nha dẫn trước MaRốc 1-0 sau hiệp 1. Với tỉ số này kèo Bồ Đào Nha - MaRốc chấp 1 trái đang huề.

    07:08 PM

    Phản đối xăng lên giá, nghị sĩ Nga cưỡi ngựa đi làm

    TTO - Một nghị sĩ thuộc cơ quan Lập pháp vùng Kamchatka, Nga vừa nhận được trát hầu tòa vì cưỡi ngựa đi làm để phản đối xăng lên giá.

    06:59 PM

    20-6: Tuấn Hưng nói về hot girl, Kiếp đỏ đen nóng lại vì World Cup?

    TTO - Nghệ sĩ Việt nói về hot girl bình luận World Cup trên VTV, Kiếp đỏ đen của Duy Mạnh bỗng hot trở lại, Á hậu Tú Anh xác nhận thông tin kết hôn, Ưng Đại Vệ chia sẻ về cuộc sống làm bố đơn thân... là tin hot hôm nay.

    06:40 PM

    Trực tuyến Bồ Đào Nha - MaRốc 1-0: Ronaldo nổ súng

    TTO - Nhà cái châu Á đưa ra kèo Bồ Đào Nha - MaRốc 1 trái. Đây là tỉ lệ "mềm" nếu xét về tương quan lực lượng và khát vọng giữa 2 đội. Với tỉ lệ này, kèo trên sẽ ăn trọn nếu Bồ Đào Nha thắng với cách biệt 2 bàn.

    06:12 PM

    Tôn Đông Á: Khẳng định thương hiệu Việt trên thị trường thế giới

    Đến thời điểm hiện tại, Công ty Cổ phần Tôn Đông Á là một trong số ít doanh nghiệp ngành tôn Việt phát triển mạng lưới phân phối trải dài từ Bắc vào Nam, ổn định xuất khẩu vào các nước Mỹ, Úc, Nhật Bản, ASEAN, Trung Đông, Châu Phi.

    06:08 PM

    Kiều hối chảy về TP.HCM đạt 2 tỉ USD

    TTO - Ông Nguyễn Hoàng Minh - phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước TP.HCM - cho biết lượng kiều hối chuyển về trên địa bàn TP 5 tháng đầu năm đã đạt hơn 2 tỉ USD, tăng 20% so với cùng kỳ.

    06:06 PM

    Video nhà báo Vũ Công Lập nói về lượt đầu tiên World Cup

    TTO - Nhà báo Vũ Công Lập nhận định về lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2018

    05:57 PM

    Con rể cạy két sắt trộm tiền vàng của cha mẹ vợ

    TTO - Lợi dụng lúc ba mẹ vợ nhờ ở nhà trông cháu để đi làm vườn, Phúc đã dùng búa nhổ đinh, dao phay và thanh kim loại cạy két sắt lấy trộm hết tiền và vòng vàng để trong tủ.