13/09/2012 06:30 GMT+7

Bán hàng đa cấp

DÃ QUỲ

TTC - .Bán hàng đa cấp là hoạt động lấy tiền từ túi người này bỏ sang túi người khác để sinh lợi cho mình dưới hình thức mua bán sản phẩm giá cắt cổ rồi tung hỏa mù lôi kéo nhiều người nhẹ dạ cả tin. Nói cho cùng, đây chỉ là hoạt động lừa đảo khiến cho nhiều người “tiền mất tật mang” - đặc biệt là giới sinh viên, dân xe ôm, người nghèo không có công việc ổn định... là miếng mồi ngon của đường dây này.

Giấc mơ “làm giàu không khó”

Không biết hoạt động bán hàng đa cấp du nhập vào nước ta từ khi nào, nó thuộc loại “không nói ra thì không ai biết”. Người tham gia vào hoạt động này chỉ nghe những lời dẫn dụ về viễn cảnh giàu sang một cách dễ dàng kiểu như: “không cần bằng cấp, không cần chuyên môn. Sẽ được đào tạo chuyên môn miễn phí, được làm việc trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, giờ giấc tự do, thu nhập vài nghìn USD một tháng”. Hay còn có tên gọi khác nghe sướng lỗ tai là “làm giàu không khó” kèm theo câu “xì-lô-gân” kiểu như: “tiền thì ở đâu cũng có, nhưng quan trọng là bạn lấy nó bằng cách nào?” cùng với hình ảnh “minh quạ” những ông to, bà béo đứng bên xế hộp “âu-đì” trị giá tiền tỉ hay biệt thự triệu đô với chức danh “Giám đốc kinh doanh”- “Giám đốc điều hành”- “trưởng nhóm bán lẻ”... khiến cho người tham gia mê tít thò lò, tưởng đâu làm giàu dễ như trở bàn tay.

Còn nhớ công ty bán hàng đa cấp đầu tiên bị khám phá vì “bán thịt lừa” nằm trên đường Hoàng Văn Thụ khiến dư luận thời đó nóng như chảo dầu rán và nhiều người nghĩ đây sẽ là lời cảnh tỉnh cho những ai nuôi giấc mơ “làm giàu không khó”. Thế nhưng, theo tìm hiểu của chúng tôi thì hiện nay các công ty bán hàng đa cấp ngày đang ăn nên làm ra trên chính sự nhẹ dạ cả tin của người khác. Lợi nhuận từ công việc kinh doanh này là khi bán một sản phẩm như: máy sục khí ozone, thực phẩm chức năng hoặc “phụ tùng” của quý chị em - mà theo đồn thổi thì có thể giúp nâng ngực, trị ung thư - với giá cắt cổ (còn tác dụng ra sao chỉ có giời mới biết) thì người bán sẽ được hưởng hoa hồng từ 30-40%, rồi người kế tiếp giới thiệu, lôi kéo thêm người khác tham gia, mua sản phẩm thì người trước chỉ được hưởng vài phần trăm, số lợi nhuận giảm dần, nhưng bù lại người đó được chức danh “trưởng nhóm” hay “chuyên viên bán hàng” gì đó.

Và điều bắt buộc là khi muốn tham gia, phải bỏ ra số tiền lớn để mua sản phẩm, nhưng khi mua rồi, không biết dùng sản phẩm vào mục đích gì nên “của đau con xót”, thế là phải ra sức lôi kéo, dụ dỗ người khác tham gia để gỡ vốn và kiếm lời. Mà cái chuyện dụ người khác mua hàng cũng khó, có khi cả tháng chưa dụ được ai, trong khi đó ngày nào cũng phải ăn, tiền xăng xe cộ, điện thoại để dụ, rồi thời gian để dự hội thảo, nên tính ra, thu nhập hàng tháng của người tham gia bán hàng đa cấp còn thua cả phụ hồ.

Ông Long - một nạn nhân của bán hàng đa cấp than thở: “Tưởng đâu ngon ăn, tui đi vay tiền mua bộ sản phẩm là thực phẩm chức năng hơn 3 triệu bạc để trị bệnh “trên bảo dưới làm ngơ” với hy vọng được làm giàu. Nhưng mua về uống gần hết vẫn không có tác dụng gì, sáng đi từ gà gáy đến tối mới về, hơn cả tháng mà chưa kiếm được thành viên mới để bán sản phẩm, trong khi đó ngày nào cũng bị người ta tới nhà chửi đòi nợ. Giờ mới biết mình bị lừa, tham gia cái này là làm nghèo không khó chứ giàu có nỗi gì!”.

Ngậm bồ hòn làm ngọt!

Thường để lôi kéo thành viên tham gia làm mạng lưới, bao giờ các công ty cũng thuê mướn hội trường hoành tráng để tổ chức hội thảo, thuyết trình. Rồi lôi đâu ra mấy ông thuộc loại “cha căng chú kiết” nào đó tới dự và giới thiệu họ là chuyên viên, giám đốc chi nhánh cùng với tiểu sử “nghèo rớt mồng tơi, nhưng chỉ sau vài năm công tác đã có tiền tỉ trong tay, được công ty tài trợ đi du lịch nước ngoài, giao lưu với các đối tác, chuyên gia đi khắp thế giới như đi chợ...” nên ai nghe cũng ham. Bởi thế nhiều người sau khi dự hội thảo, thuyết trình xong sẽ không ngần ngại bỏ ra vài triệu mua sản phẩm để được làm thành viên với hy vọng đổi đời, để rồi khi phát hiện ra bị lừa thì chỉ còn biết “ngậm bồ hòn làm ngọt”!

