Truyền thuyết kể lại rằng ở vị trí của Yaroslavl thời cổ đại, từng có một bộ tộc ngoại giáo sinh sống và họ chuyên thờ phụng “con gấu thiêng”. Trong những năm đầu thế kỷ XI, binh lính Nga đã tấn công ngôi làng và đốt cháy khu thánh đường chính của nhà thờ ngoại giáo. Công tước Yaroslavl Mudryi (Yaroslavl Thông thái) đã đích thân chém chết con gấu thiêng, cho xây dựng một pháo đài nhỏ bằng gỗ trên bờ cao sông Volga, và đặt tên là Yaroslavl. Có lẽ bởi thế, tấm huy hiệu trên đó khắc hình con gấu với chiếc rìu đã đi vào lịch sử và trở thành biểu tượng của thành phố. Đến nay, trải qua bao thế hệ, con gấu vẫn luôn là loài vật được tôn kính ở nơi này.

Tên gọi “Vành đai vàng” là hành trình của tuyến đường nối liền giữa các điểm đến, tạo thành một vòng tròn có tính biểu trưng. Hành trình “Vành đai vàng” đã trở nên quen thuộc với những cái tên thành phố như Mátxcơva, Ivanovo, Vladimir, Kostroma, Sergiev Posad, Pereslavl-Zaleski, Rostov Veliki, Uglich, hay Suzdal... Đằng sau mỗi cái tên, mỗi thành phố là cả một lịch sử lâu đời. Riêng Yaroslavl, với những công trình kiến trúc độc đáo, những di tích lịch sử gắn liền với nước Nga cổ xưa, đã vinh dự được UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc) công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 2005. Nơi đây lưu giữ nhiều nhất các di tích lịch sử, văn hóa lâu đời của nước Nga. Chỉ riêng các công trình kiến trúc cổ, cũng đã vượt quá con số 800.

Yaroslavl nổi tiếng về những kiến trúc lịch sử rất độc đáo. Thành phố còn giữ lại nhiều tòa nhà của các thế kỷ XVI-XIX, những công trình mới ở đây cũng được xây dựng với phong cách kiến trúc truyền thống.

Vào thế kỷ thứ XVI, nơi này từng được nhận quy chế là thủ đô của nước Nga. Tuy chỉ là thủ đô tạm thời trong thời gian hơn nửa năm, song ở Yaroslavl cũng có thành Kremli Yaroslavl. Và sau đó, vào thế kỷ XVII, thành Kremli Yaroslavl đã trở thành một trung tâm giáo dục về tinh thần. Các chủng viện đầu tiên xuất hiện ở Nga cũng tại Yaroslavl. Nơi đây có chủng viện Slave-Latin, một trong những chủng viện đầu tiên của nước Nga. Tòa nhà lâu đời nhất là Tu viện nam Đấng Cứu Rỗi, được xây dựng vào thế kỷ thứ XII. Hiện tại, nam tu viện thuộc thành Kremli Yaroslavl đã không còn hoạt động, song cơ sở này đã trở thành một Khu bảo tàng bảo tồn, thu hút rất nhiều khách tham quan.

Trên quảng trường chính Elinskaia tại trung tâm thành phố, du khách nhất định sẽ quan sát và thưởng thức vẻ đẹp của Nhà thờ Giáo hội trắng như tuyết có từ thế kỷ XVII mang tên Nhà Tiên Tri Ilia. Bốn mặt tiền của nhà thờ có kiến trúc rất độc đáo, tạo cho người xem cảm tưởng đang đứng trước những công trình khác nhau. Với những bức tường rất đơn giản hầu như không có trang trí, song nội thất nhà thờ lại làm du khách choáng ngợp bởi vẻ đẹp bất ngờ.

Dạo bước dọc bờ sông Volga trong một chiều hè lộng gió, du khách càng cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của Yaroslavl, với những mái vòm, những tháp chuông nhà thờ thấp thoáng ánh lên dưới những tia nắng mặt trời. Những cánh chim hải âu trắng bay liệng trên những tòa “lâu đài nổi” trên sóng nước Volga, đó là những con tàu du lịch, sẵn sàng đưa du khách thưởng ngoạn dọc dòng sông hùng vĩ.

Có thể nói Yaroslavl mặc dù bị ảnh hưởng bởi cuộc nội chiến và các cuộc oanh tạc trên không trong suốt thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai, song thành phố vẫn cố giữ bản sắc tự nhiên sẵn có từ thế kỷ XVII-XIX. Sau khi được UNESCO xếp hạng là di sản văn hóa, chính quyền và người dân thành phố càng như được tiếp thêm sức mạnh, không ngừng các hoạt động bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử lâu đời của mình.

Hơn 1000 năm tuổi, Yaroslavl thật gần gũi với người dân Việt Nam, khi có tuổi đời đúng bằng thủ đô Hà Nội, khi là thành phố kết nghĩa với Đà Nẵng. Hai thành phố với những địa danh du lịch nổi tiếng thế giới, hai thành phố với những con người luôn biết yêu quý và trân trọng thành phố quê hương mình. Yaroslavl, tuy thật xa về địa lý, song lại thật gần bởi tình người ấm áp.