Chống in lậu: Cần "xuống tay" chung

LAM ĐIỀN
LAM ĐIỀN

TT - Nạn in lậu đã được báo động từ lâu. Nhưng hiện nay, những giải pháp đồng bộ cho việc chống in lậu vẫn là điều "cần mà chưa có".

wFUHGq0b.jpgPhóng to
Sở VH-TT TP.HCM trưng bày một số tang vật in lậu do cơ quan chức năng thu giữ được -Ảnh: L.Đ.

Nhận diện in lậu

Cục Xuất bản - Bộ VH-TT và Sở VH-TT TP.HCM vừa dành ngày 22-3 để tổ chức hội thảo “Thực trạng và giải pháp chống in lậu”.

Hội thảo nhằm tìm tiếng nói chung, chủ yếu là tìm phương pháp để hạn chế vấn nạn này. Báo cáo đề dẫn của Cục Xuất bản nhấn mạnh đến việc nhận diện in lậu và phân tích thực trạng in lậu, từ đó đi đến định nghĩa: in lậu là hành vi sản xuất và sử dụng hoặc tiêu thụ một ấn phẩm không tuân theo qui định của pháp luật.

Tuy nhiên, tham luận của Thanh tra Bộ VH-TT thì cho rằng: thực chất của hành vi in lậu là hành vi sản xuất hàng giả trong lĩnh vực in sách và văn hóa phẩm. Bức xúc và trình bày rành mạch nhất là ý kiến của Nhà xuất bản (NXB) Trẻ. Giám đốc Quách Thu Nguyệt cho rằng in lậu hiện có bốn hình thức vi phạm cụ thể:

1. “Luộc” toàn bộ cuốn sách từ nội dung đến hình thức và không có giấy phép;

2. Tái bản mà không xin giấy phép, sách mới nhưng trang lưu chiểu cứ để năm cũ;

3. Sử dụng một giấy phép không hợp lệ và in nhiều nơi, tức dùng giấy phép của tựa sách này để in một quyển sách khác, và in tại nhiều cơ sở in khác nhau;

4. In các sách mê tín dị đoan... không có giấy phép.

Vẫn có ý kiến nghe trong giờ giải lao rằng: chúng ta vẫn chưa nói ra cái điều cần nói, điều mấu chốt của vấn đề in lậu là việc “bảo kê” trong hoạt động in. Có hay không một thế giới ngầm trong việc in lậu? Tại sao một nhà máy in có thể mở máy chạy in hàng ngàn, hàng vạn bản sách mà không bị phát hiện, phát hiện rồi thì vẫn không có cách nào dẹp được? Tại sao sách giáo khoa - một lĩnh vực mà nếu in lậu sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Luật giáo dục - vẫn bị in lậu nhiều lần với số lượng lớn? Những người trực tiếp làm sách, trực tiếp kinh doanh thì biết. Nhưng tiếc thay, những ý kiến được xem là thiết yếu như thế vẫn nằm bên ngoài hội thảo.

Theo tiến sĩ Vũ Mạnh Chu - cục trưởng Cục Bản quyền tác giả văn học nghệ thuật, in lậu có ba loại chính: in, nhân bản xuất bản phẩm không có giấy phép hợp pháp; in, nhân bản quá số lượng theo giấy phép hợp pháp; in, nhân bản những xuất bản phẩm đã có quyết định cấm lưu hành, thu hồi, tịch thu hoặc tiêu hủy của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

Dẫu nhận diện theo góc độ nào, mọi người vẫn thừa nhận là in lậu hiện đang phát triển. Bà Nguyệt nhận định rằng “nhiều tư nhân đã và đang in lậu với số lượng lớn hơn, rộng khắp các hang cùng ngõ hẻm, thậm chí họ còn đầu tư cả máy in hiện đại...”.

Và bà đưa ra một dẫn chứng về sự quá tải của quản lý in, xuất bản: hiện nay trên địa bàn TP.HCM có đến 3.900 nhà in, 1.400 đại lý bán sách tư nhân thì làm sao lực lượng thanh tra liên ngành 814 với công an văn hóa kham nổi?