đi lừa người khác như hai vợ chồng ông Thái - người Miền Tây, ở trọ cùng tôi là một ví dụ. Không biết nghe dụ dỗ thế nào, cả hai vợ chồng quyết định bán chiếc xe gắn máy là tài sản duy nhất và vay mượn thêm để mua sản phẩm. ông chồng thì mua thực phẩm chức năng trị ung thư, vợ mua sản phẩm áo nâng ngực nano, kem làm săn ngực và “phụ tùng” có khả năng trị các bệnh viêm nhiễm của phụ nữ. Mua xong, cả hai đem về đi gõ cửa các phòng chào bán, nhưng khổ cái là cả khu trọ này ai cũng nghèo, chạy ăn từng bữa, lấy đâu ra số tiền lớn để mua sản phẩm trị bá bệnh.

Sau hơn một tháng lội bộ, đi xe buýt, xe ôm để bán sản phẩm khắp nơi mà không ai mua, trong khi đó tiền ăn, tiền nhà trọ, tiền lời cùng hàng trăm thứ phí khác ngày nào cũng chi tiêu khiến hai vợ chồng điêu đứng mất ăn mất ngủ. Phải bỏ cuộc về quê cầm cố đất lấy tiền lên trả nợ, rồi xin vào công ty làm công nhân kiếm tiền về quê chuộc đất.

“Lúc đi dự hội thảo, tui thấy ai cũng sang trọng, đi xe hơi, nên cứ tưởng họ giàu nhờ tham gia làm thành viên và bán hàng nên ham. Ai ngờ tham gia, mua hàng rồi mới biết mình bị lừa. Đợt dính vô vụ đó, hai vợ chồng sụt cả chục ký lô, giờ nghĩ tới, sợ còn hơn sợ tà!” - ông kể.

Cùng cảnh ngộ bị lừa là cô sinh viên tên Loan ở đường Sư Vạn Hạnh, quận 10. Vì khó khăn nên cô phải đi xin việc làm thêm, ngày nọ không biết trời xui đất khiến thế nào cô lạc vào khu vực gần “đại bản doanh” của công ty bán hàng đa cấp L.H trên đường Cộng Hòa. Tại quán nước trước cổng công ty, Loan được một em tên Hoa tới làm quen và giới thiệu mình là trưởng nhóm bán hàng của công ty, hôm nay đến công ty dự hội thảo. Qua câu chuyện vỉa hè, hai người nhanh chóng kết thân vì theo lời của Hoa nhỏ to tâm sự với Loan thì “thấy em hiền, lại mới ra trường nên chị mới giúp, chia sẻ khó khăn cho em, nghĩa là chị chấp nhận chia bớt lợi nhuận của chị cho em, để em có điều kiện đến trường”. N

ghe lời tâm sự “rút hết ruột gan” như thế, đàn ông còn mủi lòng chứ nói chi phụ nữ. thế là Hoa theo chân “bà chị tốt bụng” vào dự hội thảo và dốc hết tiền mặt ở quê gởi lên đóng học phí đưa cho “bà chị” để mua bộ sản phẩm kem chống lão hóa, làm đẹp, săn chắc da, chống tia cực tím loại bỏ tế bào ung thư có giá hơn 3 triệu đồng với hy vọng kiếm người để bán lại là mình bỏ túi gần phân nửa tiền lời. Vậy mà hơn một tháng ròng rã bỏ công việc, học hành để lang khắp hàng cùng ngõ hẹp, tận dụng các mối quan hệ cô cũng không bán được, nên tiền vốn còn không lấy lại, nói chi đến tiền lời. Nên cô đành mang về quê lừa người thân để bán.

“Bán được hàng, lấy lại vốn, em mừng như bắt được vàng, nhưng hơn nửa tháng nay, ngày nào cũng nơn nớp lo sợ người dưới quê gọi lên chửi trả lại hàng. Lạy trời mọi việc suông sẻ chứ không thì em chỉ có nước chết! giờ em sợ bán hàng đa cấp lắm rồi!”. Hoa kể giọng như muốn khóc.

Theo qui định của công ty bán hàng đa cấp thì người chung một nhóm không được giành khách hàng của nhau, hàng đã mua rồi thì miễn đổi hoặc trả lại, nên khi lỡ mua hàng rồi họ phải tìm mọi cách đẩy cái của nợ đó sang người khác để mong lấy lại vốn và lôi kéo người khác tham gia kiếm lời. Nên đó là lý do trong thời gian thực tế bài viết, tôi bị Hoa và ông Thái tra tấn cả ngày lẫn đêm, gọi điện mời mua sản phẩm và rủ “ngày mai công ty tổ chức hội thảo, có rảnh thì lên đó tham gia cho vui, coi làm được thì làm kiếm tiền xài”.

Thời buổi “của khó người khôn” nên giấc mơ kiếm được công việc có thu nhập cao là ước mơ chính đáng của nhiều người, nhưng tham gia bán hàng đa cấp để “làm giàu không khó” thì nghèo là cái chắc.