Bà Đinh Thị Vân - ủy viên thường trực HĐND tỉnh Ninh Thuận - đặt ra câu hỏi HĐND có thực quyền hay không, đồng thời cho rằng luật quy định quyền lực của HĐND rất lớn, nhưng để đảm bảo quyền lực đó thật sự và hiệu quả lại phụ thuộc vào năng lực của đại biểu. Tuy nhiên, hiện nay cơ chế tổ chức bộ máy HĐND chưa đủ mạnh, đại biểu chuyên trách rất ít.

Bà Vân cũng cho rằng với cơ cấu đại biểu, tổ chức bộ máy như hiện nay khó đảm bảo thực quyền của HĐND vì số lượng đại biểu chuyên trách được bố trí khoảng 10% tổng số đại biểu là một tỉ lệ thấp, trong khi đa số đại biểu là kiêm nhiệm và họ sẽ lo chức năng chuyên môn của mình trước, lo nhiệm vụ của đại biểu sau.

Bà Vân kiến nghị cơ chế, quy định của pháp luật cần sửa đổi, bổ sung nhằm đảm bảo tăng số lượng đại biểu chuyên trách. Bà cũng kiến nghị cần ban hành Luật giám sát của HĐND, trong đó quy định rõ chế tài nhằm đảm bảo thực hiện các kiến nghị, yêu cầu sau giám sát của HĐND đối với các cơ quan chấp hành.

Thừa nhận “sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng là định hướng và bảo đảm để HĐND quyết định các nhiệm vụ kinh tế - xã hội ở địa phương”, tuy nhiên ông Lưu Quốc Thanh - trưởng Ban văn hóa - xã hội HĐND tỉnh Khánh Hòa - cho rằng thực tế vẫn còn trường hợp Đảng làm thay Nhà nước, Đảng quyết định những vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.

Ông Thanh cũng nêu một thực tế tại kỳ họp HĐND tỉnh, các đại biểu (đa số là đảng viên) không thể quyết định những vấn đề trái với nghị quyết của tỉnh ủy, mặc dù có những vấn đề chưa thật sự phù hợp. Do vậy, nhiều trường hợp việc biểu quyết của HĐND tỉnh mang tính hình thức, hoạt động của HĐND chưa được đánh giá và quan tâm đúng mức, hiệu lực và hiệu quả của HĐND chưa cao.

Ông Thanh cho biết tỉnh đã quyết liệt cải tiến mối quan hệ giữa các cấp ủy Đảng với hoạt động HĐND. Theo đó, tất cả những vấn đề, nội dung thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND tỉnh, trước khi ban cán sự Đảng UBND tỉnh trình ban thường vụ tỉnh ủy đều phải có ý kiến thẩm tra của cấp thẩm quyền HĐND.

Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ, ông Đặng Văn Xướng - chủ tịch HĐND tỉnh Long An - cho rằng: muốn HĐND thực quyền hơn nữa cần giảm đại biểu là những người đang đảm nhiệm tại các cơ quan chấp hành, thay vào đó là những đại biểu không có những ràng buộc khiến họ phải e ngại đụng chạm khi phát biểu ở nghị trường. Họ chỉ đứng về phía lợi ích chung của cử tri, về phía lẽ phải và không chịu áp lực nào cả.