Thời xưa ở Trung Quốc, đàn ông đóng vai trò trung tâm và chi phối mọi hoạt động trong gia đình, được phép làm bất cứ chuyện gì, kể cả đi lăng nhăng bên ngoài. Trong khi đàn ông được quyền cưới thêm nhiều thê thiếp thì với người phụ nữ, điều đáng xấu hổ nhất là kết hôn nhiều hơn một lần trong đời.

Chuyện của những gia đình trẻ

Tuy nhiên, mọi việc đã thay đổi trong xã hội Trung Quốc hiện đại. Chính sách mở cửa của nước này từ sau năm 1979 cùng sự tiến bộ vượt bậc về kinh tế đã làm thay đổi đáng kể nhiều tập tục xã hội, và ly dị không còn chịu những ánh nhìn kỳ thị như trước đây nữa.

Phóng to

Hơn 200 cặp đôi Trung Quốc tổ chức đám cưới tại sân vận động quốc gia Tổ Chim vào "ngày vàng" 10-10-2010 - Ảnh: CNN

Trung Quốc Nhật Báo dẫn số liệu Bộ Nội vụ rằng năm ngoái có 1.710.000 cặp vợ chồng đệ đơn ly dị, tăng 10,3% so với năm 2008. Không có dữ liệu cụ thể về số lượng ly hôn của các nhóm vợ chồng "hậu 1980", nhưng các nghiên cứu của Hiệp hội Thanh niên và gia đình Trung Quốc cho biết khoảng 30% những cuộc hôn nhân của các gia đình trẻ kết thúc trong thất bại.

Tina Wang kết hôn cùng bạn trai vào mùa xuân năm 2008 vì anh liên tục đòi hỏi chuyện quan hệ tình dục, mà cô thì không muốn làm điều đó ngoài hôn nhân. Đến mùa hè năm 2009 thì hai người ly hôn. "Tôi không thể nào chịu được tính nóng nảy của anh ấy nữa. Chúng tôi liên tục cãi nhau. Tôi chỉ muốn tìm ai khác phù hợp hơn với mình", Wang nói.

Năm nay 31 tuổi, Serena kể về cuộc hôn nhân của mình và cho rằng: "Ly dị không nên đổ lỗi về một phía. Đó là sự thất bại của cả hai bên. Tôi trân trọng những điều hạnh phúc đã trải qua và cũng học được nhiều từ những điều không hay".

Chồng cũ của Serena là bạn trai đầu tiên của cô và họ đã kết hôn sau bảy tháng yêu nhau. Hai năm đầu cuộc sống của đôi vợ chồng trẻ thật sự rất hạnh phúc, cho đến khi mẹ chồng cô chuyển đến sống cùng họ. Bà kiểm soát mọi hành vi của cô, từ chuyện cô tắm bao lâu và thậm chí buộc con trai phải lựa chọn giữa vợ hoặc mẹ.

"Tôi chưa bao giờ nghĩ anh ấy sẽ trở thành người như thế - Serena kể - và giờ tôi thấy việc nên tìm hiểu kỹ người yêu ít nhất một năm quan trọng như thế nào".

Câu chuyện của người cha trẻ Sun Li (tên thật đã được đổi) lại ở khía cạnh khác. Năm nay 29 tuổi, anh kết hôn lần đầu ở tuổi 22 - chỉ ba tháng sau khi hẹn hò với một cô gái thua anh hai tuổi.

"Lúc đó tôi còn bốc đồng, chỉ nhìn thấy bạn bè thay phiên nhau cưới, còn ba mẹ thì thúc giục chuyện tìm bạn gái rồi tổ chức đám cưới. Thế là tôi cưới mà chẳng suy nghĩ gì cả". Cuộc hôn nhân này chỉ kéo dài 13 tháng vì cặp vợ chồng trẻ chỉ muốn ra ngoài ăn chơi và tiệc tùng chứ không muốn chăm sóc nhà cửa.

Đi tìm lời giải đáp

Phóng to

Một phụ nữ tham dự triển lãm về bạo lực và ly hôn trong gia đình tại Thượng Hải tháng 3-2007 - Ảnh: CNN

"Lý do khiến tỉ lệ ly hôn giữa các cặp vợ chồng sinh sau thập niên 1980 tăng cao chủ yếu do họ chỉ quan tâm đến lợi ích bản thân mà ít nghĩ đến người khác" - ông Sun Yunxiao, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thanh niên và trẻ em Trung Quốc, cho biết.

"Sự gia tăng tỉ lệ ly dị đã được dự đoán trước khi Trung Quốc đã và đang trải qua những thay đổi mạnh mẽ trong xã hội và kinh tế - ông Xu Haoyuan, một bác sĩ tâm lý được đào tạo tại Mỹ và hiện là người tư vấn hôn nhân trên một đài phát thanh ở Bắc Kinh, nói - Cách nhìn về tình dục và hôn nhân đã chuyển từ một thái độ cực đoan đến vòng xoay tự do".

Các chuyên gia cũng có nhiều lời giải thích về chuyện ly hôn tăng vọt, nhưng một lý do quan trọng là việc sửa lại quy chế đăng ký kết hôn vào năm 2003 và việc ly dị trở nên dễ dàng hơn.

Trước đây, khi một cặp vợ chồng muốn ly hôn thì được yêu cầu phải có thư xác nhận từ cơ quan hoặc ủy ban khu phố của họ về lý do ly hôn. Những người không muốn nghe "thuyết giảng", tin đồn và sự xấu hổ đã chọn việc tiếp tục kéo dài cuộc hôn nhân đau khổ. Còn ngày nay, theo quy định mới, nếu các cặp vợ chồng không đang tranh chấp quyền sở hữu hoặc quyền nuôi con thì việc ly hôn có thể giải quyết rất nhanh.

Một số lý do khác về việc tỉ lệ ly dị tăng đột biến như: tính di động xã hội tăng, đặc biệt hệ thống đăng ký hộ gia đình đã có cải cách; chính sách một con và sự thay đổi lớn về quyền phụ nữ. Một nguyên nhân phổ biến khác trong việc ly hôn là ngoại tình.

"Phần lớn các cặp vợ chồng gọi điện đến nhờ tư vấn đều nói rằng họ ngoại tình, nhưng bản thân họ cũng không rõ về những gì là đúng và những gì là sai trái", bác sĩ Xu nói.

Tại một số tỉnh ở Trung Quốc, một số gia đình muốn hưởng lợi từ chính sách của chính phủ nên đã đăng ký ly hôn giả. Báo Kinh Doanh Trùng Khánh cho biết đầu tháng 10, nhiều cặp vợ chồng ở Thượng Hải, vốn chưa có tài sản gì trong tay, bị phát hiện làm giả đơn ly dị để tìm cách lách một quy định mới của chính phủ.

Để hạn chế đầu cơ và làm giải nhiệt thị trường bất động sản nóng bỏng ở Thượng Hải, chính quyền địa phương vừa ban hành quy định mới hạn chế các gia đình mua thêm một căn nhà cho mỗi gia đình. Bằng cách giả mạo ly hôn, các cặp vợ chồng hi vọng sẽ có quyền sở hữu ít nhất là bốn căn nhà thay vì hai.