Tuy nhiên, theo nhận định của một cán bộ phụ trách lĩnh vực in của Sở VH-TT TP.HCM, nếu thực hiện đúng qui chế liên kết xuất bản thì khi NXB cấp giấy phép xuất bản, có qui định cụ thể nhà in, nhưng hiện nay việc in tại nhà in nào phần lớn là để tư nhân tự do lựa chọn. Do vậy từ việc NXB nối kết với nhà in, đã chuyển sang việc nhà in thuộc về tay tư nhân, một trong những lý do để in lậu “sống còn” là từ mắt xích này.

Và có “ra tay”?

Hầu hết ý kiến đều thống nhất rằng in lậu là một loại hình vi phạm pháp luật cần được nghiêm trị. Vấn đề này ai cũng biết, nhưng nghiêm trị thế nào? Cục Xuất bản nhìn nhận một trong những nguyên nhân của in lậu là “chưa có một cơ chế hiệu quả để kiểm soát số lượng in tại nhà in”.

Điều đó có nghĩa là hiện nay chúng ta đang thiếu cái cách để kiểm soát số lượng in. Như vậy đồng nghĩa với không quản lý được số lượng bản in, mà như vậy thì in lậu tồn tại dài dài là điều không tránh khỏi.

Ngoài những “phương thức xưa nay ai cũng biết” kiểu như tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả kiểm tra..., NXB Trẻ đề nghị ngoài việc xử lý hành chính đối với các hoạt động in lậu, cần phải truy tố tội danh in lậu theo Luật hình sự.

Bà Quách Thu Nguyệt trình bày các bước có thể tiến hành để truy tố hành vi in lậu bằng tội danh sản xuất hàng giả. Sở VH-TT TP.HCM kiến nghị chín điểm cụ thể để khắc phục tình trạng in lậu, gồm: xem xét lại mô hình in nội bộ; không cho phép loại cơ sở in là bộ phận phụ thuộc của doanh nghiệp nhà nước in xuất bản phẩm; nghiêm ngặt lập lại biện pháp pháp lý đối với doanh nghiệp in bao bì tư nhân; nên chăng cho phép các cơ sở in bao bì được in ấn phẩm và quản lý họ bằng Luật xuất bản; cần sớm có qui định về đăng ký thiết bị in; đề nghị Bộ VH-TT sớm có hướng dẫn về việc tư nhân tham gia quá trình in xuất bản phẩm khi cổ phần hóa các doanh nghiệp in của Nhà nước; nên qui định riêng về in lưới (lụa) thủ công; xem lại cơ chế cấp giấy nhập khẩu thiết bị in, đáp ứng nhu cầu khá lớn của TP.HCM...

Ý kiến của Cục A25 Bộ Công an thì in lậu hiện đã là “quốc nạn”, và “cần phải xem xét dưới nhiều góc độ để tìm ra giải pháp ngăn chặn có hiệu quả”. Và giải pháp mà Cục A25 đề ra là: áp dụng hình thức chống in lậu bằng việc dán tem chống giả, sử dụng mã số vạch, mã số sách... như vừa qua; Bộ VH-TT trong dự thảo trình Thủ tướng về sửa đổi nghị định 31/CP cần đề nghị nâng cao mức xử phạt hành chính đối với in lậu, các NXB, cơ quan quản lý xuất bản cần thiết lập đường dây thông tin về các hiện tượng in lậu với lực lượng thanh tra văn hóa thông tin, bảo vệ an ninh văn hóa, cảnh sát quản lý hành chính và trật tự an toàn xã hội... kịp thời phát hiện và ngăn chặn.

Hội thảo kết thúc, ban tổ chức ghi nhận tất cả ý kiến, nhưng làm thế nào để có một giải pháp đồng bộ cho việc chống in lậu, những bàn tay đang nắm quyền kia bao giờ mới “ra tay” cùng một lúc?

LAM ĐIỀN
Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
google Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn.
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên
    Tải App

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất