Qua buổi trả lời chất vấn của ông bộ trưởng Bộ Giáo dục - đào tạo trước các đại biểu Quốc hội gần đây, cử tri cả nước mới hiểu ra rằng người nhát gan nhất là… các vị quan chức của bộ này.

Ông bộ trưởng phát biểu như sau: “Trong tay thứ trưởng thay mặt tôi đi họp không có con số 34.000 tỉ đồng mà một đồng chí cấp vụ ngồi sau trao lên tờ giấy… Thưa Quốc hội, thưa các đồng chí lãnh đạo… thông cảm cho là anh em dự phiên họp quan trọng như vậy, trang nghiêm như vậy nên bị khớp”. Chỉ là đi dự họp giải trình đề án cải cách giáo dục trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội thôi mà từ thứ trưởng xuống đến các vị lãnh đạo cấp vụ đã khớp rồi thì kể ra cũng… tội nghiệp thiệt. Ông bộ trưởng nói chân tình như vậy thì Quốc hội thông cảm cho rồi. Thế nhưng trong câu nói của ông còn mấy cái lắt léo mà nếu tôi không mạo muội bàn tới thì e rằng rất có lỗi với bạn đọc.

Trước hết, ông nói “anh em dự phiên họp quan trọng… nên bị khớp”. Tôi hiểu nôm na là vầy: Trước nay, thứ trưởng và các vị cấp vụ ấy có đi dự nhiều cuộc họp (ngành giáo dục đào tạo là vua họp mà!) thế nhưng toàn là những buổi họp không quan trọng nên không bị khớp. Thực ra, ngành ta muốn làm cho… nhà giáo bên dưới khớp thì đúng hơn. Cách đây mấy chục năm, tôi lỡ dại góp ý mấy câu chân thành mà bị một vị phó giám đốc sở rầy rà te tua như cái xác mướp. Nói thật lần ấy tôi không khớp chút nào; không hiểu vì sao thứ trưởng và cán bộ cấp vụ chẳng bị vị đại biểu nào rầy rà mà khớp, mới là dị kỳ toi.

Tiếp nữa, ông bộ trưởng nói thêm ý “dự phiên họp trang nghiêm nên bị khớp”. Ông nói kiểu này thì tôi phải hiểu là trước nay, các vị ấy có dự họp nhiều nhưng toàn là những buổi họp ít trang nghiêm hoặc không trang nghiêm nên không khớp. Bạn đọc có hình dung ra được thế nào là buổi họp ít trang nghiêm (hoặc không trang nghiêm) chăng nhưng tôi thì chịu botay.com. Bởi họp ít trang nghiêm hoặc không trang nghiêm thì họp làm cái gì nào?

Vâng, cứ cho rằng hôm ấy các vị cán bộ ngành giáo dục đào tạo khớp quá nên mới hoảng tiều đưa ra con số 34.000 tỉ đồng cho sự nghiệp đổi mới toàn diện bộ sách giáo khoa. Thế nhưng, khi bộ ta chủ động họp báo, nghĩa là hết khớp rồi, mà vẫn bung ra con số 34.000 tỉ đồng là cái làm sao? Chẳng lẽ thứ trưởng lại khớp trước anh em nhà báo vốn tác phong xuề xòa bình dân? Điều này giải thích làm sao đây, huớ bộ? Mà trời ơi, bộ khớp làm sao hay quá, cứ khớp lên, không bớt cho 1 tỉ đồng nào làm thuốc khiến anh em báo chí và người dân nghe muốn nóng lạnh luôn.

Nhân dân cả nước xem trực tiếp truyền hình việc ông bộ trưởng trả lời chất vấn của các đại biểu đều đồng thuận với câu hỏi của đại biểu Dương Trung Quốc rằng vì sao con số vu vơ như vậy cũng có thể đưa ra được trước diễn đàn trang nghiêm, quan trọng. Câu này có lẽ lại làm bộ ta khớp hơn nữa.

Tôi làm thầy giáo mấy chục năm, khi làm báo rồi vẫn còn tiếp tục làm thầy giáo, chưa bao giờ biết khớp điều gì. Bộ bảo tôi “Giáo khoa là pháp lệnh” nhưng khi thấy bài khóa nào không hay, câu văn nào không hay, ý tưởng nào sai, tôi vẫn mạnh dạn nói với học trò tôi cái ấy là không hay, cái ấy là sai. Nhà giáo ít nhất cũng phải có chút tự trọng để sống thực với chính mình và với các em học với mình chứ. Cái tệ hại nhất của ngành ta là tôn trọng một cách vô thức tính giáo điều, sợ sự đổi mới, không dám dung nạp và chấp nhận những cái mới.

Phải đợi qua 39 năm, người ta mới nghe được ý kiến chính thức của bộ rằng cách dạy ngoại ngữ của ta là sai lầm, nặng về phân tích ngữ pháp cho nên học hết lớp 12 mà học sinh vẫn không nói được, không nghe được ngoại ngữ. Tôi bảo đảm trước đây vài năm, nhà giáo dạy ngoại ngữ nào nói lên được điều ấy công khai trong buổi họp chuyên môn là sẽ bị “chém” ngay theo cung cách tiền trảm hậu tấu.

Mấy năm rồi, ta nghe ngành ta nói không chạy theo thành tích. Thì đây, kỳ thi phổ thông trung học đổi mới toàn diện năm nay lại cho ra kết quả tuyệt vời với 99% tốt nghiệp. Lẽ nào công tác tổ chức thi cử bị khớp trước dư luận xã hội nên tốt nghiệp cao vòi vọi như nhà chọc trời vậy? Xem vậy, ta biết ai nhát gan nhất trên đời.

ĐỒ BÌ

Tuổi Trẻ Cười số 502 ra ngày 1/7/2014 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.