Phóng to

Một tình huống trong phim nói về thực tế ngay sau khi đến Đài Loan, đa số người vợ VN mang thai và sinh con. Vì cách nuôi con của ĐL và VN khác nhau nên thường gây ra tranh cãi trong gia đình - Ảnh: Đài truyền hình công cộng

Nghe đọc nội dung toàn bài:

Đây không chỉ là một bộ phim giải trí thông thường mà còn mang sứ mệnh tuyên truyền về thái độ cần có với những cô dâu người nước ngoài. Bài viết riêng cho Tuổi Trẻ của anh TRƯƠNG CHÍNH - tổng biên tập báo Bốn Phương (Đài Loan).

Kênh Truyền hình công cộng do chính quyền tài trợ, lấy lợi ích công cộng là mục tiêu phục vụ và phổ biến văn hóa đa nguyên là nhiệm vụ trọng tâm. Truyền hình công cộng đã được thành lập chín năm, năm nay với chủ đề “Đã đến Đài Loan, chị em một nước”, đài này đã thực hiện rất nhiều chương trình hướng đến mấy chục ngàn người mới nhập cư ở Đài Loan. Truyền hình công cộng một mặt hi vọng có thể an ủi tâm tư tình cảm nhớ nhà của những người này, mặt khác làm người Đài Loan nhận thức hơn nữa về những người mới di cư.

Đổi thay cách nhìn

Phim truyền hình “Đừng gọi tôi là cô dâu ngoại tịch” do Lương Tu Thân, người từng đoạt giải thưởng Liên hoan phim truyền hình Kim Chung của Đài Loan, làm đạo diễn. Bộ phim xoay quanh câu chuyện của bốn phụ nữ Việt Nam gặp và kết hôn với bốn người đàn ông Đài Loan tại TP.HCM, và chuyện về cuộc sống gia đình của họ tại Đài Loan. Phim có sự tham gia của các diễn viên Đài Loan và sáu “diễn viên nghiệp dư” người Việt là Phạm Minh Thu, Phạm Thụy Tường Vy, Trần Thị Thu Trinh, Nguyễn Thị Thu, Trần Thị Bích Tuyền, Nguyễn Ánh Loan. Trong đó, Phạm Minh Thu và Phạm Thụy Tường Vy là sinh viên đang học ở Đài Loan. Bốn người còn lại đã lấy chồng Đài Loan. Đây là lần đầu tiên các cô gái VN ở Đài Loan đóng phim.

Phim Đừng gọi tôi là cô dâu ngoại tịch có 20 tập, là chương trình trọng điểm trong chuỗi chương trình này của Truyền hình công cộng. Đây là bộ phim đầu tiên tập trung khai thác câu chuyện của người di cư mới, do những người di cư mới đóng vai chính. Bộ phim kể lại cuộc sống của bốn người phụ nữ VN lấy chồng Đài Loan trong bốn gia đình khác nhau.

Ngay từ tên phim, bộ phim Đừng gọi tôi là cô dâu ngoại tịch đã thể hiện tính đương đầu với xu hướng chủ yếu xã hội Đài Loan. Trước kia, xã hội Đài Loan vẫn gọi người phụ nữ Đông Nam Á lấy chồng Đài Loan là “cô dâu ngoại tịch”. “Ngoại tịch” nêu lên tư cách “người nước ngoài” của họ, “cô dâu” nghĩa là họ mới cưới và còn nhiều chuyện mà họ chưa hiểu.

Đây vốn là cách miêu tả khách quan, nhưng chính quyền Đài Loan vẫn coi hôn nhân với người nước ngoài là vấn đề xã hội, trong khi truyền thông đại chúng chủ yếu cũng thích đưa tin tiêu cực về “cô dâu ngoại tịch”. Ví dụ chạy trốn, ăn cắp, trình độ giáo dục thấp, bán thân vì tiền, thói quen xấu trong sinh hoạt… Những điều trên đã ngày càng làm danh xưng “cô dâu ngoại tịch” chứa ý nghĩa coi thường và kỳ thị.

