Khác với Việt Nam, các quốc gia trên thế giới kể cả các quốc gia ở Châu Á từ lâu đã cho phép sự tham gia của các doanh nghiệp, công ty, tập đoàn… vào việc thu phí, quản lý hay nói cách khách là kinh doanh các dịch vụ tại di sản, ví dụ như quần thể đền đài Angkor Wat của Campuchia, tháp Eiffel của Pháp… Ở Việt Nam vấn đề này vẫn còn là điều mới mẻ, thậm chí ngay khi có thông tin UBND tỉnh Quảng Ninh bàn về việc giao quyền thu phí, khai thác di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long cho doanh nghiệp đã lập tức dấy lên một làn sóng lo ngại từ các nhà quản lý, các cơ quan báo chí, cũng như người dân.

Thực chất việc trao quyền kinh doanh khai thác này là tốt hay xấu còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: cách lựa chọn doanh nghiệp để trao quyền; doanh nghiệp được khai thác kinh doanh sẽ tổ chức hoạt động như thế nào; khâu giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước với doanh nghiệp ra sao?...

Giải thích lý do vì sao tỉnh Quảng Ninh lại có ý định mời gọi các doanh nghiệp tham gia trong việc chuyển đổi mô hình quản lý Vịnh Hạ Long, UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, từ 1995 đến nay, việc quản lý Vịnh Hạ Long được giao cho Ban Quản lý Vịnh Hạ Long. Ban này đang thực hiện đồng thời hai chức năng: quản lý Nhà nước về di sản, bảo tồn, phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long và chức năng tổ chức, quản lý các hoạt động dịch vụ, khai thác, thu phí Vịnh Hạ Long. Mặc dù đã cố gắng hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao nhưng để đảm bảo việc thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước đối với di sản, tỉnh Quảng Ninh có chủ trương tách chức năng, nhiệm vụ dịch vụ, khai thác, thu phí Vịnh Hạ Long ra khỏi Ban Quản lý Vịnh Hạ Long.

Với việc tách bạch hai chức năng này, tỉnh Quảng Ninh hy vọng sẽ đồng thời nâng cao hiệu quả về quản lý Nhà nước đối với di sản, vừa nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch Vịnh Hạ Long lên tầm quốc tế. Vì thế, tỉnh Quảng Ninh đã mời các cơ quan, đơn vị tham gia để quản trị công tác khai thác, dịch vụ, thu phí Vịnh Hạ Long tốt hơn, hiệu quả hơn.

Hiện trên thế giới không hiếm các mô hình di sản được quản lý bởi các công ty, tập đoàn, có mô hình thành công nhưng cũng không hiếm mô hình quản lý thất bại. Muốn thành công phải để mắt thường xuyên, phải thắt chặt quản lý, không thể khoán trắng và cũng không phải cái gì cũng áp công thức xã hội hóa. Đặc biệt, trong trường hợp này vịnh Hạ Long không phải là một món hàng trao đổi, có làm bất cứ việc gì cũng phải cần đặc biệt thận trọng và cân nhắc.

Thực tế, dù là Nhà nước hay tư nhân, tập đoàn lớn hay các doanh nghiệp quản lý… cũng đều được. Điều quan trọng là đơn vị nào, tổ chức nào sẽ đảm bảo việc khai thác hiệu quả di sản, mang lại cho khách du lịch một môi trường tham quan sạch, chất lượng và vẫn đảm bảo việc tuân thủ đúng quy định của Nhà nước, của pháp luật cũng như những khuyến nghị của UNESCO, đó mới là vấn đề cần quan tâm hiện nay.

Nguồn: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch