Phóng to

Các đại biểu trao đổi bên ngoài hội thảo - Ảnh: Như Hùng

TT - Mặc dù bản báo cáo của Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long khá dài nhưng vẫn gây được sự chú ý của các đại biểu vì đã nhìn khá thẳng thắn vào thực trạng làm hạn chế nền giáo dục ĐH hiện nay.

Bảy nguyên nhân hạn chế chất lượng

Theo Thứ trưởng Bành Tiến Long, tựu trung lại có bảy nguyên nhân làm hạn chế đến chất lượng giáo dục ĐH VN.

Một là các tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng trong giáo dục ĐH chưa cụ thể và không rõ ràng, chưa có qui định cụ thể về kiến thức, kỹ năng cũng như thái độ cần thiết cho từng trình độ đào tạo.

Hai là hoạt động đánh giá và kiểm định các điều kiện đảm bảo chất lượng vẫn đang ở giai đoạn đầu còn gặp nhiều khó khăn do thiếu đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm.

Ba là chưa chú trọng đến nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trong các trường ĐH, nguồn lực dành cho đào tạo sau ĐH và nghiên cứu khoa học quá ít ỏi, sử dụng thiếu hiệu quả, phân bổ theo chỉ tiêu đầu vào. Nhiều đề tài khoa học và công nghệ chỉ dừng lại ở kết quả nghiên cứu lý thuyết, không có điều kiện chế tạo thử và đưa vào sản xuất.

Bốn là thiếu các nhà khoa học đầu ngành trong các trường ĐH. Nhiều nhà khoa học hàng đầu đã đến tuổi nghỉ hưu, số còn lại đang làm việc thì quá bận với hoạt động giảng dạy và quản lý, giảng viên trẻ thiếu động lực trong nghiên cứu khoa học.

Năm là hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu khoa học trong giáo dục ĐH còn nhiều hạn chế, chưa xây dựng được các chương trình nghiên cứu với sự tham gia hợp tác của các nhà khoa học nước ngoài.

Sáu là các điều kiện đảm bảo chất lượng còn nhiều hạn chế. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý còn thiếu về số lượng, hạn chế về trình độ và chưa đồng bộ về cơ cấu. Chương trình đào tạo, nội dung giảng dạy chưa được đổi mới và cập nhật thường xuyên. Phương pháp giảng dạy và học tập chưa phù hợp với điều kiện giảng dạy ĐH.

Và cuối cùng: cơ chế tài chính, đầu tư cơ sở vật chất và chế độ học phí còn bất cập. Hệ thống giảng đường, phòng thí nghiệm và trang thiết bị phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học của các trường còn thiếu, nghèo nàn và lạc hậu. Hệ thống thư viện nhà trường nhỏ bé, không cung cấp đủ thông tin, sách báo, tạp chí, tài liệu tham khảo cho nhu cầu ngày càng cao của giảng viên, SV...

Các nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục ĐH giai đoạn 2008-2020: - Hoàn chỉnh cơ cấu hệ thống và mạng lưới cơ sở giáo dục ĐH. - Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo. - Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục ĐH. - Đổi mới công tác tuyển sinh. - Tăng cường hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. - Tăng cường đầu tư tài chính, cơ sở vật chất và học phí. - Tăng cường hợp tác quốc tế. - Đẩy mạnh các hoạt động quản lý chất lượng, nghiên cứu triển khai và xếp hạng các trường ĐH.

0,6 m²/SV

Tại hội nghị, đại biểu nào lên phát biểu cũng than về trình độ tiếng Anh giảng viên lẫn SV đều quá yếu. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nói: "Hội nhập không tốt nên chương trình cũng không tốt, chương trình ngoại ngữ dạy như thế thì không thể nào hội nhập được. GS TS chưa chắc giảng bài và báo cáo khoa học bằng tiếng Anh".

Còn ông Michael Lương (giám đốc kỹ thuật Intel Products VN) cũng đề nghị trong cải tiến chất lượng giáo dục ĐH cần "cách mạng về chương trình giảng dạy, trong đó chú ý tiếng Anh vì giao tiếp tiếng Anh của SV quá yếu".

Về phần mình, Bộ GD-ĐT cũng thừa nhận: "Năng lực ngoại ngữ của các giảng viên và cán bộ quản lý còn hạn chế, nhất là tiếng Anh, dẫn đến khó khăn về tự học, tự nghiên cứu, đặc biệt là trở ngại trong việc tham gia các hội nghị, hội thảo quốc gia, quốc tế...".

Theo báo cáo của Bộ GD-ĐT, trong số 284 trường trên toàn quốc có 27 trường (bao gồm mười trường ĐH, 17 trường CĐ) có diện tích nhỏ hơn 1ha, 27 trường này có 56.557 SV thì bình quân mỗi SV chỉ có 2,67m².

Năm trường ĐH có diện tích nhỏ nhất là Trường ĐHDL Ngoại ngữ - tin học TP.HCM 0,3ha; Trường ĐHBC Tôn Đức Thắng 0,35ha; Nhạc viện TP.HCM 0,35ha; Viện ĐH Mở Hà Nội 0,37ha; Trường ĐHDL Hùng Vương 0,4ha. Diện tích bình quân cho một SV của năm trường này là 0,6m².

Các trường CĐ cũng không ngoại lệ. Năm trường có diện tích nhỏ nhất trong hệ thống CĐ là Trường CĐTT Kinh tế công nghệ TP.HCM 0,15ha; Trường CĐ Phát thanh truyền hình II 0,25ha; Trường CĐ Nghệ thuật Hà Nội 0,3ha; Trường CĐDL Công nghệ thông tin TP.HCM 0,32ha. Diện tích bình quân cho một SV của năm trường này là 1,42m².

Thứ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nhận xét: "Cơ sở hạ tầng vừa thiếu vừa yếu, không có một trường ĐH nào hoành tráng, có trường chỉ dưới 1ha; phải qui hoạch mỗi tỉnh có một khu ĐH cho xứng đáng. Khu ĐH phải giống khu công nghiệp".

Theo Bộ GD-ĐT, năm 2008 cần có yêu cầu và biện pháp để 20 trường ĐH, CĐ có diện tích trường nhỏ hơn 1ha phải có kế hoạch mở rộng khuôn viên, đáp ứng yêu cầu đào tạo.

Tuy nhiên, PGS.TS Thái Bá Cần - hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM - cho rằng: "Đặt tiêu chí về đất đai, nhiều trường sẽ đóng cửa hoặc giảm qui mô đào tạo hoàn toàn, tôi nghĩ đó không phải là giải pháp".

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn Đào Xuân Học quan niệm: "Cơ sở vật chất hầu như nằm ngoài tầm tay của các trường mà nó thuộc về Nhà nước".

Phóng to Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân - Ảnh N.Hùng Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân: Hiệu trưởng có quyền trả lương xứng đáng cho giáo viên Chúng ta chưa tạo được động lực để các trường thiết tha nâng chất lượng đào tạo. Cái gốc vấn đề là chúng ta phải tạo cơ chế, có chính sách khuyến khích. Phải rà soát và sớm thực hiện công việc chuẩn hóa những kỹ năng tri thức SV cần làm được sau khi tốt nghiệp. Đây là vấn đề rất then chốt của các trường. Tháng 12-2008, tất cả các trường phải công bố chuẩn chất lượng đào tạo, nếu không công bố được chắc phải có chế tài. Chậm nhất là năm 2009, tất cả các ngành đều có chương trình khung. Về vấn đề khung học phí, trường nào đạt chuẩn về công tác nghiên cứu sẽ có khung học phí cao hơn. Bộ sẽ căn cứ đầu ra để rót tiền cho các trường chứ không căn cứ đầu vào. Đối với khung học phí cho trường công, ai đã qua kiểm định rồi, đạt mức cao mới được thu học phí cao. Không kiểm định không được tự động tăng học phí, vì thế ai kiểm định sớm sẽ có lợi. Kinh phí nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế cũng căn cứ vào năng lực nghiên cứu (qua kiểm định) của từng trường. Tiến tới tự chủ các trường, hiệu trưởng có quyền trả lương xứng đáng cho giáo viên. Đối với trang thiết bị phải rà soát lại hệ thống thư viện điện tử, nhà có thể chật sân có thể hẹp nhưng không thể thiếu thông tin. Các trường phải kết nối Internet và thành lập thư viện điện tử.