[AUDIO id=1426665034792 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/18/Gx1XEsyk.mp3[/AUDIO]

Nhìn lại 40 năm, nhịp độ tăng trưởng kinh tế thành phố thường cao gấp 1,5-1,6 lần so với cả nước. Trong ảnh là khu ký túc xá công nhân - khu chế xuất Tân Thuận.

Chúng ta không thể nào quên lần đầu tiên đồng bào ta phải ăn cơm độn bo bo, bột mì và khoai sắn. Việc cung cấp theo định lượng cho cán bộ, nhân viên và nhân dân lao động giảm sút cả về số lượng và chất lượng. 

Chỉ số giá cả thị trường tăng nhanh. Công nhân xí nghiệp quốc doanh phải nghỉ việc ăn lương 70% vì thiếu nguyên vật liệu, vật tư. Thành phố đã phải “chạy ăn từng bữa” cho 3,5 triệu dân. Lúc sinh thời, đồng chí Võ Văn Kiệt thường hay kể lại chuyện vui.

Thời gian làm chủ tịch UBND TP.HCM, mỗi khi đến vùng ĐBSCL để chạy lương thực, thực phẩm cho nhân dân TP, những đồng chí lãnh đạo ở các địa phương thường hay trêu gọi đồng chí bằng biệt danh “ông chủ tịch gạo”... Đồng chí Mai Chí Thọ: “chủ tịch hộ khẩu”, “chủ tịch nhà”, “chủ tịch xe Honda”.

Đỉnh điểm của sự khủng hoảng về kinh tế và đời sống tại TP.HCM đã thể hiện tập trung trong những năm 1979-1980, kéo theo hệ lụy của sự khủng hoảng lòng tin trong quần chúng.

Sự liên tục leo thang lạm phát với những con số phi mã đã làm phát sinh hiện tượng thợ thuyền rời nhà máy, công nhân viên chức bỏ cơ quan và làn sóng “thuyền nhân” đi vượt biên, di tản.

Những năm tháng đó, tại văn phòng của thường trực Thành ủy TP.HCM ở đường Trương Định, Q.3, cũng như khi đi xuống các cơ quan, xí nghiêp, nhà máy, công nông trường... các đồng chí lãnh đạo Thành ủy Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt đã hiệu triệu giai cấp công nhân, nhân dân lao động và viên chức nhà nước phải “tự cứu lấy mình” với tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm nhằm thoát khỏi sự trói buộc của cơ chế quản lý kinh tế quan liêu bao cấp, duy ý chí, tìm ra những biện pháp xác đáng để giải quyết những vấn đề kinh tế - xã hội bức xúc phù hợp với tình hình thực tế của thành phố.

Giai đoạn này đã được đồng chí Võ Văn Kiệt hình tượng hóa gọi là “thời kỳ tháo gỡ” hay “cởi trói” để làm “bung sản xuất” của xã hội.

Đánh giá về thời kỳ này, Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ III đã khẳng định: “Mười năm đầu sau giải phóng là thời kỳ đặc biệt trong quá trình ổn định, khôi phục, xây dựng và bảo vệ TP.HCM.

Đó là thời kỳ Đảng bộ và nhân dân TP.HCM đã có những đóng góp quan trọng vào đường lối chung của Đảng. TP.HCM cùng với các tỉnh miền Nam đóng góp rất quan trọng để có nghị quyết Đại hội lần thứ VI của Đảng - đại hội đổi mới về đường lối, đổi mới kinh tế.

Nhìn lại 40 năm, nhịp độ tăng trưởng kinh tế thành phố thường cao gấp 1,5-1,6 lần so với cả nước; sự đóng góp của thành phố ngày càng cao (những năm trước khoảng 13%, những năm gần đây chiếm 20% GDP cả nước).

Nhờ lực lượng sản xuất phát triển nhanh như các khu công nghiệp, khu chế xuất, các xí nghiệp vừa, nhỏ với tốc độ tăng trưởng nhanh nên tạo ra nguồn thu ngân sách với quy mô ngày càng lớn, đứng đầu cả nước (chiếm 20-30%/cả nước), thành phố có nguồn vốn ngày càng lớn để giải quyết những vấn đề bức xúc của thành phố như cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội: cầu đường, bến cảng, kênh rạch, nhà ở, xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, trường đại học, bệnh viện...

Bên cạnh những thành tích đã đạt được, thành phố cũng đang đứng trước những khó khăn thách thức cần phải có quyết tâm cao để vượt qua trên con đường phát triển nhanh, bền vững để xứng đáng là thành phố anh hùng, mang tên Bác Hồ vĩ đại.

Đó là quy hoạch và quản lý đô thị chưa xứng tầm với thành phố văn minh, hiện đại; hạ tầng kỹ thuật và xã hội chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và cải thiện dân sinh thành phố sẽ trên 10 triệu dân và còn cao hơn; hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh chưa cao; tiềm năng khoa học và công nghệ chưa phát huy đúng mức; các tệ nạn xã hội và tội phạm diễn biến phức tạp; việc xây dựng hệ thống chính trị chưa ngang tầm với nhiệm vụ trong thời kỳ mới, chưa tiến hành đồng bộ với việc cải cách bộ máy hành chính, chống tiêu cực và tham nhũng.

Từ hoạt động thực tiễn phong phú của Đảng bộ TP.HCM trải qua chặng đường lịch sử 40 năm, chúng ta có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, nổi bật là bài học về sự phát huy tính năng động, sáng tạo. Thành phố vượt qua khó khăn đóng góp to lớn vào sự nghiệp chung cả nước.

_________

(*) Trích phát biểu tại hội thảo khoa học “TP.HCM - 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập” tổ chức ngày 17-3.