Một sai lầm của nhiều bệnh nhân đái tháo đường là họ nghĩ rằng ăn uống kiêng khem hoặc nhịn ăn sẽ giúp kiểm soát đường huyết tốt. Thực tế nếu chúng ta ăn uống không đủ năng lượng sẽ có nguy cơ hạ đường máu, khi đó cơ thể sẽ tạo ra năng lượng từ các nguồn dự trữ trong cơ thể, tuy nhiên quá trình này sẽ phát sinh ra nhiều chất chuyển hóa có hại cho cơ thể. Ăn uống không đủ sẽ gây suy dinh dưỡng, giảm sức đề kháng, gia tăng mắc các bệnh nhiễm khuẩn và không đủ năng lượng cho các hoạt động hằng ngày.

Các thống kê cho thấy, hơn 80% bệnh nhân đái tháo đường sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Vấn đề ăn uống cũng khác nhau giữa các quốc gia, vùng miền, dân tộc, gia đình. Không có một công thức chung nào về ăn uống áp dụng cho mọi bệnh nhân đái tháo đường mà bệnh nhân phải cùng bác sĩ điều trị và nhà dinh dưỡng học thiết kế một chế độ ăn phù hợp với từng trường hợp cụ thể tùy vào tình trạng sức khỏe, thói quen ăn uống, điều kiện kinh tế, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp của mỗi bệnh nhân.

Mục tiêu chung

- Đưa mức đường máu về càng gần bình thường càng tốt.

- Bảo vệ tim mạch, kiểm soát huyết áp, chống lại các loại chất béo có hại cho tim mạch.

- Giữ cân nặng ở mức hợp lý.

- Ngăn chặn hay làm chậm xuất hiện các biến chứng của đái tháo đường.

- Bảo vệ sức khỏe, giúp người bệnh cảm thấy luôn luôn khỏe mạnh, lạc quan.

Nguyên tắc trong chế độ ăn uống của bệnh nhân đái tháo đường

- Nên ăn đúng các bữa chính trong ngày (sáng, trưa, chiều). Không nên ăn nhiều bữa nhỏ, tránh việc ăn khuya (làm đường máu buổi sáng tăng, trừ trường hợp phải tiêm insulin buổi tối).

- Không ăn thêm nếu không cần thiết: nếu muốn thì có thể dùng ít bánh, rau quả tươi có chỉ số đường huyết thấp.

- Không được bỏ bữa ăn.

- Không nên dùng những loại thức ăn có thành phần đường hấp thu nhanh. Khi cần bổ sung chất đường, nên chọn các loại trái cây nhưng cũng phải vừa đủ, không nên

lạm dụng.

- Nên dùng đạm có nguồn gốc thực vật, các loại đậu, đậu hủ. Đạm động vật thì nên ưu tiên ăn cá.

- Hạn chế chất béo bão hòa (mỡ động vật), chất béo đã qua chế biến (margarin, dầu ăn có nguồn gốc hóa học hoặc đã qua chiên xào rồi dùng lại).

- Ăn nhiều rau củ, trái cây và thực phẩm có nhiều chất xơ hơn.

- Nên uống sữa không béo.

- Uống nhiều nước và tăng cường vận động.

- Hạn chế: đồ ăn chứa chất béo, đường, muối, rượu, đồ uống soda, nước trái cây và thực phẩm khô.

Khuyến cáo thành phần dinh dưỡng trong chế độ ăn của người trưởng thành bị đái tháo đường:

- Carbohydrates: 50-60% (phần lớn là chất bột);

- Chất béo: 20-30%;

- Chất béo bão hoà <10%;

- Cholesterol <300mg/ngày;

- Protein (đạm): 15-20% (0.8g/kg/ngày);

- Chất xơ dinh dưỡng: tối thiểu 20g/1000 kcal;

- Muối: <6g/ngày;

- Vitamin và chất khoáng: không cần bổ sung nếu chế độ ăn đã cân đối.

- Hạn chế bia/rượu (uống ít <500ml bia, 300ml rượu vang, 60ml rượu mạnh).

- Bỏ thuốc lá.

Với lối sống hiện đại chúng ta thiếu nhiều bữa cơm truyền thống với nhiều chất xơ, thay vào đó là những bữa ăn nhanh nhiều chất béo, lối sống ít vận động, tình trạng béo phì, áp lực lớn trong cuộc sống sẽ làm gia tăng khả năng mắc bệnh đái tháo đường. Để phòng tránh bệnh đái tháo đường chúng ta nên có cuộc sống lành mạnh với chế độ ăn uống hợp lý, vận động tích cực, giữ cân nặng lý tưởng, tránh những stress trong công việc, cuộc sống và đặc biệt là nên thăm khám sức khỏe định kỳ.