Để lấy lại sự đối xử công bằng đối với những người phụ nữ đã sang Đài Loan lấy chồng, rất nhiều tổ chức phi chính phủ (NGO), trong đó có giáo sư Hà Tiểu Quyên của Trường đại học Thế Tân, đã cố gắng đóng góp trong nhiều khía cạnh. Trong đó bài trừ tai tiếng là một khâu quan trọng. Giáo sư Hà Tiểu Quyên và những người cùng chí hướng khác cho rằng những phụ nữ này không phải là mới cưới (cho nên không phải là cô dâu nữa), một số người đã nhập tịch Đài Loan (cho nên không phải là ngoại tịch), không nên sử dụng danh xưng này nữa.

Những cố gắng của họ đã giành được thành quả đầu tiên. Hiện nay chính quyền Đài Loan đã thay từ “cô dâu ngoại tịch” bằng “người phối ngẫu ngoại tịch”, ngoài ra cũng đã xuất hiện những từ tích cực hơn như “phụ nữ mới di cư”. Năm 2005, giáo sư Hà Tiểu Quyên đã xuất bản một quyển sách có tựa đề Đừng gọi tôi là cô dâu ngoại tịch và nay được đặt làm tên loạt phim truyền hình.

Hãy tin vào tương lai

Phóng to

Phim có những điểm tích cực như được đặt một cái tên chứa đựng ý thức tiến bộ, xây dựng một nhân vật nữ nhân viên công tác xã hội Đài Loan có lòng chính nghĩa, thường chỉ ra những thiếu sót trong chính sách nhập cư của Đài Loan, nói ra những thái độ đáng có đối với phụ nữ mới di cư. Tuy nhiên, vì là phim truyền hình, lấy đại chúng làm khán giả chính nên người ta phải coi trọng những tình tiết có sức hút hơn.

Bốn người chồng trong phim làm các nghề như thợ sửa xe, nhân viên bảo vệ, thợ điện nước và một người bị liệt không có nghề gì. Ở Đài Loan, đó là những người không có nhiều thu nhập và cũng là thành phần chính lấy vợ nước ngoài. Nhưng như vậy không có nghĩa là cuộc hôn nhân giữa họ với phụ nữ mới di cư thiếu hạnh phúc (người giàu chưa chắc là ít phiền muộn hơn!).

Vậy mà để “đóng phim”, tác giả đã cho người thợ sửa xe bị nhiễm HIV, thợ điện nước bị gãy chân, vợ của nhân viên bảo vệ đi làm gái bán hoa vào nửa đêm, vợ của người bị liệt thì đem lòng yêu em rể... hình như tất cả những rủi ro đều xảy đến với họ.

Mỗi cuối tuần, tôi vừa xem bộ phim này vừa có nhiều cảm xúc lẫn lộn. Những người mới di cư là thành phần quan trọng trong xã hội Đài Loan. Những người phụ nữ mới di cư và gia đình của họ trong bộ phim này một mặt đã làm người Đài Loan nhận thức tốt hơn về cảnh ngộ của họ, nhưng mặt khác cũng làm tăng những ấn tượng cứng nhắc về họ, hình như những gia đình này đều không có kết quả tốt đẹp.

Có lẽ tôi đã quá sức lo âu. Hôn nhân quốc tế là vấn đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa, và cũng là chuyện thật sự đang xảy ra ngay cạnh mỗi chúng ta. Một bộ phim truyền hình chắc không thể nắm bắt được tất cả về chuyện này. Hơn nữa, dù là phim hay tin tức, người ta chỉ rút ra những mẩu hấp dẫn, và chính những chuyện bi thảm lại hấp dẫn nhất. Hẳn điều này ai cũng biết. Đừng nghĩ rằng tất cả những cô gái VN đến Đài Loan lấy chồng đều gặp rủi ro.