Phóng to

Tiến sĩ triết học Oscar Brenifier - Ảnh: Nga Linh

Trong lịch làm việc kéo dài đến ngày 20-3 tại VN, ông còn thực hiện một loạt hoạt động thực hành tư duy cùng giáo viên, phụ huynh và học sinh của nhiều trường THPT, THCS ở Hà Nội và TP.HCM. Trao đổi với Tuổi Trẻ về loạt sách Tư duy cùng bé, tiến sĩ triết học say mê hai triết gia Socrates và Lão Tử này nói: “Tôi viết cho trẻ con nhưng sự thật tôi đang nhắm đến đối tượng độc giả là cha mẹ chúng!”.

* Ðể làm một phép thử, tôi giới thiệu sách Tư duy cùng bé cho một đồng nghiệp. Nhưng chị từ chối vì “không muốn bị áp đặt phương pháp dạy con”. Ông đã chuẩn bị như thế nào để đối mặt với phản ứng trái chiều của các phụ huynh?

- Phản ứng của cô đồng nghiệp ấy rất điển hình, thậm chí nhiều phụ huynh nổi giận hay vứt bỏ cuốn sách của tôi đi. Ví dụ, thầy cô và phụ huynh rất ngại khi tôi dạy trẻ về sự nói dối hay về những điều “cấm kỵ” khác như sex. Nhưng nếu bạn không chỉ cho đứa bé biết những “cấm kỵ” đó là gì, bạn đang gián tiếp dạy chúng làm những việc đó một cách lén lút, không công khai. Chúng sẽ không biết phân biệt đâu là đúng, đâu là sai.

Tôi chỉ có một tuần ở VN và sẽ đặt ra rất nhiều câu hỏi cho những phụ huynh cùng mối quan tâm. Ðừng lo lắng nếu con bạn thường xuyên đặt câu hỏi, đừng sợ hãi khi phải trả lời những câu hỏi của chúng. Tự thắc mắc những điều xung quanh cuộc sống nghĩa là trẻ em vượt qua nỗi sợ người lớn, học cách nói chuyện với người lớn, thừa nhận rằng đã là trẻ con ai cũng cần được bố mẹ dẫn dắt.

Nếu bố mẹ chịu lắng nghe, họ sẽ bất ngờ khi tìm hiểu về tư duy của trẻ, những vấn đề có thể nảy ra trong suy nghĩ của chúng, hay nhận ra được rằng trẻ con dù bé vẫn cố hiểu mọi chuyện cũng như đưa ra ý kiến của mình.

Phóng to

Chùm sách Tư duy cùng bé xuất bản tại VN gồm các cuốn: Tốt xấu là gì nhỉ?, Hạnh phúc là gì nhỉ?, Hiểu biết là gì nhỉ?, Yêu thương là gì em nhỉ?, Em là ai nhỉ? và Những thắc mắc của em về cuộc sống - Ảnh: Nga Linh

* Từ khi nào ông biết những điều ông viết cho độc giả nhí thuyết phục được cả người lớn?

- Câu chuyện xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ, có một bà mẹ kể cho tôi về phản ứng của cô con gái khi đang ngồi sau xe mẹ và đọc sách. Cháu bé thốt lên: “Mẹ ơi, cuốn sách này thật kỳ lạ vì nó rất hiểu con!”. Không phải những gì tôi thuyết trình hay báo chí giới thiệu thuyết phục bà mẹ, chính câu nói của đứa con thôi thúc bà tìm đọc xem “cái gì mà hiểu con đến thế”. Tập sách kỳ thực đưa ra những câu hỏi rất cơ bản mà người lớn hoặc trả lời cho xong hoặc lảng tránh.

Tới Hà Nội chưa đầy 20 tiếng, từ vựng mà tôi được nghe nhiều nhất là “busy” (bận rộn). Trẻ con có thể dành hàng giờ trên mạng với những cuộc tán gẫu không có nội dung vì chúng có nhu cầu đối thoại. Còn cha mẹ chỉ đủ 5 giây để hôn nhẹ vào má chúng, thay vì vài tiếng để trả lời những câu hỏi của con trẻ. Tôi tò mò muốn biết những vị phụ huynh VN có đồng tình với tôi không, có chịu dừng lại một vài phút, ngồi xuống uống một tách trà và... bắt đầu trò chuyện với con trẻ theo cách mà chúng kỳ vọng.

* Ông dành những phương pháp cụ thể nào cho trẻ em ở từng khu vực trên thế giới, đặc biệt những độc giả nhí VN mà ông sắp tiếp cận?

- Ở từng quốc gia, tôi gặp phải những vấn đề khác nhau. Ðôi khi văn hóa quyết định tính cách con người nên trước hết phải tìm hiểu kỹ nền văn hóa. Ở Pháp, nơi chủ nghĩa cá nhân là độc tôn, sự cạnh tranh giữa những đứa trẻ vô cùng lớn. Khi tôi đưa ra một câu hỏi, một bài tập, các em chỉ tập trung “ai sẽ là số 1”. Tôi phải giải thích rằng vấn đề không phải là tìm ra người giỏi nhất mà là học cách xây dựng ý tưởng, thực hiện kế hoạch trong một tập thể.

Tại Na Uy, bạn bị cấm kỵ nói đến một điều khác biệt nên trẻ con răm rắp bắt chước nhau, nói và làm đều giống hệt nhau. Ở Mỹ, trẻ con quá thực dụng, chúng mất hẳn khả năng tưởng tượng. Hay đặc biệt gây ấn tượng với tôi, ở Trung Quốc người trẻ rất ngại phải nói từ “có” hoặc “không”, đặc biệt “không” là một “từ xấu”. Trong bất kỳ vấn đề bắt buộc phải trả lời khẳng định hoặc phủ định như thế, thay vì dứt khoát họ đều rất vòng vo.

Nhưng thực tế ở bất kỳ đâu trẻ em đều có những câu hỏi giống nhau, ngay cả VN. Tôi mong điều mà nhiều người mong, cuốn sách hay những hành trình về triết học, tâm lý sẽ giúp con người, đặc biệt từ tấm bé, “tự hiểu chính bản thân”, từ đó học cách tự chủ, không sợ hãi... - điều đã làm nên sự nổi tiếng của Socrates.