- Nguyên nhân khách quan là chuyển dịch cơ cấu kinh tế chung của VN cũng là tăng trưởng công nghiệp lớn hơn dịch vụ. Ngoài ra, trong tổng thể của nền kinh tế còn lao động thủ công, lao động máy móc lạc hậu, thu nhập quốc gia thấp... trong điều kiện như vậy phát triển dịch vụ rất khó. Còn nguyên nhân chủ quan là đầu tư cho dịch vụ trong thời gian qua chưa thích đáng, hiệu quả thấp, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải...

* Theo ông, những “điểm nhấn” nào tập trung đầu tư?

- Trong thời gian qua TP có nhiều thay đổi trong tư duy điều hành. Ví dụ trong nông nghiệp ta xác định “hai cây, hai con”, trong công nghiệp xác định ngành mũi nhọn như cơ khí, hóa dược, điện - điện tử... Tức là có “điểm nhấn” đấy! Một khi xác định được điểm nhấn trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội thì TP sẽ huy động tiềm lực, hạn chế được tình trạng đầu tư dàn trải, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

“Tập trung thực hiện các biện pháp nhằm thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ; chuyển dịch cơ cấu nội bộ các ngành dịch vụ theo hướng tăng nhanh tỉ trọng sáu nhóm ngành dịch vụ như: (1) vận tải, kho bãi, cảng, bưu chính viễn thông; (2) tài chính, tín dụng, ngân hàng; (3) khoa học, công nghệ; (4) kinh doanh tài sản, tư vấn; (5) giáo dục, đào tạo; (6) y tế, nhất là y tế kỹ thuật cao”. Đây là một trong những nội dung chính của chương trình hành động thực hiện nghị quyết T.Ư 9 - khóa IX của Thành ủy TP.HCM.

Theo tôi, trong “điểm nhấn” của dịch vụ cần tập trung một số lĩnh vực. Chẳng hạn như để xây dựng TP phải trở thành trung tâm về tài chính tiền tệ lớn không chỉ cả nước mà còn là cả khu vực, đòi hỏi rất lớn đến sự phối hợp giữa trung ương và chính quyền TP, vì trong lĩnh vực tài chính có nhiều vấn đề ngoài tầm TP. Tôi ví dụ muốn trở thành trung tâm tài chính tiền tệ thì hệ thống ngân hàng TP phải có qui mô lớn, trình độ công nghệ cao, đa dạng hóa các loại dịch vụ. Nhưng cơ cấu lại hệ thống ngân hàng không thể chỉ TP thực hiện được.

* Trong dịch vụ còn có giáo dục, y tế, du lịch. Với những ngành này, TP có thể làm gì?

- Vừa rồi chúng tôi có đi khảo sát và ghi nhận tình trạng các doanh nghiệp thiếu trầm trọng lao động có trình độ cao, nhất là trong các ngành kỹ thuật. Chúng ta cứ nói với nhau là mình có lợi thế như lực lượng lao động dồi dào, giá nhân công rẻ. Đúng, nhưng chúng ta quên một điều, đó chỉ trở thành lợi thế khi nền kinh tế có khả năng giải quyết việc làm tốt và năng suất lao động cao.

Điều này lệ thuộc trình độ học vấn, khả năng chuyên môn và trình độ nghề nghiệp. Đào tạo nghề đang là vấn đề cấp bách. Đội ngũ công nhân lành nghề của TP vừa thiếu về số lượng, yếu về chất lượng và bất hợp lý về cơ cấu. Chính điều này sẽ hạn chế việc khuyến khích đầu tư, trong đó đặc biệt hạn chế đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Trong giáo dục, tôi chỉ muốn nhấn đến việc giáo dục dạy nghề. Trước nhất là nâng cao trình độ tay nghề, đổi mới trang thiết bị dạy nghề (không thể dạy nghề bây giờ bằng phương tiện của những năm 1960, 1970) và phải có chế độ chính sách cho cả người dạy lẫn người học. Đặc biệt là phải dự kiến được “cầu” lao động lành nghề trong tương lai để chuẩn bị qui mô đào tạo nhằm đáp ứng “cung” từ bây giờ trong từng khu vực kinh tế.

Ngoài ra, theo tôi, TP hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm y tế của khu vực. Rất nhiều bệnh nhân của ta phải qua Singapore chữa trị, tốn kém hơn nhiều. Theo tôi, cần xác định rõ các lĩnh vực y tế chuyên sâu và việc khám chữa bệnh cho người nghèo thì để Nhà nước tập trung đầu tư, còn lại nên xã hội hóa.

Về du lịch, TP chúng ta có ưu thế “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”. Ta có cảng biển, sân bay quốc tế... Đặc biệt có khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ... Tập trung phát triển du lịch sinh thái là điều đã được đặt ra. Vấn đề là triển khai như thế nào. Quảng bá tiếp thị du lịch và sản phẩm du lịch của TP trong thời gian qua còn yếu.