- Theo một nhà nghiên cứu ở miền Trung câu trên nằm trong tuồng Đồ tiếu họ Đàm, và nhân vật chính là ông Đàm đúng là có hai vợ. Các câu ca lục bát liên quan đến câu này theo thứ tự như sau:

Bà vợ bé ông Đàm hát trước:

Bây giờ sông lặng nước yên Sào kia nhớ bến chống thuyền lại chơi.

Ông Đàm hát đáp:

Sào thì nhớ lắm ai ơi Cách đồn quan phủ không xuôi được đò.

Bà vợ lớn lên tiếng:

Sông kia ai cấm ai dò Muốn xuôi thì nộp thuế đò mà xuôi.

Ông Đàm:

Chẳng buôn chẳng bán thì thôi Nộp quan hết vốn còn xuôi nỗi gì.

Cuối năm, chúng tôi muốn tìm một bài thơ của nhà thơ nào nổi tiếng của Việt Nam nói về cảm nhận cuối năm có liên hệ với cuộc đời để đề tặng bạn ở xa, BPVH giúp chúng tôi được không? (nguyen_minhthanh@...)

- Nếu ý bạn như vậy, thì chắc là nên chép tặng người bạn ấy bài thơ Cuối năm của Chế Lan Viên:

Ngã ba trụi lá cây bàngCuối năm nghe rõ thời gian qua cànhNghe chim ngày tháng bay nhanhNăm đi như có đời mình theo điXôn xao hoa trắng lại vềThời gian lại gọi bên kia rặng đàoLòng vui ta có thơ chàoXuân đâu buộc ngựa bên rào đợi ta.

1962

Chúng tôi đọc một bài viết của thi sĩ Đông Hồ, trong đoạn nói về Hoạn Thư và Thúy Kiều, Đông Hồ viết thế này: “Cứ nghe kỹ lại lần nữa câu mắng mỏ: Tiểu thư vội thét con Hoa/ Khuyên chàng chẳng cạn thì ta có đòn. Lời mắng chi mà mắng lạ mắng lùng như vậy. “Khuyên chàng chẳng cạn” đáng lẽ “thì ngươi có đòn” mới phải. Đàng này Hoạn Thư lại nói chệch đi, bằng cách nói kênh kiệu: Khuyên chàng chẳng cạn thì ta có đòn, làm cho câu mắng mỏ trở thành âu yếm, mắng yêu”. Xin hỏi BPVH cách nhận xét của Đông Hồ như vậy có hợp lý không? Trong bối cảnh ấy, cách nói “ta có đòn” với “ngươi có đòn” cách nào đúng hơn? (Nhóm bạn ở Bình Định)

- Chúng tôi đã tìm hiểu bài viết Năm ba điều nghĩ về Truyện Kiều của Đông Hồ với đoạn văn mà quý vị trích trên đây. Cùng với việc xem lại Truyện Kiều, chúng tôi cho rằng cách diễn giải của Đông Hồ trong đoạn trên thể hiện ông không rõ cách nói “thì ta có đòn” mà Nguyễn Du đã dùng. Trong bối cảnh Hoạn Thư sai Thúy Kiều (lúc này được đặt tên là “con Hoa”, làm người hầu trong nhà họ Hoạn) mời rượu Thúc Sinh, vì bất ngờ trước hoàn cảnh éo le, Thúc Sinh không uống, Hoạn Thư thét bảo Thúy Kiều phải mời cho Thúc uống bằng được, nếu không sẽ đánh đòn, thì cách nói “ta có đòn” phải hiểu là “ta có đòn cho ngươi đây”. “Ta có đòn cho ngươi” là cách nói thông dụng giữa người trên và kẻ dưới. Nguyễn Du vận dụng cách nói ấy trong bối cảnh Hoạn Thư và Thúy Kiều ở đây là rất đạt. Tiếc thay, có lẽ thi sĩ Đông Hồ không quen lối nói ấy của người miền ngoài nên mới lập luận “đáng lẽ “thì ngươi có đòn” mới phải”. Sự thật thì không phải, bởi trong trường hợp ấy nếu dùng đại từ “ngươi” thì phải là “thì ngươi bị đòn”, hoặc “thì ngươi ăn đòn” chứ không thể “thì ngươi có đòn” được. Bởi “có đòn” tức là cách nói “có đòn để cho ngươi”, tức ta có quyền phạt ngươi. Hi vọng quý vị cũng đồng ý với BPVH ở điểm này.

Phóng to Áo Trắng số 4 ra ngày 01/03/2013 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.