Phóng to

Anh Lê Thanh Sang (phải) và anh Bùi Nguyễn Thế Kiệt, cán bộ kỹ thuật ban quản lý rừng phòng hộ Cần Giờ, thu thập số liệu điều tra sinh trưởng của rừng đước (ảnh chụp chiều 27-11) - Ảnh: Minh Đức

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Trung Tín, phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho rằng RNMCG của TP.HCM có điều kiện rất đặc biệt, là một hệ sinh thái trung gian giữa thủy vực và trên cạn, hệ sinh thái nước ngọt và nước mặn, có một quần thể phong phú các loại động - thực vật rừng trên cạn và thủy sinh.

Trước 1975, RNMCG bị chất độc hóa học diệt gần như hoàn toàn. Sau ngày đất nước thống nhất, Thành ủy và UBND TP.HCM đã quyết định khôi phục RNMCG với các loại cây, con vốn có trước đây để hệ sinh thái được phát triển theo quy luật tự nhiên.

Từ năm 1978, lãnh đạo TP đã chỉ đạo trồng rừng để rồi sau đó 20 năm, TP đã trồng khoanh nuôi, tái tự nhiên được trên 30.000ha rừng, biến vành đai trắng trong chiến tranh thành vành đai xanh cho TP.

Được khôi phục đẹp nhất

GS.TS Nguyễn Hoàng Trí, tổng thư ký Ủy ban quốc gia Chương trình con người sinh quyển VN, nhắc lại trong hội nghị quốc tế “Hậu quả của chất độc hóa học lên con người và thiên nhiên” diễn ra tại TP.HCM năm 1983, GS S.Snedaker (Trường ĐH Cornell, Mỹ) từng phát biểu: “VN phải cần ít nhất một nửa thế kỷ để khôi phục lại RNMCG”.

“Thế nhưng với nỗ lực của chính quyền và nhân dân TP.HCM, chỉ trong vòng chưa đầy một thập niên, RNMCG đã được khôi phục và trở thành khu rừng tái sinh nhân tạo quan trọng như lá phổi xanh cho TP. Giờ đây khu dự trữ sinh quyển RNMCG được các chuyên gia nước ngoài đánh giá là rừng ngập mặn được khôi phục đẹp nhất Đông Nam Á” - GS.TS Nguyễn Hoàng Trí bày tỏ.

Để khôi phục màu xanh cho rừng Cần Giờ, cuối những năm 1970 và đầu những năm 1980, nhân dân TP, cán bộ lâm nghiệp, thanh niên, đoàn viên, lực lượng Thanh niên xung phong, thiếu nhi..., từng đoàn người đến Cần Giờ trồng rừng. Rừng Cần Giờ từ đó đã được phủ xanh, bảo vệ và không ngừng phát triển đa dạng sinh học. Đến nay, RNMCG đã có khu dự trữ sinh quyển với tổng diện tích lên đến gần 76.000ha.

Bảo vệ “lá phổi xanh”

Trước nhiều thách thức đặt ra cho việc bảo vệ được sức bền hệ sinh thái khu dự trữ sinh quyển RNMCG, theo GS.TS Nguyễn Hoàng Trí, TP phải đầu tư nhiều hơn nữa cho những nghiên cứu khoa học cơ bản để xây dựng các định hướng và phương pháp luận về sinh học bảo tồn để phát triển rừng và duy trì bền vững các dịch vụ sinh thái mà RNMCG mang lại.

Để từ đó đối phó trước những tác động như nhiệt độ khí quyển tăng cao, lượng mưa giảm, xâm nhập mặn, triều cường, nước biển dâng, tình hình sâu bệnh, vi khuẩn và nấm hại cũng như mật độ dày đặc của cây rừng đang kìm hãm sự phát triển của khu dự trữ sinh quyển RNMCG.

Nhóm nghiên cứu của Phân viện Khoa học lâm nghiệp Nam bộ do TS Phạm Thế Dũng đứng đầu đã chỉ ra rằng tỉ lệ cây rừng bị sâu bệnh cao nhất tại khu dự trữ sinh quyển RNMCG ở độ tuổi 32-27, chiếm tới 28,7%; tiếp đến là 23,8% ở cây có độ tuổi 27-22 năm; với 10,9% ở cây từ 22-17 tuổi và giảm dần ở những độ tuổi cây tiếp theo.

Do đó, theo TS Viên Ngọc Nam - giảng viên Trường ĐH Nông lâm TP.HCM, việc không tỉa thưa RNMCG suốt những năm qua làm rừng bị sâu bệnh tàn phá dẫn đến chết cây rừng, chất lượng rừng và đa dạng thực vật rừng ngập mặn giảm rõ rệt. “Chúng ta cần cho tỉa thưa rừng trong thời gian tới. Đây là biện pháp lâm sinh, tác động đến rừng nhằm tạo điều kiện sinh trưởng và phát triển tốt” - TS Viên Ngọc Nam nói.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Trung Tín cho biết UBND TP sẽ xem xét, nghiên cứu kỹ và chắc chắn sẽ cho tỉa thưa rừng trong thời gian tới. Tuy nhiên công tác kiểm tra giám sát cũng cần phải tăng cường khi triển khai tỉa thưa rừng để không xảy ra những tiêu cực đáng tiếc như lợi dụng việc tỉa thưa để chặt phá khai thác rừng bừa bãi.

Ông Nguyễn Trung Tín cam kết: “Trách nhiệm của TP.HCM là tiếp tục đóng vai trò tích cực trong công cuộc phát triển bền vững khu dự trữ sinh quyển RNMCG, nhằm góp phần giảm thiểu những tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu. Chúng ta phải bảo vệ khu dự trữ sinh quyển RNMCG vì đây là di sản, tài sản để lại cho thế hệ mai sau”.