Phóng to

Hàng trăm triệu mũi vaccine có thể được sử dụng cho gia cầm

TTO - Theo kết luận của các chuyên gia, cần phải tiêm vaccin cho gia cầm để kiểm soát dịch cúm gà ở Đông Nam Á. Vào ngày 5-2, Tổ chức Lương thực thế giơi (FAO) đã thông báo Chính phủ các nước trong khu vực rằng việc tiêu hủy hàng loạt gia cầm đang thất bại trong việc ngăn chặn bệnh dịch và cần phải tiêm vaccine mục tiêu cho gia cầm.

Thông báo bắt nguồn từ một cuộc họp khẩn cấp trong chiến lược tiêm vaccine của FAO và những tổ chức quốc tế khác ở Rome vào ngày 3, 4–2. Các cơ quan của FAO đang lên kế hoạch chi phí cho việc tiêm vaccin, bao gồm việc đào tạo, quản lý nhân sự để tiêm hàng trăm triệu mũi thuốc.

Theo Joseph Domenech, người đứng đầu Ban chăm sóc sức khỏe động vật của FAO, người ta sẽ thông báo kế hoạch kiểm soát, gồm nhiều cấp độ tiêm chủng khác nhau, tại cuộc hội thảo của FAO trong khu vực ở Bangkok vào cuối tháng này. Chi phí sẽ dao động rất lớn giữa các nông trại và các làng hẻo lánh, và chưa rõ là ai sẽ là người trả chi phí.

Không quá hiếm

Cho đến năm 1997 thì cúm gà vẫn còn khá hiếm. Nhưng trong sáu năm qua, hơn 100 triệu chim đã bị nhiễm bệnh hoặc bị tiêu hủy - một nửa số đó thuộc vùng Đông Nam Á chỉ trong năm nay, khi việc chăn nuôi phát triển mạnh và đàn gia cầm di chuyển thường xuyên.

Cho tới hiện nay, các nhà quản lý nông nghiệp vẫn ủng hộ việc tiêu hủy hơn là tiêm vaccin, bởi vì những động vật tiêm vaccin có thể vẫn chứa virus lây nhiễm. Đến nay, vẫn chưa phân biệt được con bị nhiễm và con đã tiêm vaccin. Vì thế, những con được tiêm vaccin vẫn bị cấm buôn bán.Nhưng tiêm chủng có thể giúp cho việc kiểm soát dịch bệnh bằng cách giảm gánh nặng virus trong môi trường – Juan Lubroth nói, chuyên gia về cúm gà của FAO.

Ilaria Capua, giám đốc về virus học của Viện sức khỏe cộng đồng thú y ở Padua, “Tiêm chủng làm giảm mức độ sản sinh virus trong con vật bị nhiễm, và cũng làm tăng ngưỡng lây nhiễm.”. Chiến lược tiêm chủng của ông đã kiểm soát được 2 dịch cúm gà ở Ý.

Chiến lược đã được kiểm nghiệm

Chiến lược của Capua, DIVA (phân biệt vật bị nhiễm bệnh sau khi tiêm phòng) cho phép nhận diện gà đã tiêm phòng nhờ chẩn đoán phân tử.

Virus gây cúm gà có hai protein bề mặt. Một là kháng thể ngưng kết tố hồng cầu, có 15 kiểu phụ, trong đó H5 và H7 liên quan nhiều nhất đến khả năng gây bệnh. Protein còn lại là enzym neuraminidase (N), có 7 kiểu phụ và ít quan trọng nhất trong hệ thống bảo vệ.

Vaccine được sử dụng trong chiến lược DIVA được tạo ra từ chủng có cùng kiểu H, nhưng khác kiểu N. Trong trận dịch ở Ý 2000-2001 với chủng gây bệnh H7N1, người ta đã sử dụng vaccine kháng lại chủng H7N3. Gà được tiêm vaccine sẽ tăng kháng thể của protein H7 và N3, còn gà bị nhiễm bệnh có chủng H7N1 cũng tạo ra kháng thể đối với N1. Các nhà khoa học ở viện của Capua đã thực hiện một cuộc thử nghiệm kiểm tra kháng thể kháng N1 và chiến lược DIVA đãđược Tổ chức sức khỏe động vật quốc tế và cộng đồng châu Âu phê chuẩn và ủng hộ.

Độ tin cậy của cuộc thử nghiệm, được Hội đồng châu Aâu thực hiện thường xuyên, đã nhanh chóng gỡ bỏ lệnh cấm buôn bán gia cầm đã được tiêm chủng.

Có phải là sự lựa chọn tốt nhất không?

Lubroth nói: “Chúng ta sẽ xem xét các chiến lược tiêm ngừa khác nhau trong các tình huống khác nhau”. Trong một vài trường hợp, FAO sẽ ủng hộ dùng gà “đi tuần” – chưa tiêm vaccine vào trong đàn gà đã được chích ngừa – để theo dõi sự lây nhiễm thông qua các biểu hiện lâm sàng. Tuy nhiên, thật khó để kiểm tra, khi mà những người nông dân cứ cố che dấu sự lây nhiễm bằng cách thay những con gà “đi tuần” bị bệnh bằng con khỏe mạnh.

Một mũi tiêm vaccine cúm gà chỉ khoảng 2,5-5 xu Mĩ nhưng chương trình tiêm ngừa sẽ tốn đến hàng tỉ. Tuy nhiên, theo Capua, đây vẫn có thể là sự lựa chọn tốt nhất nếu bệnh cúm tiếp tục lan rộng.

Thế nhưng, thật khó để đưa chiến dịch DIVA vào Đông Nam Á vì một số nước có dịch vẫn chưa đủ phương tiện để thử nghiệm kháng thể.

Capua e rằng một vài nước nghèo ở Đông Nam Á có thể không có khả năng để theo dõi chắc chắn những con gà đã được tiêm phòng. Bà ta cảnh báo: “Chúng tôi có những thiết bị tốt để xóa tận gốc, nhưng nếu chúng tôi không sử dụng chúng thích hợp, tình huống có thể sẽ tồi tệ hơn.”