Sức sống của người dân Việt Nam trong dịp xuân Giáp Ngọ. Ảnh dự thi Online cùng tết Việt của tác giả Ngo Quang Phuc.

Dịp này, ông Moeller dành cho Tuổi Trẻ một cuộc phỏng vấn về sức cạnh tranh của nền kinh tế VN trong khu vực. Ông Moeller nói:

- Tôi cho rằng VN có tiềm năng to lớn cho phát triển kinh tế. Với tài nguyên thiên nhiên, số dân và lợi thế về vị trí của VN, mức tăng trưởng kinh tế trên dưới 6% vẫn chưa đủ, VN hoàn toàn có thể đạt tốc độ tăng GDP cao hơn thế nữa để mang lại lợi ích cho toàn bộ dân số. Tất nhiên, điều đó chỉ có thể đạt được nếu có những cải thiện về quản trị, cơ sở hạ tầng… Nếu có cải cách, tôi thật sự lạc quan về kinh tế VN.

Phóng to

Ông Joergen O. Moeller, nghiên cứu viên cao cấp Viện Nghiên cứu Đông Nam Á - Ảnh: H.Giang

* Ông từng nói rằng nếu như khái niệm về năng suất lao động kiểu cũ là một người lao động tạo ra bao nhiêu sản phẩm trong vòng một giờ, thì hiện nay năng suất phải được hiểu là cần bao nhiêu đầu vào để tạo ra được một sản phẩm đầu ra. Ông nghĩ thế nào về điều này trong bối cảnh ở VN?

- Nếu anh không nhận thức được chuyện giá cả hàng hóa (đầu vào) gia tăng thì anh sẽ không thể cạnh tranh được vì sẽ phung phí tài nguyên, nguồn lực trong quá trình sản xuất khi các nguồn lực ngày càng khan hiếm. Vì vậy, chính phủ cần có thông điệp, truyền thông rõ ràng với doanh nghiệp trong việc tiết kiệm. Càng đưa thông tin ra sớm cho cộng đồng doanh nghiệp, họ càng trở nên cạnh tranh hơn và càng có lợi cho người dân.

Hiện nay, nền kinh tế VN bắt đầu cải thiện sau vài năm không tốt lắm. Tôi phải công nhận là việc xoay chuyển nền kinh tế khi còn khủng hoảng toàn cầu không phải là chuyện dễ dàng.

Hi vọng khi tăng trưởng toàn cầu cao hơn thì VN sẽ gặp thuận lợi hơn trong quản lý kinh tế. Nhưng những ai thắng cuộc chính là người giải quyết việc khó ngay cả trong thời điểm triển vọng kinh tế còn tốt. Họ luôn tính đến tiết kiệm, tính hiệu quả... kể cả khi tình hình còn tốt. Các bạn cần phải nhất quán trong việc cải thiện tính cạnh tranh của nền kinh tế. Chế biến thực phẩm, chế tạo máy móc, công nghệ cao,… các bạn đều có cả rồi. Giờ hãy xông lên nắm bắt cơ hội.

* Một trong các cơ hội quan trọng hiện nay là nhiều nhà sản xuất dịch chuyển cơ sở của mình ra khỏi Trung Quốc và tìm đến các nước trong khu vực Nam Á, Đông Nam Á. Theo ông, VN nên nắm bắt cơ hội này như thế nào?

- Đúng là Trung Quốc sẽ kém cạnh tranh hơn vì lực lượng lao động của họ đang giảm xuống với tình hình dân số già đi. Dân số VN và lực lượng lao động VN tiếp tục gia tăng, giúp VN có lợi thế cạnh tranh, xuất khẩu được nhiều hơn và tiếp tục hưởng lợi từ toàn cầu hóa. Nền giáo dục của VN cũng tương đối tốt, kể cả theo tiêu chuẩn quốc tế.

VN lại có truyền thống chú trọng giáo dục, người VN được giáo dục tốt hơn so với nhiều đối thủ cạnh tranh khác. Do đó cũng dễ dàng hơn trong việc khiến người lao động hiểu rằng họ cần phải nâng cao chất lượng làm việc của mình. Điều đó có nghĩa là VN có thuận lợi hơn so với nhiều nước khác trong quá trình sử dụng chất lượng lao động làm tiêu chí cạnh tranh về dài hạn.

* Nhưng làm thế nào để giải quyết việc nâng cao chất lượng lao động, kéo theo tiền lương tăng cao đồng thời với việc thu hút các lĩnh vực sản xuất thâm dụng lao động với các chủ đầu tư tìm kiếm lợi thế tiền lương thấp và sản xuất các sản phẩm giá rẻ?

- Ban đầu anh vẫn phải cạnh tranh về giá để lọt được vào phòng (tức vào chuỗi sản xuất cung ứng toàn cầu - PV). Vào được bên trong rồi ta mới có thể ngồi xuống một chiếc ghế bành êm ái để bắt đầu cạnh tranh về chất lượng.

* Đó chính là những gì đang diễn ra ở Trung Quốc. Họ đang chuyển hướng sang thu hút các ngành có giá trị gia tăng cao hơn và giá nhân công ở đó cũng đang tăng lên?

- Nhưng với Trung Quốc, chuyện đó sẽ khó làm hơn.

* Tại sao?

- Bởi vì Trung Quốc rộng lớn hơn nhiều và lực lượng lao động lại đang giảm, đồng nghĩa với việc họ phải dùng nhân công từ các vùng ngoại vi, những nơi không có cùng trình độ giáo dục. VN nhỏ hơn và trình độ giáo dục bình quân cao hơn Trung Quốc.

* Cảm ơn ông.